بازگشت تحریم‌های سازمان ملل علیه ایران در آستانه ساعات پایانی مهلت

ابتکار روسیه و چین برای تعویق بازگشت تحریم‌ها علیه ایران، نشانگر شکاف عمیق میان اعضای دائم شورای امنیت است. در مقابل، تأکید اروپا بر فعال‌سازی «مکانیسم ماشه» حاکی از بن‌بست دیپلماتیک است. احیای تحریم‌ها می‌تواند هم معادلات هسته‌ای و هم موازنه امنیتی منطقه را دگرگون سازد.

بنابه گزارش رویترز روسیه و چین از شورای امنیت سازمان ملل متحد خواسته‌اند روز جمعه درباره پیش‌نویس قطعنامه‌ای برای به تعویق انداختن شش‌ماهه اعمال مجدد تحریم‌ها علیه ایران رأی‌گیری شود.

این درخواست در حالی مطرح می شود که تمام تحریم‌های سازمان ملل علیه ایران قرار است رأس ساعت ۸ شب جمعه به وقت شرق آمریکا (بامداد شنبه به وقت گرینویچ) دوباره برقرار شوند؛ مگر آنکه تا پیش از آن توافقی حاصل شود یا شورای امنیت تصمیم تازه‌ای بگیرد.

بریتانیا، فرانسه و آلمان (E3) پس از متهم کردن تهران به نقض توافق هسته‌ای ۲۰۱۵ و آغاز روند ۳۰ روزه بازگرداندن تحریم‌ها، بر اجرای مکانیسم «ماشه» تأکید کرده‌اند.

بر اساس این روند، تنها در صورتی که شورای امنیت قطعنامه‌ای جدید برای ادامه لغو تحریم‌ها تصویب می‌کرد، بازگشت تحریم‌ها متوقف می‌شد. اما قطعنامه پیشنهادی پیشین در شورای امنیت رأی کافی نیاورد و اکنون تنها ساعاتی برای تغییر وضعیت باقی مانده است.

اروپایی‌ها پیشنهاد داده‌اند در صورت بازگرداندن دسترسی کامل بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، رفع نگرانی‌ها درباره ذخایر اورانیوم غنی‌شده و از سرگیری مذاکرات مستقیم با ایالات متحده، اعمال تحریم‌ها تا شش ماه به تعویق بیفتد. روسیه و چین نیز پیش‌نویس مشابهی برای تمدید توافق ارائه کرده‌اند، اما هنوز مشخص نیست این تلاش‌ها در ساعات پایانی به نتیجه برسد.

در صورت فعال شدن کامل مکانیسم ماشه، مجموعه‌ای از تحریم‌های پیشین شورای امنیت از جمله تحریم تسلیحاتی، ممنوعیت غنی‌سازی و بازفرآوری اورانیوم، محدودیت‌های موشکی، انسداد دارایی‌ها، ممنوعیت سفر مقامات و بازرسی محموله‌های ایران‌ایر و کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران دوباره اعمال خواهد شد.

انتظار می رود اگر تا پایان امشب هیچ تحول تازه‌ای رخ ندهد، همه تحریم‌های سازمان ملل علیه ایران از بامداد شنبه رسماً بازمی‌گردند؛ اقدامی که می‌تواند معادلات منطقه‌ای را به‌طور جدی تحت‌تأثیر قرار دهد.