پوتین از یک پروژه ۲۶ میلیارد دلاری برای افزایش طول عمر حمایت میکند
- May 29
- 4 min read
سمیە توحیدی
ولادیمیر پوتین سالهاست علاقه خود را به افزایش طول عمر و مقابله با پیری را پنهان نکرده است، اما آنچه زمانی بهعنوان دغدغهای شخصی تلقی میشد، اکنون به یکی از بلندپروازانهترین برنامههای علمی دولت روسیه تبدیل شده است.
به نوشته والاستریت ژورنال، کرملین طی سالهای اخیر تحقیقات مرتبط با افزایش طول عمر را به یکی از اولویتهای راهبردی خود بدل کرده و دهها میلیارد دلار را برای آن اختصاص داده است.
توجه بە این پروژە زمانی بیش از پیش افزایش یافت که در حاشیه یک مراسم رسمی در پکن، میکروفونی باز بخشی از گفتوگوی پوتین و شی جینپینگ را ضبط کرد. پوتین در این گفتوگو از امکان غلبه بر محدودیتهای عمر انسان از طریق جایگزینی اندامهای بدن سخن گفت.
در آن زمان از سوی برخی ناظران، این سخنان صرفاً گفتوگویی غیررسمی میان دو رهبر سالخورده تلقی شد.
با این حال، گزارشها نشان میدهند کە این سخنان بازتاب برنامهای گستردهتر بوده که امروز به یکی از مهمترین پروژههای علمی تحت حمایت کرملین تبدیل شده است.
برنامه ملی افزایش طول عمر روسیه که در سال ۲۰۲۴ معرفی شد، از بودجهای بالغ بر حدود ۲۶ میلیارد دلار برخوردار بودە و هدف اعلامشده آن نجات جان ۱۷۵ هزار نفر تا پایان دهه جاری است.
منتقدان یادآور میشوند این رقم تقریباً با برخی برآوردهای مستقل از تلفات نیروهای روسیه در جنگ اوکراین برابری میکند که از همان ابتدا توجه افکار عمومی را به خود جلب کرد.
در چارچوب این برنامه، دولت روسیه روی طیفی از فناوریهای پیشرفته سرمایهگذاری کرده است. یکی از مهمترین پروژهها، توسعه ژندرمانیهایی است که با هدف کندکردن روند پیری سلولها طراحی شدهاند. مقامهای وزارت علوم روسیه این فناوری را یکی از امیدبخشترین مسیرهای علمی برای مقابله با فرسودگی ناشی از افزایش سن توصیف کردهاند.
همزمان، پژوهشگران روسی روی فناوری چاپ زیستی سهبعدی نیز کار میکنند که امکان تولید بافتهای زنده و در آینده اندامهای کامل انسانی را فراهم میکند.
برخی از دانشمندانی که با نهادهای دولتی همکاری دارند، مدعیاند تاکنون موفق به تولید بافتهای غضروفی انسان و حتی چاپ یک غده تیروئید برای آزمایشهای حیوانی شدهاند. هدف اعلامشده این گروه، دستیابی به فناوری جایگزینی اندامهای انسانی تا سال ۲۰۳۰ است.
شاخه دیگری از این تحقیقات بر پرورش اندامهای انسانی در بدن حیوانات متمرکز است. در این پروژه از خوکهای مینیاتوری استفاده میشود که از نظر زیستی سازگاری بیشتری با انسان دارند.
حامیان این طرح معتقدند چنین فناوریهایی در آینده میتوانند کمبود جهانی اندامهای پیوندی را کاهش دهند و به افزایش طول عمر انسان کمک کنند.
کرملین میگوید دهها مرکز علمی و پژوهشی در این پروژه مشارکت دارند. دو چهره اصلی این برنامه، ماریا ورونتسوا، دختر پوتین و متخصص غدد درونریز و میخائیل کووالچوک، رئیس مؤسسه کورچاتوف و از بانفوذترین مدیران علمی روسیه هستند.
کووالچوک که از نزدیکترین چهرههای علمی به حلقه قدرت در روسیه به شمار میرود، سالهاست از امکان ترمیم و جایگزینی مستمر اندامهای بدن سخن میگوید.
