سیانان: اسرائیل در جنگ با ایران از پایگاههای مخفی در آذربایجان استفاده کرد
- Jun 5
- 5 min read
گزارش شبکه سیانان حاکی از آن است که اسرائیل در جریان جنگ با ایران، شبکهای از پایگاهها و تأسیسات مخفی نظامی و اطلاعاتی را در چند کشور منطقه، از جمله جمهوری آذربایجان، به کار گرفته بود. این پایگاهها به گفته منابع آگاه، به ارتش اسرائیل امکان داد دامنه عملیات خود را صدها کیلومتر در عمق خاک ایران گسترش دهد.
بر اساس گزارش تازهای که شبکه سیانان به نقل از چهار منبع مطلع منتشر کرده است، اسرائیل، در جریان جنگ اخیر با ایران، بهطور مخفیانه نیروهای ویژه و مأموران اطلاعاتی خود را در جمهوری آذربایجان مستقر کرده بود.
این منابع به سیانان گفتهاند که این نیروها از چند پایگاه در جنوب جمهوری آذربایجان، در نزدیکی مرزهای شمال غرب ایران، فعالیت میکردند.
یکی از این مناطق در فاصلهای حدودا ۱۰۰ کیلومتری از شهر تبریز قرار داشت. تبریز در جریان جنگ ۱۲ روزه و همچنین در جنگ ۴۰ روزه اخیر، از جمله شهرهایی بود که تأسیسات و پایگاههای نظامی آن بارها هدف حملات اسرائیل قرار گرفت.
به گفته منابع یادشده، نیروهای ویژه و کماندویی اسرائیل از این پایگاهها مأموریتهای شناسایی، جمعآوری اطلاعات و عملیات پهپادی را اجرا میکردند. این منابع میگویند حضور اسرائیل در نزدیکی مرزهای شمالی ایران، امکان رصد تحرکات نظامی و فعالیتهای ایران در مناطق شمالغربی این کشور را فراهم کرده بود.
سیانان همچنین گزارش داده است که این استقرار بخشی از شبکه گستردهتری از مواضع مخفی اسرائیل در منطقه بوده است. به گفته منابع این شبکه، اسرائیل در کشورهای دیگری از جمله عراق، امارات متحده عربی و سومالیلند نیز تأسیسات یا مواضعی در اختیار داشته است.
این نیروها در ابتدا به عنوان تیمهای احتمالی امداد و نجات برای شرایط اضطراری در نظر گرفته شده بودند، اما در ادامه به مراکز جمعآوری اطلاعات، پشتیبانی عملیاتی و هماهنگی مأموریتهای نظامی تبدیل شدند.
یکی از منابع آگاه به سیانان گفته است که عملیات اسرائیل در جمهوری آذربایجان با حضور چند ده نیروی نظامی، از جمله اعضای یگانهای ویژه ارتش، نیروهای امداد و نجات هوابرد و مأموران موساد انجام میشد.
سفارت جمهوری آذربایجان در ایالات متحده آمریکا در واکنش به این گزارش اعلام کرده است که ادعاهای مربوط به استفاده از خاک این کشور برای عملیات علیه کشورهای دیگر را «قاطعانه رد میکند». مقامهای اسرائیلی نیز تاکنون به این گزارش واکنش رسمی نشان ندادهاند.
نقش جمهوری آذربایجان در راهبرد منطقهای اسرائیل
به نوشته سیانان، اسرائیل سالهاست جمهوری آذربایجان را یکی از شرکای راهبردی خود در مقابله با ایران میداند. منابع این شبکه مدعی شدهاند مقدمات برخی از این فعالیتها حتی پیش از آغاز جنگ فراهم شده بود.
بر اساس این گزارش، در اواسط ماه ژانویه (اواخر دیماه گذشته) و همزمان با اعتراضات سراسری در ایران، اسرائیل برنامهای محرمانه برای استقرار تجهیزات شنود و جمعآوری اطلاعات در امتداد مرز ایران و جمهوری آذربایجان تهیه کرده بود.
دو منبع مطلع گفتهاند این طرح شامل نصب تجهیزات اطلاعاتی و ایجاد زیرساختهایی برای نظارت بر تحرکات نظامی ایران بوده است.
سیانان میگوید قرار بود این عملیات همزمان با آغاز حملات گسترده اسرائیل اجرا شود، اما پس از آنکه دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در آخرین لحظه با آغاز حملات مخالفت کرد، اسرائیل بهتنهایی اجرای بخشی از این برنامه را ادامه داد.
به گفته منابع این شبکه، جنگندههای رادارگریز اسرائیل و نیروهای ویژه در اجرای این مأموریت مشارکت داشتند. این تأسیسات اطلاعاتی بعدها به یکی از ابزارهای اسرائیل برای رصد تحرکات نیروهای ایرانی و دریافت هشدارهای اولیه درباره پرتاب موشکها تبدیل شد.
