top of page


کارگران زیر آفتاب، بیسایهبان قانون
زریان خالدی تابستان ۱۴۰۵، برای کارگران ایرانی، تنها تابستان یک بحران اقلیمی نیست, بلکە تلاقی چند بحران است؛ موج گرمایی که با رکوردهای تازه همراه شده، شبکهی برقی که زیر فشار جنگ و تحریم بهسختی سرپا مانده و اقتصادی که با تورم سهرقمی، کمترین انگیزه را برای هزینهکردن اضافی روی ایمنی کارگر به کارفرما میدهد. در چنین بستری، پرسش این گزارش ساده است که وقتی دما از پنجاه درجه فراتر میرود، قانون و دولت از چه کسی محافظت میکنند و چه کسی را زیر آفتاب رها میکنند؟ در نظام بینالمللی


ظرفیت بازار نفت برای جذب شوکهای آینده رو به اتمام است
هشدار صندوق بینالمللی پول از یک تغییر ساختاری در ریسک انرژی حکایت دارد: بازار نفت شوک هرمز را نه از طریق رفع اختلال عرضه، بلکه با مصرف ذخایر و ظرفیتهای تعدیلکننده خود مهار کرده است. در نتیجه، ثبات قیمتها میتواند تصویری گمراهکننده از تابآوری بازار ایجاد کند، زیرا ظرفیت مازاد تولید، ذخایر و امکان کاهش بیشتر تقاضا محدود شدهاند. بنابراین، تداوم اختلال در هرمز یا وقوع شوکی همزمان در نقطهای دیگر، میتواند بازار را از مرحله جذب بحران به مرحله بازقیمتگذاری شدید ریسک ژئوپلی


پیمان مکه: گام سه قدرت مکمل برای مهار نفوذ ایران و اسرائیل
سمیە توحیدی پیمان مکه را باید نشانه گذار تدریجی خاورمیانه از وابستگی امنیتی به آمریکا به سوی موازنهسازی منطقهای دانست. اهمیت راهبردی آن نه در تشکیل ناتوی اسلامی، بلکه در ترکیب سه مزیت مکمل نهفته است: سرمایه سعودی، فناوری دفاعی ترکیه و ظرفیت نظامی پاکستان. این سازوکار میتواند همزمان قدرت بازدارندگی در برابر ایران و توان موازنهسازی در برابر برتری نظامی اسرائیل را افزایش دهد. با این حال، فقدان ساختار فرماندهی مشترک و تعهدات عملیاتی مشخص نشان میدهد که تبدیل این همگرایی سیاس


صلح مشروط در ترکیه؛ کردها آزادی اوجالان و اصلاحات دموکراتیک میخواهند
انتشار طرح تقویت همبستگی ملی و ادغام اجتماعی در ترکیه، از یک سو، روند حل مسالە کرد را وارد مرحلهای تازه نمودە و همزمان خوشبینی محتاطانهای را درباره چشمانداز آن برانگیخته است. این طرح برای خلع سلاح پ.ک.ک، بازگشت اعضای آن و تعیین وضعیت قضایی آنان چارچوب حقوقی مشخصی پیشبینی میکند. حامیان طرح با استناد به تجربه IRA و FARC، آن را زمینهای برای گذار از منازعه مسلحانه به فرایند سیاسی ارزیابی میکنند، در حالی که فعالان کرد، دستیابی به صلح پایدار را مستلزم اصلاحات دموکراتیک، آز


پیمان مکه، محور جدید امنیتی جهان اسلام یا بیانیه سیاسی؟
علیاصغر فریدی در روز جمعهای که نماز جماعت در مسجدالحرام برگزار میشد، سه رهبر جهان اسلام در همان شهر، پای سندی را امضا کردند که ممکن است نقشه امنیتی خاورمیانه را برای دهههای آینده بازتعریف کند، یا فقط یک بیانیه سیاسی زیبا باقی بماند. روز هفتم اوت ۲۰۲۶، در کاخ الصفا در مکه، محمد بنسلمان، ولیعهد و نخستوزیر عربستان، رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه و شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، توافقنامه مشترک دفاعی مکه را امضا کردند. شاکله این توافق بر این اساس شکل گرفتە است کە هر حم


باقر خرازی: صدایی از درون حلقه قدرت درباره مجتبی
اظهارات محمدباقر خرازی درباره مجتبی خامنهای از آن جهت حائز اهمیت است که از بیرون ساختار قدرت بیان نشده، بلکه از شبکهای خانوادگی و ایدئولوژیک برخاسته است که با بیت رهبری پیوند دارد. توصیف مجتبی بهعنوان چهرهای تندروتر از پدرش، میتواند نشانه تغییر در شیوه اعمال قدرت باشد کە در آن از موازنهسازی و مصلحتگرایی علی خامنهای به رهبری مستقیمتر و ایدئولوژیکتر منتهی میشود. از همین رو پرسش اصلی این است که چنین الگویی چگونه ائتلافهای درونی، نقش نهادهای امنیتی و ظرفیت انعطاف جمهور


