جزئیات توافق قریبالوقوع میان واشنگتن و تهران منتشر شد
- May 24
- 3 min read
توافق قریب الوقوع کنونی در صورت نهایی شدن، بیش از آنکه توافقی برای پایان جنگ باشد، تلاشی برای مدیریت موازنه قدرت در مرحله پس از جنگ است. واشنگتن میکوشد بدون ورود به یک رویارویی طولانی، امنیت انرژی و اهرم فشار هستهای خود را حفظ کند و تهران در پی آن است که دستاوردهای ژئوپلیتیک و هزینههای تقابل را به گشایش اقتصادی تبدیل کند. به همین دلیل، تنگە هرمز، نفت و حتی آتشبس تنها موضوع مذاکرات نیستند، بلکه ابزارهای معاملهاند. آزمون واقعی زمانی آغاز میشود که دو طرف از مدیریت بحران به حل اختلافات بنیادین درباره غنیسازی، تحریمها و نظم امنیتی منطقه برسند.
در حالی که امضای توافق برای پایان دادن به جنگ ایران نزدیک به نظر میرسد، وبسایت آمریکایی آکسیوس جزئیاتی از مفاد مورد انتظار این توافق را منتشر کرد.
به گفته یک مقام آمریکایی، توافقی که ایالات متحده و ایران به امضای آن نزدیک شدهاند، شامل یک تمدید آتشبس ۶۰ روزە خواهد بود. در این دوره، تنگه هرمز بدون دریافت عوارض بازگشایی خواهد شد، ایران اجازه خواهد یافت نفت خود را آزادانه بفروشد و همزمان مذاکرات بیشتری درباره مهار برنامه هستهای این کشور انجام خواهد شد.
چنین توافقی میتواند از تشدید جنگ جلوگیری کند و فشار بر عرضه جهانی انرژی را کاهش دهد. با این حال، هنوز روشن نیست که آیا این توافق به یک صلح پایدار منجر خواهد شد یا نه. و آیا این صلح میتواند همزمان خواستههای هستهای دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، و همچنین مطالبات اسرائیل را نیز برآورده کند.
ترامپ و میانجیها از احتمال اعلام توافق در روز یکشنبه سخن گفتهاند، هرچند این توافق هنوز به طور نهایی تصویب نشده است. این مقام آمریکایی خلاصهای از پیشنویس توافق در شکل کنونی آن را بە آکسیوس ارائه کرده است،
منابع خبری آگاه دیگر از روند مذاکرات نیز بخش عمدەای از آن را تأیید کردهاند. طرف ایرانی هنوز این جزئیات را تأیید نکرده، اما تهران نیز از نزدیک شدن به توافق خبر داده است.
بر اساس این پیشنویس، دو طرف تفاهمنامهای را امضا خواهند کرد که آتشبس را برای ۶۰ روز، با امکان تمدید، ادامه میدهد.
در این مدت، تنگه هرمز بدون اخذ عوارض عبور باز خواهد شد و ایران متعهد میشود مینهایی را که در این آبراه کار گذاشته است، جمعآوری کند تا کشتیها بتوانند آزادانه تردد کنند.
در مقابل، آمریکا محاصره بنادر ایران را لغو خواهد کرد و برخی معافیتهای تحریمی را در اختیار تهران قرار خواهد داد تا امکان فروش آزادانه نفت ایران فراهم شود. ایران نیز متعهد خواهد شد در پی دستیابی به سلاح هستهای نباشد.
همزمان، طی این ۶۰ روز مذاکراتی درباره تعلیق برنامه غنیسازی اورانیوم و برچیدن ذخایر اورانیوم با غنای بالای ایران انجام خواهد شد.
دو منبع آگاه نیز اعلام نمودەاند کە تهران از طریق میانجیها تعهدات شفاهی خود را درباره دامنه امتیازهایی که در زمینه تعلیق غنیسازی و کنار گذاشتن ذخایر اورانیوم غنیشده ارائه خواهد کرد، به آمریکا منتقل کرده است.
طبق این پیشنویس، واشنگتن با مذاکره درباره لغو تحریمها و رفع انسداد داراییهای ایران موافقت خواهد کرد، اما اجرای این اقدامات تنها در چارچوب یک توافق نهایی و قابل راستیآزمایی انجام میشود.
نیروهای آمریکایی که طی ماههای اخیر به منطقه اعزام شدهاند نیز در طول این دوره ۶۰ روزه در منطقه باقی خواهند ماند و تنها در صورت دستیابی به توافق نهایی خارج خواهند شد.
پیشنویس تفاهمنامه همچنین بهصراحت بر پایان جنگ میان اسرائیل و حزبالله در لبنان تأکید میکند.
این مقام آمریکایی گفت هرچه ایران سریعتر مینها را جمعآوری و رفتوآمد دریایی را از سر بگیرد، رفع محاصره نیز سریعتر انجام خواهد شد.
او افزود اصل اساسی که ترامپ در این توافق بر آن تکیه کرده است، اصل معافیت در برابر اجرا است.
به گفته این مقام، ایران خواستار رفع فوری انسداد داراییها و لغو دائمی تحریمها شده است، اما واشنگتن تأکید نمودە است که این مطالبات تنها پس از ارائه امتیازهای ملموس از سوی تهران محقق خواهد شد.
در همین حال، یک مقام اسرائیلی نیز اعلام کرد بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در تماس تلفنی روز شنبه با ترامپ نسبت به بند مربوط به پایان جنگ در لبنان ابراز نگرانی کرده است.
یک مقام آمریکایی نیز گفت نتانیاهو درباره جنبههای دیگری از توافق نیز ملاحظاتی مطرح کرده است.
این مقام افزود توافق مربوط به لبنان به معنای آتشبس یکجانبه نخواهد بود. بر اساس این توافق، اگر حزبالله برای تجدید تسلیح یا انجام حملات جدید اقدام کند، اسرائیل مجاز خواهد بود برای جلوگیری از آن وارد عمل شود، اما در صورتیکە حزبالله به قواعد توافق پایبند بماند، اسرائیل نیز به آن پایبند خواهد بود.
این مقام آمریکایی گفت نتانیاهو ملاحظات داخلی خود را دارد، اما ترامپ باید منافع ایالات متحده و اقتصاد جهانی را نیز در نظر بگیرد.
او در پایان ابراز امیدواری کرد اختلافات باقیمانده طی ساعات آینده حل شود و توافق روز یکشنبه اعلام شود، اما هشدار داد اگر آمریکا به این نتیجه برسد که ایران در مذاکرات هستهای جدیت ندارد، ممکن است توافق حتی تا پایان دوره ۶۰ روزه نیز دوام نیاورد.
