هشدار ایران به اقلیم کردستان: هرگونه تحرکی با پاسخ نظامی مواجه میشود
- Apr 1
- 4 min read
با ورود جنگ ایران با آمریکا و اسرائیل به هفته پنجم، اقلیم کردستان عراق بهتدریج به فضای مهار امنیتی احزاب کردستان ایران تبدیل شده است. بر اساس اطلاعات آرنا نیوز، نهادهای امنیتی اقلیم با فشار تهران، دفاتر کومله و حزب دموکرات کردستان ایران را در اربیل و سلیمانیه تعطیل کردهاند تا از تبدیل اقلیم به جبهه زمینی علیه ایران جلوگیری شود. همزمان، حملات موشکی ادامه دارد و واشینگتن نیز این احزاب را از ورود به جنگ بازداشته است. در نتیجه، توافق امنیتی ۲۰۲۳ بغداد–تهران عملاً به ابزار مهار این گروهها در شرایط جنگی تبدیل شده است.
با ورود جنگ میان جمهوری اسلامی ایران از یکسو و ایالات متحده و اسرائیل از سوی دیگر به هفته پنجم، اقلیم کردستان عراق بهطور فزایندهای به صحنهای از فشارهای سیاسی و امنیتی بر احزاب کُردستان ایران تبدیل شده است. این احزاب پیشتر بهعنوان عاملی بالقوه برای گشودن جبههای جدید در غرب ایران دیده میشدند.
بر اساس اطلاعاتی که آرنا نیوز به دست آورده است، نهادهای امنیتی اقلیم کردستان در روزهای اخیر به برخی از احزاب کُردستان ایران (روژهلات)، از جمله کومله کردستان ایران و حزب دموکرات کردستان ایران، اطلاع دادهاند که باید دفاتر رسمی خود در اربیل (هولیر)، پایتخت اقلیم، را تعطیل کنند.
این تصمیم در حالی اتخاذ شده است که حملات موشکی و پهپادی ایران به مواضع این گروهها در داخل اقلیم همچنان ادامه دارد.
یک منبع در دولت اقلیم کردستان که بهدلیل حساسیت موضوع مایل بە افشای هویت خود نبود، به آرنا نیوز گفت این تصمیم پس از افزایش تهدیدهای تهران و ادامه حملات به هولیر اتخاذ شده است.
به گفته این منبع، مقامهای ارشد حزب دموکرات کردستان به این نتیجه رسیدهاند که ادامه حضور آشکار این گروهها در پایتخت میتواند پیامدهای جدی سیاسی و امنیتی برای اقلیم به همراه داشته باشد.
این منبع افزود که نگرانی اصلی دولت اقلیم، جلوگیری از تبدیل شدن اربیل به نقطه تقابل مستقیم میان ایران و گروههای اپوزیسیون کُرد است.
این روایت همچنین توسط منابع نزدیک به احزاب کُرد تأیید شده است. یکی از اعضای ارشد ائتلاف نیروهای سیاسی کردستان ایران به آرنا نیوز گفت که دفاتر دستکم دو حزب کومله و دموکرات کردستان ایران به درخواست نهاد امنیتی پاراستن تعطیل شدهاند.
به گفته این منبع، مقامهای امنیتی وابسته به حزب دموکرات کردستان به این احزاب اطلاع دادهاند که باید فعالیتهای خود را متوقف کرده و دفاترشان را ببندند.
پس از این اقدام، برخی از اعضای این گروهها مجبور شدند مناطق تحت کنترل دموکرات کردستان را ترک کرده و به استان سلیمانیه، که تحت نفوذ اتحادیه میهنی کردستان است، منتقل شوند.
با این حال، فشارها به همینجا ختم نشده است. بر اساس اطلاعات موجود، دفاتر این احزاب در سلیمانیه نیز بنا به درخواست نهادهای امنیتی مرتبط با اتحادیه میهنی کردستان تا اطلاع ثانوی تعطیل شدهاند.
آرنا نیوز از طریق منابع خود دریافته است که جمهوری اسلامی ایران به مقامهای ارشد هر دو حزب دموکرات کردستان و اتحادیه میهنی کردستان هشدار داده است که در صورت هرگونه تحرک زمینی از اقلیم کردستان به داخل ایران، نهتنها زیرساختهای راهبردی در اقلیم از جمله تأسیسات نفت، گاز و برق هدف قرار خواهند گرفت، بلکه ممکن است نیروهای نظامی خود را نیز برای مقابله با آنچه هرگونه تهدید خوانده، به داخل اقلیم اعزام کند.