اوکراین هنوز برای حقِ مستقل بودن میجنگد
رامیار حسینی جنگ روسیه و اوکراین که با تهاجم گسترده مسکو در ۲۴ فوریه ۲۰۲۲ وارد مرحلهای تازه شد، معمولاً با تصاویر شهرهای ویرانشده، جبهههای نبرد و کشمکشهای ژئوپلیتیک میان روسیه و غرب روایت میشود. اما بە نظر میرسد محدود کردن این جنگ به یک منازعه نظامی یا رقابت میان قدرتهای بزرگ امپریالیستی و ضد امپریالیستی، بخش مهمی از واقعیت را پنهان میکند. آنچه امروز در اوکراین جریان دارد، ادامه کشمکشی تاریخی بر سر حق یک ملت برای تعریف مستقل هویت، تاریخ و سرنوشت سیاسی خود است. ولادیمیر


ترامپ برتری راهبردی خود را در برابر ایران از دست دادە است
مجله آتلانتیک در گزارشی به قلم نانسی یوسف و جاناتان لمیر، بحران ذخایر موشکی آمریکا را بررسی کرده است که بنابە این گزارش فرصت ایالات متحده را برای پیروزی بر ایران را از میان برد. آتلانتیک تهدیدهای توخالی در کنار کمبود موشکها را دو عاملی قلمداد کردە است که باعث شدند دونالد ترامپ مزیت راهبردی آمریکا را از دست بدهد. ارتش آمریکا اکنون با خطر اتمام ذخایر موشکی خود روبهرو است. مقامهای فعلی و سابق دفاعی آمریکا گفتهاند بیش از پنج ماه پس از آغاز جنگ علیه ایران، ذخایر تسلیحات دوربرد


چه کسی حق دارد زبان را تعریف کند؟دوگانه زبان و گویش در سایه تمرکز قدرت در ایران
رامیار حسینی زبان را گاه گویشی دانستهاند که ارتش و نیروی دریایی دارد. چنین تعبیری رابطه زبان و قدرت را بهروشنی نشان میدهد. معیارهای زبانشناختی تفاوت میان گونههای زبانی را توضیح میدهند، اما جایگاه اجتماعی و نهادی آنها را تعیین نمیکنند. در ایران، دولت مدرن با رسمیکردن فارسی و گسترش آن در آموزش، اداره، دادگاه و رسانه، همزمان قدرت تعیین منزلت سایر زبانها را نیز متمرکز کرد. از این رو، مناقشه زبان و گویش تنها بحثی زبانشناختی نیست، بلکه به توزیع قدرت، مشروعیت نهادی و دست


خیانت دربار پهلوی به بارزانی، روایتی از دل خاطرات یک مأمور موساد
علیاصغر فریدی کتاب «شیطان بزرگ، شیطان کوچک» نوشته الیعزر تسفریر، آخرین نمایندهی اطلاعاتی اسرائیل در ایران پیش از انقلاب اسلامی در سال ١٣٥٧، یکی از مهمترین اسناد غیررسمی دربارهی مثلث پنهان روابط اسرائیل، ایران و کردهای عراق در دههی ۱۹۷۰ میلادی است. تسفریر که پیش از ماموریتش در تهران، سالها بهعنوان رابط موساد در کردستان عراق و در کنار ملا مصطفی بارزانی فعالیت کرده بود، از نزدیک شاهد اوجگیری و سپس فروپاشی ناگهانی جنبش کردها بود که به گفتهی او، ریشه در تصمیمی سیاسی داشت


زن بهمثابه سوژهی اشغال و اسارت در جنگ
زریان خالدی سوم اوت ۲۰۱۴، در کوهستان شنگال، دهها هزار کُرد ایزدی، همان مردم اسطورهای که باورشان این است کشتی نوح بر همین کوه نشست، این بار نه برای رستگاری که برای مرگ به کوه پناه برده بودند. مردان در دامنهها کشته شدند. زنان، بخش دیگر این رویداد بودند. برخی خود را از صخرهها پایین انداختند، برخی با آهک و نیشتر به جان خود افتادند و هزاران نفر بە قافله اسارتی پیوستند که از موصل تا بە رقه امتداد یافت و سرانجام بخشی از آنان بە سالنهای حراج و در قفسهای شیشهای «پرسیده و فروخت


جنگ فناوری میان پکن و واشنگتن وارد مرحله تازهای شد
رامیار حسینی در ادامه تشدید رقابت میان چین و آمریکا، پکن با اعمال محدودیتهای تجاری و فناوری جدید، دامنه تقابل خود با واشنگتن را به حوزههای راهبردی مانند پهپادها، فناوریهای دوکاربردی و زنجیره تأمین گسترش داده است. این اقدامات در واکنش به سیاستهای محدودکننده آمریکا علیه شرکتهای چینی انجام شده و بیش از هر چیز نشان میدهد فناوری به یکی از اصلیترین ابزارهای رقابت اقتصادی و ژئوپلیتیکی دو قدرت بزرگ جهان تبدیل شده است. ادامه این روند میتواند بر تجارت جهانی و روابط بینالملل اث


