وعده افزایش بارش با باروری ابرها در ایران با پرسش‌های علمی مواجه است

ایران بار دیگر به سراغ بارورسازی ابرها رفته و از نیمه دوم آبان ماه عملیات جدید خود را در این رابطە آغاز می کند. هرچند هدف افزایش بارندگی برای مقابله با خشکسالی است، اما کارشناسان هشدار می‌دهند که اثر واقعی این فناوری هنوز نامطمئن است و در برخی مناطق ممکن است حتی بارش را نیز کاهش دهد.

رسانه‌ها در ایران از آغاز مرحله جدید بارورسازی در نیمه دوم آبان‌ ماه خبر می‌دهند. فرایندی که با پاشیدن مواد شیمیایی مانند یدور نقره به داخل ابرها،‌ آنها را بارور می‌کند و در نتیجه منجر به افزایش بارندگی می‌شود.

این طرح که در ایران از پیش از انقلاب مطرح بوده است، از سال ۱۳۹۵در استان‌های شمالی و غربی ایران با بهره‌گیری از فناوری‌های داخلی و با کمک  روسیه اجرا شد و  مجری آن مرکز ملی تحقیقات و مطالعات باروری ابرهاست. 

این مرکز در سال ١٣٧٥ با دستور رئیس‌جمهور وقت در وزارت نیرو تأسیس شد و در حال حاضر زیرمجموعه شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران است.

اجرای این طرح در حالی صورت میگیرد که در ایران کارشناسان هنوز نسبت به تاثیر واقعی این عملیات بر میزان بارش اظهار تردید می‌کنند و می‌گویند این علمیات پایه‌های علمی محکمی ندارد و تاثیر واقعی آن قابل اثبات نیست.   تردیدی که در سخنان سرپرست این طرح هم منعکس شده است.

محمدمهدی جوادیان‌زاده سرپرست سازمان توسعه و بهره‌برداری فناوری‌های نوین آبهای جوی،  در گفتگو با خبرگزاری صدا و سیما گفت:

از ابتدای ماه‌میلادی جدید (نیمه آبان) عملیات باورسازی ابرها را شروع می‌کنیم... اگر سامانه‌ها خوب باشند بهره‌وری بالا و اگر مناسب نباشند بهره‌وری پایین دارند...با بارورسازی ابرها مشکل خشکسالی ما حل نمی‌شود. 

جعفر برزگررییس اداره پیش‌بینی و مدیریت بحران مخاطرات هوای تهران هم در این رابطه به ایسنا گفته است کە انجام عملیات بارورسازی ابر در بسیاری موارد منجر به عقیم‌سازی ابر، کاهش بارش و یا از بین رفتن کل بارش می‌شود.

تنها در ۱۰ درصد از پهنه جغرافیایی کشور (استان‌های همجوار کرانه‌های شمالی)، شرایط بارورسازی ابرها می تواند منجر به افزایش بارش شود.او همچنین نسبت به مضر بودن این فرایند برای خاک هم هشدار داد:

ماده مورد استفاده برای بارورسازی ابرها (یدور نقره) سمی و آلوده کننده خاک است اما در صورت تاثیر قابل ملاحظه مثبت بر میزان بارش، امکان نادیده گرفتن این موضوع به نفع منابع آب کشور وجود دارد.

ارزیابی تاثیرواقعی بارورسازی ابرها سال‌هاست که موضوع مطالعات دانشگاهی است. در  سال ۲۰۰۴، شورای تحقیقات ملی ایالات متحده آمریکا گزارشی را منتشر نمود که بیان می‌کرد هنوز هیچ مدرک علمی قانع‌کننده‌ای برای اثربخشی تعدیل عمدی آب و هوا وجود ندارد و شانس موفقیت آن ۳۰درصد یا کمتر است.

به نظر می‌رسد جذابیت اصلی فناوری بارورسازی ابرها پیش از هر چیز جنبه اقتصادی آن باشد. طبق گزارش‌های رسمی تولید ۱,۰۰۰ متر مکعب آب از این طریق تنها ۱۵ دلار هزینه دارد، در حالی که هزینه تولید همان میزان آب از طریق شیرین‌سازی ۲۰۰۰ دلار است.

مطالعات علمی پژوهشگران ایرانی این تفاوت در هزینه و به صرفه بودن این شیوه را علت احتمالی جذابیت آن برای حکومت ایران مي‌دانند.