طی یک ماه گذشته، بخشی از توان نظامی تیپ نیروهای ویژه صابرین سپاه پاسداران از استانهای زنجان و آذربایجان شرقی به مرزهای اقلیم کردستان منتقل شده است.
روز یکشنبه نیز سفارت ایالات متحده در عراق بیانیهای صادر کرد و از همه شهروندان آمریکایی در این کشور خواست فوراً آن را ترک کنند. در این بیانیه هشدار داده شده که ایران ممکن است مکانهایی مانند دانشگاههای آمریکایی در بغداد، سلیمانیه و دهوک را هدف قرار دهد.
تعطیلی این دفاتر در حالی رخ میدهد که از آغاز جنگ، مواضع این گروههای کُرد در اقلیم بارها هدف حملات ایران قرار گرفتهاند. بر اساس گزارشها، تاکنون دستکم ۱۰ پیشمرگه جان باخته و بیش از ۳۰ نفر دیگر زخمی شدهاند.
این تحولات در حالی رخ میدهد که در ابتدای جنگ، بسیاری از تحلیلگران انتظار داشتند گروههای کُرد وارد درگیری شوند و جبههای زمینی در غرب ایران بگشایند؛ حرکتی که میتوانست کنترل تهران بر مناطق کُردنشین را به چالش بکشد.
اما در عمل، این سناریو تحقق نیافته است. یکی از عوامل کلیدی این تغییر، موضع ایالات متحده بوده است. بر اساس منابع آگاه، واشنگتن به احزاب کُرد اعلام کرده که نباید وارد جنگ شوند یا بدون هماهنگی با آمریکا دست به اقدام نظامی مستقل بزنند.
در کنار این موضوع، فشارهای سیاسی و امنیتی ایران بر دولت عراق و اقلیم کردستان نیز نقش مهمی ایفا کرده است. هر دو دولت بارها بر پایبندی خود به توافق امنیتی سال ۲۰۲۳ با ایران تأکید کردهاند که هدف آن محدود کردن فعالیت گروههای اپوزیسیون کُردستان در ایران در خاک عراق است.
در اوایل جنگ، یک منبع در حزب دموکرات کردستان به اسپوتنیک گفته بود که اعضای این گروهها سلاحهای خود را تحویل داده و تعهد دادهاند که دولت اقلیم کردستان را در تنگنا قرار ندهند، به ایران حمله نکنند و به توافق امنیتی میان دولتهای بغداد و تهران احترام بگذارند."
مقامهای ایرانی نیز هشدارهای مستقیمی را در این بارە دادهاند. پیشتر، نماینده رهبر ایران در شورای عالی دفاع به عراق و اقلیم کردستان هشدار داده بود که در صورت فعالیتهای تهدیدآمیز در مرزهای ایران، تمامی تأسیسات در اقلیم کردستان ممکن است هدف قرار گیرند.
علی لاریجانی نیز پیش از مرگش در گفتوگویی با تلویزیون دولتی ایران هشدار داده بود که در صورت ورود گروههای کُرد به جنگ، هیچگونه مدارایی با آنها صورت نخواهد گرفت.
توافق امنیتی میان بغداد و تهران چارچوب گستردهای برای محدودسازی این گروهها فراهم میکند. مفاد این توافق شامل جلوگیری از استفاده از خاک عراق بهویژه اقلیم کردستان برای حمله به ایران، خلع سلاح گروههای کُرد، تعطیلی پایگاههای نظامی آنها در نزدیکی مرز، انتقال اعضا از مناطق مرزی، و استقرار نیروهای فدرال عراق در طول مرز است.
این توافق همچنین بر تبادل اطلاعات امنیتی و گشتهای مشترک مرزی میان دو کشور تأکید دارد؛ اقداماتی که هدف آن کاهش تنشها و جلوگیری از درگیریهای فرامرزی است.
با این حال، اجرای کامل این توافق با چالشهایی روبهرو بوده است. در سه سال گذشته، برخی از اردوگاههای این گروهها در مناطقی مانند سلیمانیه و کویه تخلیه شده و اعضای آنها جابهجا شدهاند.
با این وجود، این گروهها بهطور کامل خلع سلاح نشدهاند و همچنان بخشی از توان نظامی و زیرساختهای خود را حفظ کردهاند.