نفوذ ایران در جمهوری آذربایجان، اهرمهای محدود، تنشهای ساختاری
بررسی روند سه دهه روابط ایران و آدربایجان نشان میدهد محدود بودن نفوذ ایران در جمهوری آذربایجان بیش از آنکه ناشی از ضعف مقطعی تهران باشد، ریشه در موانع ساختاری ژئوپلیتیکی، هویتی و امنیتی دارد. اتحاد راهبردی باکو با ترکیه و اسرائیل، سکولاریسم نهادینهشده، وابستگی رو به کاهش به مسیرهای ترانزیتی ایران و حساسیت متقابل دو کشور نسبت به مسائل اتنیکی و مذهبی، فضای مانور تهران را بهشدت محدود کرده است. در نتیجه، رقابت دو کشور بیش از آنکه بر گسترش نفوذ مستقیم استوار باشد، به مهار متقاب


بازی سخت ترامپ در برابر ایران، از تهدید بە حمله تا فرصت دوباره به دیپلماسی
دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، پس از تهدید به حملهای گسترده علیه ایران، اواخر شنبه آن را لغو کرد و بار دیگر به دیپلماسی فرصت داد. این تازهترین نمونه از الگویی است که او در جنگ پنجماهه با ایران بارها به کار گرفته است. این الگو با تهدید به ویران کردن تأسیسات انرژی ایران یا تصرف بخشهای اصلی صنعت نفت این کشور آغاز میشود، تا آستانه صدور فرمان حمله پیش میرود و در آخرین لحظه، گاه به درخواست متحدان خلیج، با عقبنشینی ترامپ پایان مییابد. ترامپ این رویکرد را که بازی سخت نامید


توزیع نابرابر تورم
در کشوری که مقامات هر ماه از کنترل تورم و ثبات اقتصادی میگویند، نقشهی استانی تورم واقعیت دیگری را نشان میدهد: در ایلام، کردستان و لرستان قیمتها بیش از ۱۰۸ درصد رشد کردهاند، در حالیکه تهران با ۷۳.۹ درصد وضعیت بهمراتب بهتری دارد. این شکاف نتیجهی تصادف نیست، بلکه بازتاب سالها سیاستگذاری متمرکز و کمتوجهی به مناطق مرزی و کمبرخوردار کشور است؛ جایی که آمار رسمی و زندگی روزمرهی مردم، دو روایت کاملاً متفاوت از یک اقتصاد را روایت میکنند. بر اساس دادههای تازه مرکز آمار ای


چارچوب هماهنگی عراق بر سر احتمال حمله به اردن دچار شکاف شدە است
گزارشهای منتشرشده از اختلاف در چارچوب هماهنگی نشان میدهد بحران کنونی عراق دیگر صرفاً به تنش میان گروههای مسلح و دولت محدود نیست، بلکه به رقابت بر سر مرجع تصمیمگیری درباره سیاست امنیتی و خارجی کشور گره خورده است. در چنین شرایطی، هرگونه اقدام مستقل گروههای مسلح علیه اردن یا عربستان میتواند نهتنها عراق را وارد چرخهای از درگیریهای منطقهای کند، بلکه اعتبار دولت در اعمال انحصار استفاده از زور را نیز بیش از پیش تضعیف کند. همزمان، افزایش سطح آمادهباش نیروهای عراقی و تلاش


از سهم امام به سهم ملوکانه: چارچوب ذهنی رضا پهلوی در مصاحبه با رویترز
رامیار حسینی، عارف سلیمی گزارش تحقیقی رویترز درباره فعالیتهای سیاسی، منابع مالی و شیوه رهبری رضا پهلوی، پسر شاه سابق ایران، پرسشی فراتر از تواناییهای فردی او مطرح میکند: آیا چهرهای که فعالیت خود را نه یک حرفه سیاسی، بلکه رسالت و فداکاری داوطلبانه میداند، میتواند نماد گذار به ساختاری دموکراتیک و پاسخگو باشد؟ این یادداشت با مقایسه این نگرش با سنت دیرینه رهبری شخصمحور در «بیت» و «دربار»، ریشههای تاریخی و پیامدهای سیاسی آن را بررسی میکند. گزارش رویترز که بر پایه گفتو


سنتکام به دنبال راهکارهای خلاقانه و غیرمتعارف برای افزایش فشار بر ایران است
درخواست سنتکام برای ارائه ایدههای خلاقانه و غیرمتعارف برای حل مسالە تنگە هرمز، بیش از آنکه نشانه آمادگی برای تشدید جنگ باشد، بازتاب محدود شدن گزینههای راهبردی واشنگتن است. ارزیابی ناتوانی سلاحهای متعارف در نابودی تأسیسات عمیق ایران و پرهیز ترامپ از ورود به جنگ زمینی، نشان میدهد راهبرد آمریکا از پیروزی نظامی به افزایش اهرم فشار برای توافق در حال تغییر است. در این چارچوب، فشار نظامی بیش از آنکه هدف نهایی باشد، به ابزاری برای مدیریت مذاکره و افزایش قدرت چانهزنی تبدیل شده اس