سیانان به نقل از یکی از منابع خود گزارش داده است که یکی از عملیاتهای مهمی که از خاک جمهوری آذربایجان پشتیبانی شد، کشته شدن رحمان مقدم، مسئول بخش عملیات ویژه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، در چهارم مارس بود. اسرائیل پیشتر مدعی شده بود که او در طراحی طرحی برای ترور دونالد ترامپ در سال ۲۰۲۴ نقش داشته است.
یک روز پس از این رویداد، حمله پهپادی به فرودگاهی در منطقه نخجوان گزارش شد که به ساختمان پایانه آن آسیب رساند و چند نفر را زخمی کرد. الهام علیاف، رئیسجمهور جمهوری آذربایجان، ایران را مسئول این حمله دانست و آن را «اقدامی تروریستی» توصیف کرد. ایران این اتهام را رد کرده بود.
چند روز بعد نیز سازمان امنیت دولتی جمهوری آذربایجان اعلام کرد که طرحی منتسب به سپاه پاسداران برای حمله به زیرساختهای حیاتی و اهداف اسرائیلی و یهودی را خنثی کرده است.
اسرائیل هفتهها بعد اعلام کرد این عملیات با مشارکت موساد، ارتش اسرائیل و سازمان امنیت داخلی این کشور انجام شده است.
عراق، امارات و سومالیلند
سیانان همچنین گزارش داده است که اسرائیل در بخشی از جنگ، دو تأسیسات مخفی در عراق در اختیار داشته است.
به گفته منابع این شبکه، این مراکز برای پشتیبانی لجستیکی و عملیات احتمالی جستوجو و نجات مورد استفاده قرار میگرفتند.
مقامهای عراقی پیشتر وجود هرگونه پایگاه یا نیروی خارجی غیرمجاز در خاک این کشور را رد کرده بودند، با این حال در هفتههای گذشته، برخی گزارشها وجود این دو پایگاه مخفی اسرائیل در بیابانهای جنوب عراق را تایید کردهاند.
در امارات متحده عربی نیز، به نوشته سیانان، اسرائیل یک سامانه دفاع هوایی گنبد آهنین به همراه نیروهای لازم برای بهرهبرداری از آن مستقر کرده بود. همچنین گزارشهایی درباره سفر بنیامین نتانیاهو، رئیس موساد و فرمانده ارتش اسرائیل به امارات منتشر شده بود که با تکذیب مقامهای اماراتی روبهرو شد.
در بخش دیگری از گزارش آمده است که سومالیلند، منطقهای در شاخ آفریقا، که استقلال آن از سومالی توسط تلآویو به رسمیت شناخته شده است، نیز یک موقعیت راهبردی در اختیار اسرائیل قرار داده بود. این پایگاه میتوانست به عنوان نقطه توقف یا پشتیبانی برای پروازهای طولانیبرد به سمت ایران مورد استفاده قرار گیرد.
روابط راهبردی باکو و تلآویو
روابط نزدیک جمهوری آذربایجان و اسرائیل طی سالهای گذشته بر پایه همکاریهای انرژی، نظامی و امنیتی گسترش یافته است. باکو بخش مهمی از نفت مورد نیاز اسرائیل را تأمین میکند و در مقابل از مشتریان اصلی تسلیحات و فناوریهای دفاعی اسرائیل به شمار میرود.
برخی از سامانههای تسلیحاتی اسرائیلی که جمهوری آذربایجان خریداری کرده بود، در درگیریهای قرهباغ در سالهای ۲۰۱۶ و ۲۰۲۰ مورد استفاده قرار گرفتند. جمهوری آذربایجان همچنین نخستین کشور خارجی بود که سامانه دفاع هوایی گنبد آهنین اسرائیل را خریداری کرد.
کارشناسان میگویند همکاری میان اسرائیل و جمهوری آذربایجان تنها به حوزه نظامی محدود نمیشود. جمهوری آذربایجان طی سالهای گذشته یکی از شرکای مهم انرژی اسرائیل بوده و همزمان از فناوریها و تجهیزات نظامی اسرائیلی استفاده کرده است.
جاشوا کوچرا، تحلیلگر ارشد گروه بحران، به سیانان گفته است که باکو تلاش میکند خود را به عنوان یک قدرت منطقهای و پلی میان اسرائیل، کشورهای عربی و دیگر بازیگران منطقه معرفی کند.
با وجود این، او تأکید کرده است که اگر همکاریهای امنیتی میان اسرائیل و جمهوری آذربایجان برای مقابله با فعالیتهای سپاه پاسداران وجود داشته باشد، این همکاریها به شدت محرمانه باقی ماندهاند.
ادعاهای مطرحشده در گزارش سیانان درباره استفاده اسرائیل از خاک جمهوری آذربایجان برای عملیات علیه ایران، از سوی باکو رد شده و تاکنون شواهد مستقلی برای تأیید جزئیات این گزارش منتشر نشده است.
در عین حال، انتشار این گزارش بار دیگر توجهها را به نقش کشورهای همسایه ایران در تحولات امنیتی منطقه و ابعاد فرامرزی رویارویی تهران و اسرائیل جلب کرده است.