او معتقد است علم در آینده توانایی بازسازی بخشهای مختلف بدن را به سطحی خواهد رساند که مفهوم پیری بهتدریج دگرگون شود. هرچند خود او نیز اذعان کرده است که سخن گفتن از جاودانگی هنوز زود است.
با وجود حمایت گسترده دولت، این برنامه با انتقادهای جدی نیز روبهرو شده است. شماری از پژوهشگران مستقل میگویند بسیاری از ادعاهای مطرحشده هنوز در نشریات معتبر علمی بینالمللی منتشر نشدهاند و از پشتوانه پژوهشی کافی برخوردار نیستند.
الکساندر اوستروفسکی، از دانشمندان شناختهشده حوزه چاپ زیستی که پس از آغاز جنگ اوکراین، روسیه را ترک کرد معتقد است بدون انتشار و ارزیابی مستقل تحقیقات نمیتوان درباره موفقیت این پروژهها قضاوت کرد.
به گفته او، انزوای علمی روسیه در پی تحریمهای غرب، ارتباط پژوهشگران این کشور با جامعه علمی بینالمللی را محدود کرده و همین مسئله ارزیابی مستقل نتایج را دشوار ساخته است.
او هشدار میدهد که در چنین شرایطی ممکن است برخی پژوهشگران برای حفظ حمایت مالی دولت، تصویری خوشبینانهتر از واقعیت ارائه دهند.
در کنار پروژههای علمی، برخی چهرههای نزدیک به کرملین نیز تلاش کردهاند موضوع افزایش طول عمر را با دیدگاههای ایدئولوژیک نیز پیوند بزنند.
کووالچوک در سالهای گذشته بارها از آنچه تقابل تمدنی با غرب مینامد سخن گفته و حتی در برخی اظهارات خود به نظریههایی درباره کنترل جوامع از طریق فناوریهای زیستی اشاره کرده است. پوتین نیز در مقاطع مختلف نسبت به چنین دیدگاههایی بیاعتنا نبوده و گاه از آنها استقبال کرده است.
از دیگر چهرههای تأثیرگذار در این حوزه، ولادیمیر خاوینسون، مدیر مؤسسه تنظیم زیستی و سالمندی سنپترزبورگ بود که در رسانههای روسی بهعنوان یکی از چهرههای اصلی طب ضدپیری شناخته میشد.
او از درمانهای مبتنی بر پپتیدها حمایت میکرد و معتقد بود این ترکیبات میتوانند روند فرسودگی بدن را کند کنند.
خاوینسون همچنین بر این باور بود کە انسان، بالقوه توانایی زندگی تا ۱۲۰ سالگی را دارد و برای دفاع از این دیدگاه گاه به متون دینی نیز استناد میکرد.
پوتین در سال ۲۰۱۷ نشان دوستی روسیه را به خاوینسون اعطا کرد. این دانشمند روس در سال ۲۰۲۴ و در ۷۷ سالگی درگذشت.
علاقه پوتین به افزایش طول عمر تنها به آزمایشگاهها محدود نشده است. او در دیداری با سباستیان کورتس، صدراعظم وقت اتریش، استفاده از اتاقهای سرمادرمانی را توصیه کرده بود که در آن بدن برای مدت کوتاهی در معرض دماهای بسیار پایین قرار میگیرد.
کورتس بعدها گفت از اشتیاق پوتین هنگام توضیح فواید این روش شگفتزده شده بود.
رئیسجمهور روسیه طی دو دهه گذشته همواره کوشیده است تصویری از آمادگی جسمانی و جوانماندن از خود ارائه دهد. انتشار تصاویر شکار با بالاتنه برهنه، بازی هاکی روی یخ و موتورسواری با هارلی دیویدسون، بخشی از این تصویرسازی عمومی بوده است.
با این حال، واقعیتهای آماری تصویر متفاوتی ارائه میکنند. روسیه همچنان یکی از بالاترین نرخهای مرگومیر را در میان کشورهای توسعهیافته دارد و امید به زندگی مردان در این کشور حدود ۶۸ سال است. این رقم بهمراتب پایینتر از میانگین ایالات متحده و بسیاری از کشورهای اروپای غربی است.
بە نظر می رسد این شکاف، یکی از دلایل اصلی سرمایهگذاری گسترده کرملین در پروژههایی است که هدف آنها افزایش طول عمر و کاهش آثار پیری عنوان میشود.