آیا جنگ آمریکا با ایران به یک منازعه دائمی تبدیل خواهد شد؟
سمیە توحیدی طی چند دهه گذشته، سیاستمداران و فرماندهان نظامی آمریکا همواره درگیر این پرسش بودهاند که چگونه میتوان قدرتهای متوسطی مانند کوبا و ایران را وادار به تبعیت از خواستههای واشنگتن، از جملە خواستههایی مانند کنار گذاشتن ایدئولوژی، برنامههای تسلیحاتی هستەای یا بازگشایی تنگه هرمز واداشت. با توجه به اینکه ورود به یک جنگ تمامعیار عملی و سودمند تلقی نمیشد، تصمیمگیران آمریکایی با این تصور که طرف مقابل بهتدریج درخواهد یافت کە هزینه ادامه مقاومت پیوسته در حال افزایش است


آیا ایران در جنگ با آمریکا، وارد مرحله تهاجمی شده است؟
مجموعه اظهارات مقامهای ارشد جمهوری اسلامی ایران و گسترش دامنه عملیات از خاک ایران به پایگاههای آمریکا در منطقه، از شکلگیری نشانههای یک بازآرایی راهبردی در الگوی رویارویی تهران با واشنگتن حکایت دارد. این رویکرد، در صورت تثبیت، میتواند دامنه بازدارندگی ایران را از پاسخ مستقیم به انتقال هزینههای جنگ به شبکه پشتیبانی نظامی، مسیرهای انرژی و کریدورهای دریایی گسترش دهد. با این حال، تداوم فعالیت کانالهای میانجیگری و مشروط ماندن عملیات به ادامه حملات آمریکا نشان میدهد هدف تهر


کارگران زیر آفتاب، بیسایهبان قانون
زریان خالدی تابستان ۱۴۰۵، برای کارگران ایرانی، تنها تابستان یک بحران اقلیمی نیست, بلکە تلاقی چند بحران است؛ موج گرمایی که با رکوردهای تازه همراه شده، شبکهی برقی که زیر فشار جنگ و تحریم بهسختی سرپا مانده و اقتصادی که با تورم سهرقمی، کمترین انگیزه را برای هزینهکردن اضافی روی ایمنی کارگر به کارفرما میدهد. در چنین بستری، پرسش این گزارش ساده است که وقتی دما از پنجاه درجه فراتر میرود، قانون و دولت از چه کسی محافظت میکنند و چه کسی را زیر آفتاب رها میکنند؟ در نظام بینالمللی


ظرفیت بازار نفت برای جذب شوکهای آینده رو به اتمام است
هشدار صندوق بینالمللی پول از یک تغییر ساختاری در ریسک انرژی حکایت دارد: بازار نفت شوک هرمز را نه از طریق رفع اختلال عرضه، بلکه با مصرف ذخایر و ظرفیتهای تعدیلکننده خود مهار کرده است. در نتیجه، ثبات قیمتها میتواند تصویری گمراهکننده از تابآوری بازار ایجاد کند، زیرا ظرفیت مازاد تولید، ذخایر و امکان کاهش بیشتر تقاضا محدود شدهاند. بنابراین، تداوم اختلال در هرمز یا وقوع شوکی همزمان در نقطهای دیگر، میتواند بازار را از مرحله جذب بحران به مرحله بازقیمتگذاری شدید ریسک ژئوپلی


پیمان مکه: گام سه قدرت مکمل برای مهار نفوذ ایران و اسرائیل
سمیە توحیدی پیمان مکه را باید نشانه گذار تدریجی خاورمیانه از وابستگی امنیتی به آمریکا به سوی موازنهسازی منطقهای دانست. اهمیت راهبردی آن نه در تشکیل ناتوی اسلامی، بلکه در ترکیب سه مزیت مکمل نهفته است: سرمایه سعودی، فناوری دفاعی ترکیه و ظرفیت نظامی پاکستان. این سازوکار میتواند همزمان قدرت بازدارندگی در برابر ایران و توان موازنهسازی در برابر برتری نظامی اسرائیل را افزایش دهد. با این حال، فقدان ساختار فرماندهی مشترک و تعهدات عملیاتی مشخص نشان میدهد که تبدیل این همگرایی سیاس


صلح مشروط در ترکیه؛ کردها آزادی اوجالان و اصلاحات دموکراتیک میخواهند
انتشار طرح تقویت همبستگی ملی و ادغام اجتماعی در ترکیه، از یک سو، روند حل مسالە کرد را وارد مرحلهای تازه نمودە و همزمان خوشبینی محتاطانهای را درباره چشمانداز آن برانگیخته است. این طرح برای خلع سلاح پ.ک.ک، بازگشت اعضای آن و تعیین وضعیت قضایی آنان چارچوب حقوقی مشخصی پیشبینی میکند. حامیان طرح با استناد به تجربه IRA و FARC، آن را زمینهای برای گذار از منازعه مسلحانه به فرایند سیاسی ارزیابی میکنند، در حالی که فعالان کرد، دستیابی به صلح پایدار را مستلزم اصلاحات دموکراتیک، آز


