بیماریهای همهگیر و فساد، بخش سلامت یمن را فرسوده کرده است
- Jun 25
- 4 min read
هشدار درخصوص وخامت بحران سلامت در یمن، بهویژه در مناطق تحت کنترل حوثیها کە جزو نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی ایران بە شمار می روند، افزایش یافته است. در این مناطق، بیماریهایی که با واکسیناسیون قابل پیشگیریاند، دوباره بازگشتهاند و خدمات درمانی نیز بیش از گذشته افت کرده است. همزمان، فساد و بیتوجهی حوثیها به بخش سلامت، فشار بر نظام درمانی یمن را تشدید کرده است.
گزارشهای سازمان ملل و شاخصهای محلی از انباشت بحرانهایی خبر میدهند که خدمات درمانی در یمن را با چالشهای جدی روبهرو کرده است.
اتهامها علیه رهبران حوثی درباره سوءاستفاده شخصی از زیرساختهای درمانی یمن رو به افزایش است. منتقدان این روند را نشانه تبدیل نهادهای عمومی به شبکههای رانت و فساد میدانند.
منابع محلی در ذمار میگویند محمد البخیتی، استاندار منصوب حوثیها، با ایجاد داروخانهای خصوصی در بیمارستان دولتی، داروهای اختصاصیافته به مجروحان را در اختیار گرفته است.
این منابع همچنین از دریافت پول از بیماران و برداشت نامشخص از بودجه بیمارستان خبر میدهند. در شهر إب نیز تعطیلی بخشهای حیاتی و انتقال تجهیزات پزشکی، بحران خدمات درمانی را عمیقتر کرده است.
منابع پزشکی این بیمارستان میگویند حوثیها این اقدام را با افزایش شکایتها درباره فساد و سوءمدیریت توجیه کردهاند.
ساکنان محلی میگویند حوثیها بهجای پاسخگویی به مطالبات عمومی برای بهبود خدمات، همان خدمات را محدود یا حذف کردهاند. به باور آنها، این اقدام بخشی از رویکردی گستردهتر است که طی آن، بخش درمان دولتی به منبع درآمدی برای تأمین منافع مالی حوثیها و رهبرانشان تبدیل شده است.
بازگشت بیماریهای کودکان
بحران سلامت در یمن تنها به فروپاشی تدریجی خدمات درمانی محدود نشدە است. بازگشت بیماریهای واگیرداری که در سالهای گذشته تا حد زیادی مهار شده بودند، اکنون این بحران را وارد مرحلهای نگرانکنندهتر کرده است.
کارشناسان حوزه سلامت نسبت به افزایش موارد ابتلا و مرگومیر ناشی از سرخک هشدار میدهند. به گفته آنها، افت پوشش واکسیناسیون و نبود آمار دقیق در مناطق تحت کنترل حوثیها، مهار بیماری را با چالشهای جدی مواجه کرده است.
منابع پزشکی از ثبت دهها هزار مورد ابتلا و صدها مورد مرگومیر در سالهای اخیر خبر میدهند. این آمار ابعاد بحران و دشواری مهار بیماریها را بهروشنی نشان میدهد.
تیسیر السامعی، مسئول اطلاعرسانی بخش سلامت در استان تعز، در این بارە گفتە است کە سرخک که از بیماریهای قابل پیشگیری با واکسیناسیون است، بار دیگر با سرعت در حال گسترش است. او گفت انتشار شایعات و اطلاعات گمراهکننده درباره واکسنها باعث شده بسیاری از خانوادهها از واکسینه کردن کودکان خود خودداری کنند.
طی سه سال گذشته حدود ۴۵۰ مورد ابتلا به ویروس فلج اطفال در نقاط مختلف یمن ثبت شده است. بخش عمده این موارد در مناطق تحت کنترل حوثیها گزارش شده است. کارزارهای واکسیناسیون در این مناطق با اختلال روبهرو است. تبلیغات ضد واکسن نیز روند مهار بیماری را دشوارتر کرده است.
در مقابل، طی دو سال گذشته هیچ مورد ابتلا به فلج اطفال در استانهای تحت کنترل دولت قانونی یمن ثبت نشده است. اجرای منظم برنامههای واکسیناسیون عامل اصلی این وضعیت دانسته میشود.
با این حال، نگرانیها درباره گسترش بیشتر بیماری در مناطق تحت کنترل حوثیها همچنان رو به افزایش است.
در ماههای گذشته، یمن حدود ۱۲ هزار و ۷۹۱ مورد مشکوک به ابتلا به سرخک ثبت کرده است که ۷۱ مورد آن به مرگ انجامیده است. حضرموت با ۴۵۰۰ مورد ابتلا و ۱۸ مورد مرگ، بیشترین آمار را به خود اختصاص داده است. تعز با ۱۵۹۰ مورد ابتلا و ۱۵ مورد مرگ در رتبه بعد قرار دارد و عدن نیز ۱۴۲۰ مورد ابتلا و ۱۱ مورد مرگ ثبت کرده است.
فشار فزاینده بر نظام سلامت
همزمان با افزایش شیوع بیماریهای واگیردار، هشدارها درباره فشار فزاینده بر نظام سلامت یمن نیز شدت گرفته است.
کمبود منابع مالی، فرسودگی زیرساختها و افت خدمات پایه، ظرفیت نظام درمانی این کشور را بیش از پیش تضعیف کرده است.
سازمان جهانی بهداشت اعلام کرده است کە بیش از ۲۲ میلیون نفر در یمن به نوعی از کمکهای بشردوستانه و خدمات حمایتی نیاز دارند. صندوق جمعیت سازمان ملل نیز نسبت به وخامت وضعیت سلامت زنان و دختران هشدار داده است.
این سازمان همچنین اعلام نمودە است کە یمن بالاترین نرخ مرگومیر مادران را در میان کشورهای عربی دارد. بر اساس این آمار، روزانه سه زن بر اثر عوارض ناشی از بارداری و زایمان جان خود را از دست میدهند که در بسیاری از موارد با دسترسی به خدمات درمانی قابل پیشگیری است.
صندوق جمعیت سازمان ملل هشدار داده است که بحران سلامت در یمن همزمان با افزایش خطر خشونت مبتنی بر جنسیت تشدید شده است.
این صندوق اعلام نمودە است کە زنان و دختران بیش از دیگر گروهها در معرض آسیب قرار دارند. سازمان ملل در عین حال تلاش میکند از طریق خدمات روانی، حمایت حقوقی و ایجاد پناهگاههای امن، از بازماندگان خشونت حمایت کند.
با این حال، تداوم این برنامهها نیز با تهدیدی جدی روبهرو شده است. صندوق جمعیت سازمان ملل اعلام کرده پس از از دست دادن ۴۰ درصد منابع بشردوستانه خود، ناچار شده است شماری از مراکز حمایتی را تعطیل کند و پذیرش موارد جدید را در برخی مراکز متوقف سازد.
این بحران همزمان با کاهش گسترده کمکهای بشردوستانه عمیقتر شده است. سازمان ملل میگوید کمبود منابع مالی، بسیاری از نهادهای امدادی را وادار کرده بخشی از برنامههای درمانی و امدادرسانی خود را کاهش دهند.
فشار مالی بر بخش سلامت اکنون به مرحلهای بحرانی رسیده است. بیش از ۴۵۰ مرکز درمانی در سراسر یمن طی سال گذشته تعطیل شدهاند.
این روند در شرایطی ادامه دارد که فقر، سوءتغذیه و شیوع بیماریها همچنان در حال گسترش است و ظرفیت نظام درمانی کشور را بیش از پیش فرسوده میکند.
