هیات صلح و مقام‌های فلسطینی نسبت به واگذاری قدرت از سوی حماس تردید دارند

تصمیم حماس برای انحلال کمیته اضطراری اداره غزه با واکنش‌هایی از سوی برخی مقامات فلسطینی و ههیات صلح همراه شده است. شماری از مقام‌های ارشد فلسطینی نسبت به این اقدام ابراز تردید کرده و معتقدند حماس همچنان قصد ندارد از قدرت کناره‌گیری کند. هیات صلح نیز اعلام کرده است که ارزیابی این نهاد بر اساس اقدامات عملی خواهد بود، نه وعده‌ها.

پس از آنکه حماس روز دوشنبه اعلام کرد کمیته اداره‌کننده امور دولتی در غزه را منحل کرده است، این تصمیم با واکنش متفاوتی از سوی گروههای فلسطینی‌ و هیات صلح مواجە شد.

بر اساس گزارش جروزالم پست، یک مقام ارشد فلسطینی در رام‌الله با ابراز تردید نسبت به این تصمیم گفت:

حماس پایان حکومت خود را بر نوار غزه اعلام نکرده است. آنچه کە اعلام شده است، صرفاً انحلال نهادی است که آن را کمیته اضطراری می‌نامد. اما هم‌زمان، این گروه اعلام کرده که یک نهاد موقت دیگر اداره نوار غزه را بر عهده خواهد گرفت و حتی رئیس آن را نیز منصوب کرده است.

او تأکید کرد که با وجود اعلام آمادگی حماس برای واگذاری اداره غزه به یک کمیته تکنوکرات، این گروه قصد ندارد از قدرت کنار برود.

با این حال، حماس اعلام کرده است که محمد عبدالخالق الفرا، رئیس این کمیته، در چارچوب روند انتقال امور اجرایی به یک کمیته ملی فلسطینی، از سمت خود استعفا داده است.

این مقام فلسطینی افزود که حماس در تلاش است هم توان نظامی و هم اختیارات حکومتی خود را در نوار غزه حفظ کند.

به گفته او، حماس می‌گوید می‌خواهد اداره امور را به یک کمیته تکنوکرات واگذار کند، اما به باور من این صرفاً بخشی از مذاکرات قاهره است تا نشان دهد مانع پیشرفت روند نیست. آنها در واقع به دنبال خرید زمان هستند، به این امید که تحولات آینده، به‌ویژه در روابط ایران و ایالات متحده، به سودشان تغییر کند و غزه نیز از آن منتفع شود.

او همچنین گفت حماس در تلاش است اطمینان حاصل کند که نیروهای پلیس و اعضای دستگاه‌های امنیتی وابسته به این گروه در ساختار پلیس جدید غزه ادغام شوند. به گفته وی:

حماس می‌خواهد اعضایش در قالب کمیته تکنوکرات جدید، به شکلی که ظاهری قانونی داشته باشد، سلاح حمل کنند، اما در عمل همچنان هدایت و کنترل آنها را در اختیار داشته باشد.

یک فلسطینی دیگر نیز به جروزالم پست گفت: استعفای یک یا دو نفر از مسئولان کمیته حکومتی حماس به معنای فروپاشی حکومت این گروه در غزه نیست.

او افزود حماس با برجسته کردن این اقدام می‌خواهد آمادگی خود را برای واگذاری اداره غزه نشان دهد، اما در عمل تلاش می‌کند مسئولیت وضعیت را متوجه میانجی‌ها و اسرائیل کند.

به گفته این منبع، حماس همچنین به دنبال تأمین حمایت مالی است، زیرا می‌داند به دلیل نداشتن مشروعیت، نمی‌تواند به‌طور مستقیم از منابع مالی یا حمایت بین‌المللی بهره‌مند شود. او افزود:

کمیته تکنوکرات فلسطینی از مشروعیت برخوردار است و حماس می‌کوشد از این سازوکار برای بازسازی زیرساخت‌های خود و تقویت موقعیتش در آینده استفاده کند.

این منبع همچنین با اشاره به درخواست حماس برای ادغام کارمندان دولت وابسته به این گروه و شماری از نیروهایش در نهادهای کمیته تکنوکرات گفت: کارمندان حماس می‌توانند به چشم و گوش این گروه در ساختار اداری جدید تبدیل شوند. حماس نمی‌تواند از آنها صرف‌نظر کند، زیرا از طریق همین افراد همچنان قادر خواهد بود فعالیت کرده و نقش‌آفرینی کند.