پیمان مکه، محور جدید امنیتی جهان اسلام یا بیانیه سیاسی؟
علیاصغر فریدی در روز جمعهای که نماز جماعت در مسجدالحرام برگزار میشد، سه رهبر جهان اسلام در همان شهر، پای سندی را امضا کردند که ممکن است نقشه امنیتی خاورمیانه را برای دهههای آینده بازتعریف کند، یا فقط یک بیانیه سیاسی زیبا باقی بماند. روز هفتم اوت ۲۰۲۶، در کاخ الصفا در مکه، محمد بنسلمان، ولیعهد و نخستوزیر عربستان، رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه و شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، توافقنامه مشترک دفاعی مکه را امضا کردند. شاکله این توافق بر این اساس شکل گرفتە است کە هر حم


باقر خرازی: صدایی از درون حلقه قدرت درباره مجتبی
اظهارات محمدباقر خرازی درباره مجتبی خامنهای از آن جهت حائز اهمیت است که از بیرون ساختار قدرت بیان نشده، بلکه از شبکهای خانوادگی و ایدئولوژیک برخاسته است که با بیت رهبری پیوند دارد. توصیف مجتبی بهعنوان چهرهای تندروتر از پدرش، میتواند نشانه تغییر در شیوه اعمال قدرت باشد کە در آن از موازنهسازی و مصلحتگرایی علی خامنهای به رهبری مستقیمتر و ایدئولوژیکتر منتهی میشود. از همین رو پرسش اصلی این است که چنین الگویی چگونه ائتلافهای درونی، نقش نهادهای امنیتی و ظرفیت انعطاف جمهور


اوکراین هنوز برای حقِ مستقل بودن میجنگد
رامیار حسینی جنگ روسیه و اوکراین که با تهاجم گسترده مسکو در ۲۴ فوریه ۲۰۲۲ وارد مرحلهای تازه شد، معمولاً با تصاویر شهرهای ویرانشده، جبهههای نبرد و کشمکشهای ژئوپلیتیک میان روسیه و غرب روایت میشود. اما بە نظر میرسد محدود کردن این جنگ به یک منازعه نظامی یا رقابت میان قدرتهای بزرگ امپریالیستی و ضد امپریالیستی، بخش مهمی از واقعیت را پنهان میکند. آنچه امروز در اوکراین جریان دارد، ادامه کشمکشی تاریخی بر سر حق یک ملت برای تعریف مستقل هویت، تاریخ و سرنوشت سیاسی خود است. ولادیمیر


ترامپ برتری راهبردی خود را در برابر ایران از دست دادە است
مجله آتلانتیک در گزارشی به قلم نانسی یوسف و جاناتان لمیر، بحران ذخایر موشکی آمریکا را بررسی کرده است که بنابە این گزارش فرصت ایالات متحده را برای پیروزی بر ایران را از میان برد. آتلانتیک تهدیدهای توخالی در کنار کمبود موشکها را دو عاملی قلمداد کردە است که باعث شدند دونالد ترامپ مزیت راهبردی آمریکا را از دست بدهد. ارتش آمریکا اکنون با خطر اتمام ذخایر موشکی خود روبهرو است. مقامهای فعلی و سابق دفاعی آمریکا گفتهاند بیش از پنج ماه پس از آغاز جنگ علیه ایران، ذخایر تسلیحات دوربرد


چه کسی حق دارد زبان را تعریف کند؟دوگانه زبان و گویش در سایه تمرکز قدرت در ایران
رامیار حسینی زبان را گاه گویشی دانستهاند که ارتش و نیروی دریایی دارد. چنین تعبیری رابطه زبان و قدرت را بهروشنی نشان میدهد. معیارهای زبانشناختی تفاوت میان گونههای زبانی را توضیح میدهند، اما جایگاه اجتماعی و نهادی آنها را تعیین نمیکنند. در ایران، دولت مدرن با رسمیکردن فارسی و گسترش آن در آموزش، اداره، دادگاه و رسانه، همزمان قدرت تعیین منزلت سایر زبانها را نیز متمرکز کرد. از این رو، مناقشه زبان و گویش تنها بحثی زبانشناختی نیست، بلکه به توزیع قدرت، مشروعیت نهادی و دست


خیانت دربار پهلوی به بارزانی، روایتی از دل خاطرات یک مأمور موساد
علیاصغر فریدی کتاب «شیطان بزرگ، شیطان کوچک» نوشته الیعزر تسفریر، آخرین نمایندهی اطلاعاتی اسرائیل در ایران پیش از انقلاب اسلامی در سال ١٣٥٧، یکی از مهمترین اسناد غیررسمی دربارهی مثلث پنهان روابط اسرائیل، ایران و کردهای عراق در دههی ۱۹۷۰ میلادی است. تسفریر که پیش از ماموریتش در تهران، سالها بهعنوان رابط موساد در کردستان عراق و در کنار ملا مصطفی بارزانی فعالیت کرده بود، از نزدیک شاهد اوجگیری و سپس فروپاشی ناگهانی جنبش کردها بود که به گفتهی او، ریشه در تصمیمی سیاسی داشت


زن بهمثابه سوژهی اشغال و اسارت در جنگ
زریان خالدی سوم اوت ۲۰۱۴، در کوهستان شنگال، دهها هزار کُرد ایزدی، همان مردم اسطورهای که باورشان این است کشتی نوح بر همین کوه نشست، این بار نه برای رستگاری که برای مرگ به کوه پناه برده بودند. مردان در دامنهها کشته شدند. زنان، بخش دیگر این رویداد بودند. برخی خود را از صخرهها پایین انداختند، برخی با آهک و نیشتر به جان خود افتادند و هزاران نفر بە قافله اسارتی پیوستند که از موصل تا بە رقه امتداد یافت و سرانجام بخشی از آنان بە سالنهای حراج و در قفسهای شیشهای «پرسیده و فروخت


جنگ فناوری میان پکن و واشنگتن وارد مرحله تازهای شد
رامیار حسینی در ادامه تشدید رقابت میان چین و آمریکا، پکن با اعمال محدودیتهای تجاری و فناوری جدید، دامنه تقابل خود با واشنگتن را به حوزههای راهبردی مانند پهپادها، فناوریهای دوکاربردی و زنجیره تأمین گسترش داده است. این اقدامات در واکنش به سیاستهای محدودکننده آمریکا علیه شرکتهای چینی انجام شده و بیش از هر چیز نشان میدهد فناوری به یکی از اصلیترین ابزارهای رقابت اقتصادی و ژئوپلیتیکی دو قدرت بزرگ جهان تبدیل شده است. ادامه این روند میتواند بر تجارت جهانی و روابط بینالملل اث


نفوذ ایران در جمهوری آذربایجان، اهرمهای محدود، تنشهای ساختاری
بررسی روند سه دهه روابط ایران و آدربایجان نشان میدهد محدود بودن نفوذ ایران در جمهوری آذربایجان بیش از آنکه ناشی از ضعف مقطعی تهران باشد، ریشه در موانع ساختاری ژئوپلیتیکی، هویتی و امنیتی دارد. اتحاد راهبردی باکو با ترکیه و اسرائیل، سکولاریسم نهادینهشده، وابستگی رو به کاهش به مسیرهای ترانزیتی ایران و حساسیت متقابل دو کشور نسبت به مسائل اتنیکی و مذهبی، فضای مانور تهران را بهشدت محدود کرده است. در نتیجه، رقابت دو کشور بیش از آنکه بر گسترش نفوذ مستقیم استوار باشد، به مهار متقاب


بازی سخت ترامپ در برابر ایران، از تهدید بە حمله تا فرصت دوباره به دیپلماسی
دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، پس از تهدید به حملهای گسترده علیه ایران، اواخر شنبه آن را لغو کرد و بار دیگر به دیپلماسی فرصت داد. این تازهترین نمونه از الگویی است که او در جنگ پنجماهه با ایران بارها به کار گرفته است. این الگو با تهدید به ویران کردن تأسیسات انرژی ایران یا تصرف بخشهای اصلی صنعت نفت این کشور آغاز میشود، تا آستانه صدور فرمان حمله پیش میرود و در آخرین لحظه، گاه به درخواست متحدان خلیج، با عقبنشینی ترامپ پایان مییابد. ترامپ این رویکرد را که بازی سخت نامید


توزیع نابرابر تورم
در کشوری که مقامات هر ماه از کنترل تورم و ثبات اقتصادی میگویند، نقشهی استانی تورم واقعیت دیگری را نشان میدهد: در ایلام، کردستان و لرستان قیمتها بیش از ۱۰۸ درصد رشد کردهاند، در حالیکه تهران با ۷۳.۹ درصد وضعیت بهمراتب بهتری دارد. این شکاف نتیجهی تصادف نیست، بلکه بازتاب سالها سیاستگذاری متمرکز و کمتوجهی به مناطق مرزی و کمبرخوردار کشور است؛ جایی که آمار رسمی و زندگی روزمرهی مردم، دو روایت کاملاً متفاوت از یک اقتصاد را روایت میکنند. بر اساس دادههای تازه مرکز آمار ای


چارچوب هماهنگی عراق بر سر احتمال حمله به اردن دچار شکاف شدە است
گزارشهای منتشرشده از اختلاف در چارچوب هماهنگی نشان میدهد بحران کنونی عراق دیگر صرفاً به تنش میان گروههای مسلح و دولت محدود نیست، بلکه به رقابت بر سر مرجع تصمیمگیری درباره سیاست امنیتی و خارجی کشور گره خورده است. در چنین شرایطی، هرگونه اقدام مستقل گروههای مسلح علیه اردن یا عربستان میتواند نهتنها عراق را وارد چرخهای از درگیریهای منطقهای کند، بلکه اعتبار دولت در اعمال انحصار استفاده از زور را نیز بیش از پیش تضعیف کند. همزمان، افزایش سطح آمادهباش نیروهای عراقی و تلاش