واکنش هیات صلح

کمیته‌ای که از سوی هیات صلح تشکیل شده است، قرار است پس از پایان دوره حاکمیت حماس، اداره غزه را بر عهده بگیرد. حماس از سال ۲۰۰۷ کنترل این منطقه را در اختیار دارد.

این هیات نیز با انتشار پستی در شبکه اجتماعی X با دیده تردید به تصمیم اخیر حماس واکنش نشان داد و اعلام کرد:

در نهایت، ارزیابی ما بر اساس اقدامات خواهد بود، نه وعده‌ها، تا نیازهای حیاتی مردم غزه برآورده شود.

هیات صلح همچنین تأکید کرد که برای در اختیار گرفتن کامل اختیارات حکومتی توسط کمیته ملی اداره غزه، باید تنها یک مرجع، یک قانون و یک سلاح وجود داشته باشد. به گفته این هیئت، تحقق این هدف مستلزم تجمیع همه سلاح‌ها تحت کنترل کمیته ملی اداره غزه است.

از سوی دیگر، وزیر امور خارجه اسرائیل نیز اعلام آمادگی حماس برای واگذاری اداره غیرنظامی نوار غزه به یک کمیته تکنوکرات فلسطینی را ترفندی سیاسی برای جلوگیری از خلع سلاح این گروه توصیف کرد.

گیدئون ساعر، وزیر امور خارجه اسرائیل، گفت حماس با ایجاد یک ساختار غیرنظامی یا تکنوکرات، در پی حفظ توان نظامی خود است. او افزود تا زمانی که حماس سلاح‌هایش را حفظ کند، هر نهاد غیرنظامی در غزه نیز عملاً تحت نفوذ این گروه خواهد بود و نمی‌تواند به‌طور مستقل اداره شود.

به باور برخی از ناظران، حماس بار دیگر در تلاش برای خرید زمان و جذب منابع مالی است. آنها معتقدند جنگ اخیر آسیب‌های قابل توجهی به ایران وارد کرده و حماس برای بازسازی خود به زمان نیاز دارد؛ همان زمانی که به اعتقاد این تحلیلگران، ایران نیز برای بازسازی توان خود به آن نیازمند است.

ارزیابی‌ها همچنین نشان می‌دهد که حماس همچنان از کنار گذاشتن سلاح‌های خود خودداری می‌کند. همان‌گونه که سازمان دیده‌بان رسانه‌ای فلسطین (Palestinian Media Watch)، که رسانه‌های عربی را ترجمه و رصد می‌کند، اشاره کرده است،

گزارشی که روز یکشنبه در روزنامه سعودی الشرق‌الاوسط منتشر شد، آنچه حماس حاضر به واگذاری آن نیست را آشکار می‌کند.

بر اساس این ارزیابی، تحویل سلاح از سوی حماس و همکاری کامل با دیگر نهادها با مفاد اساسنامه این گروه در تعارض است. در اساسنامه حماس آمده است که تمام سرزمین اسرائیل «وقف اسلامی» است و برای همه مسلمانان تا پایان زمان وقف شده است.

بر همین اساس، از نگاه این گروه، هیچ عقب‌نشینی‌ای جز پایان موجودیت دولت اسرائیل قابل قبول نیست.

از این رو، این ارزیابی نتیجه می‌گیرد که حماس تا زمانی که چنین هدفی محقق نشود، سلاح‌های خود را کنار نخواهد گذاشت و همکاری کامل با یک هیات صلح نیز بعید به نظر می‌رسد.

در اساسنامه حماس نیز آمده است کە هیچ راه‌حلی برای مسئله فلسطین جز از طریق جهاد وجود ندارد. ابتکارها، پیشنهادها و کنفرانس‌های بین‌المللی، همگی اتلاف وقت و تلاش‌های بیهوده هستند.

اگرچه حماس انحلال کمیته اداره غزه را گامی در مسیر انتقال اداره این منطقه توصیف کرده است، اما مجموعه واکنش‌های مقام‌های فلسطینی، هیات صلح و اسرائیل نشان می‌دهد محور اصلی اختلاف همچنان بر سر مسئله سلاح و کنترل واقعی قدرت است.

از نگاه این منابع، تشکیل یک کمیته تکنوکرات تا زمانی که حماس ساختار نظامی، شبکه امنیتی و نفوذ خود را حفظ کند، به معنای انتقال واقعی حاکمیت نخواهد بود. از همین رو، سرنوشت این ابتکار بیش از اعلام انحلال یک نهاد، به چگونگی توزیع قدرت و سرنوشت سلاح‌های حماس وابسته خواهد بود.