از سهم امام به سهم ملوکانه: چارچوب ذهنی رضا پهلوی در مصاحبه با رویترز
رامیار حسینی، عارف سلیمی گزارش تحقیقی رویترز درباره فعالیتهای سیاسی، منابع مالی و شیوه رهبری رضا پهلوی، پسر شاه سابق ایران، پرسشی فراتر از تواناییهای فردی او مطرح میکند: آیا چهرهای که فعالیت خود را نه یک حرفه سیاسی، بلکه رسالت و فداکاری داوطلبانه میداند، میتواند نماد گذار به ساختاری دموکراتیک و پاسخگو باشد؟ این یادداشت با مقایسه این نگرش با سنت دیرینه رهبری شخصمحور در «بیت» و «دربار»، ریشههای تاریخی و پیامدهای سیاسی آن را بررسی میکند. گزارش رویترز که بر پایه گفتو


سنتکام به دنبال راهکارهای خلاقانه و غیرمتعارف برای افزایش فشار بر ایران است
درخواست سنتکام برای ارائه ایدههای خلاقانه و غیرمتعارف برای حل مسالە تنگە هرمز، بیش از آنکه نشانه آمادگی برای تشدید جنگ باشد، بازتاب محدود شدن گزینههای راهبردی واشنگتن است. ارزیابی ناتوانی سلاحهای متعارف در نابودی تأسیسات عمیق ایران و پرهیز ترامپ از ورود به جنگ زمینی، نشان میدهد راهبرد آمریکا از پیروزی نظامی به افزایش اهرم فشار برای توافق در حال تغییر است. در این چارچوب، فشار نظامی بیش از آنکه هدف نهایی باشد، به ابزاری برای مدیریت مذاکره و افزایش قدرت چانهزنی تبدیل شده اس


آیا جنگ آمریکا با ایران به یک منازعه دائمی تبدیل خواهد شد؟
سمیە توحیدی طی چند دهه گذشته، سیاستمداران و فرماندهان نظامی آمریکا همواره درگیر این پرسش بودهاند که چگونه میتوان قدرتهای متوسطی مانند کوبا و ایران را وادار به تبعیت از خواستههای واشنگتن، از جملە خواستههایی مانند کنار گذاشتن ایدئولوژی، برنامههای تسلیحاتی هستەای یا بازگشایی تنگه هرمز واداشت. با توجه به اینکه ورود به یک جنگ تمامعیار عملی و سودمند تلقی نمیشد، تصمیمگیران آمریکایی با این تصور که طرف مقابل بهتدریج درخواهد یافت کە هزینه ادامه مقاومت پیوسته در حال افزایش است


آیا ایران در جنگ با آمریکا، وارد مرحله تهاجمی شده است؟
مجموعه اظهارات مقامهای ارشد جمهوری اسلامی ایران و گسترش دامنه عملیات از خاک ایران به پایگاههای آمریکا در منطقه، از شکلگیری نشانههای یک بازآرایی راهبردی در الگوی رویارویی تهران با واشنگتن حکایت دارد. این رویکرد، در صورت تثبیت، میتواند دامنه بازدارندگی ایران را از پاسخ مستقیم به انتقال هزینههای جنگ به شبکه پشتیبانی نظامی، مسیرهای انرژی و کریدورهای دریایی گسترش دهد. با این حال، تداوم فعالیت کانالهای میانجیگری و مشروط ماندن عملیات به ادامه حملات آمریکا نشان میدهد هدف تهر


کارگران زیر آفتاب، بیسایهبان قانون
زریان خالدی تابستان ۱۴۰۵، برای کارگران ایرانی، تنها تابستان یک بحران اقلیمی نیست, بلکە تلاقی چند بحران است؛ موج گرمایی که با رکوردهای تازه همراه شده، شبکهی برقی که زیر فشار جنگ و تحریم بهسختی سرپا مانده و اقتصادی که با تورم سهرقمی، کمترین انگیزه را برای هزینهکردن اضافی روی ایمنی کارگر به کارفرما میدهد. در چنین بستری، پرسش این گزارش ساده است که وقتی دما از پنجاه درجه فراتر میرود، قانون و دولت از چه کسی محافظت میکنند و چه کسی را زیر آفتاب رها میکنند؟ در نظام بینالمللی


ظرفیت بازار نفت برای جذب شوکهای آینده رو به اتمام است
هشدار صندوق بینالمللی پول از یک تغییر ساختاری در ریسک انرژی حکایت دارد: بازار نفت شوک هرمز را نه از طریق رفع اختلال عرضه، بلکه با مصرف ذخایر و ظرفیتهای تعدیلکننده خود مهار کرده است. در نتیجه، ثبات قیمتها میتواند تصویری گمراهکننده از تابآوری بازار ایجاد کند، زیرا ظرفیت مازاد تولید، ذخایر و امکان کاهش بیشتر تقاضا محدود شدهاند. بنابراین، تداوم اختلال در هرمز یا وقوع شوکی همزمان در نقطهای دیگر، میتواند بازار را از مرحله جذب بحران به مرحله بازقیمتگذاری شدید ریسک ژئوپلی


پیمان مکه: گام سه قدرت مکمل برای مهار نفوذ ایران و اسرائیل
سمیە توحیدی پیمان مکه را باید نشانه گذار تدریجی خاورمیانه از وابستگی امنیتی به آمریکا به سوی موازنهسازی منطقهای دانست. اهمیت راهبردی آن نه در تشکیل ناتوی اسلامی، بلکه در ترکیب سه مزیت مکمل نهفته است: سرمایه سعودی، فناوری دفاعی ترکیه و ظرفیت نظامی پاکستان. این سازوکار میتواند همزمان قدرت بازدارندگی در برابر ایران و توان موازنهسازی در برابر برتری نظامی اسرائیل را افزایش دهد. با این حال، فقدان ساختار فرماندهی مشترک و تعهدات عملیاتی مشخص نشان میدهد که تبدیل این همگرایی سیاس


صلح مشروط در ترکیه؛ کردها آزادی اوجالان و اصلاحات دموکراتیک میخواهند
انتشار طرح تقویت همبستگی ملی و ادغام اجتماعی در ترکیه، از یک سو، روند حل مسالە کرد را وارد مرحلهای تازه نمودە و همزمان خوشبینی محتاطانهای را درباره چشمانداز آن برانگیخته است. این طرح برای خلع سلاح پ.ک.ک، بازگشت اعضای آن و تعیین وضعیت قضایی آنان چارچوب حقوقی مشخصی پیشبینی میکند. حامیان طرح با استناد به تجربه IRA و FARC، آن را زمینهای برای گذار از منازعه مسلحانه به فرایند سیاسی ارزیابی میکنند، در حالی که فعالان کرد، دستیابی به صلح پایدار را مستلزم اصلاحات دموکراتیک، آز


پیمان مکه، محور جدید امنیتی جهان اسلام یا بیانیه سیاسی؟
علیاصغر فریدی در روز جمعهای که نماز جماعت در مسجدالحرام برگزار میشد، سه رهبر جهان اسلام در همان شهر، پای سندی را امضا کردند که ممکن است نقشه امنیتی خاورمیانه را برای دهههای آینده بازتعریف کند، یا فقط یک بیانیه سیاسی زیبا باقی بماند. روز هفتم اوت ۲۰۲۶، در کاخ الصفا در مکه، محمد بنسلمان، ولیعهد و نخستوزیر عربستان، رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه و شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، توافقنامه مشترک دفاعی مکه را امضا کردند. شاکله این توافق بر این اساس شکل گرفتە است کە هر حم


باقر خرازی: صدایی از درون حلقه قدرت درباره مجتبی
اظهارات محمدباقر خرازی درباره مجتبی خامنهای از آن جهت حائز اهمیت است که از بیرون ساختار قدرت بیان نشده، بلکه از شبکهای خانوادگی و ایدئولوژیک برخاسته است که با بیت رهبری پیوند دارد. توصیف مجتبی بهعنوان چهرهای تندروتر از پدرش، میتواند نشانه تغییر در شیوه اعمال قدرت باشد کە در آن از موازنهسازی و مصلحتگرایی علی خامنهای به رهبری مستقیمتر و ایدئولوژیکتر منتهی میشود. از همین رو پرسش اصلی این است که چنین الگویی چگونه ائتلافهای درونی، نقش نهادهای امنیتی و ظرفیت انعطاف جمهور


اوکراین هنوز برای حقِ مستقل بودن میجنگد
رامیار حسینی جنگ روسیه و اوکراین که با تهاجم گسترده مسکو در ۲۴ فوریه ۲۰۲۲ وارد مرحلهای تازه شد، معمولاً با تصاویر شهرهای ویرانشده، جبهههای نبرد و کشمکشهای ژئوپلیتیک میان روسیه و غرب روایت میشود. اما بە نظر میرسد محدود کردن این جنگ به یک منازعه نظامی یا رقابت میان قدرتهای بزرگ امپریالیستی و ضد امپریالیستی، بخش مهمی از واقعیت را پنهان میکند. آنچه امروز در اوکراین جریان دارد، ادامه کشمکشی تاریخی بر سر حق یک ملت برای تعریف مستقل هویت، تاریخ و سرنوشت سیاسی خود است. ولادیمیر


ترامپ برتری راهبردی خود را در برابر ایران از دست دادە است
مجله آتلانتیک در گزارشی به قلم نانسی یوسف و جاناتان لمیر، بحران ذخایر موشکی آمریکا را بررسی کرده است که بنابە این گزارش فرصت ایالات متحده را برای پیروزی بر ایران را از میان برد. آتلانتیک تهدیدهای توخالی در کنار کمبود موشکها را دو عاملی قلمداد کردە است که باعث شدند دونالد ترامپ مزیت راهبردی آمریکا را از دست بدهد. ارتش آمریکا اکنون با خطر اتمام ذخایر موشکی خود روبهرو است. مقامهای فعلی و سابق دفاعی آمریکا گفتهاند بیش از پنج ماه پس از آغاز جنگ علیه ایران، ذخایر تسلیحات دوربرد


چه کسی حق دارد زبان را تعریف کند؟دوگانه زبان و گویش در سایه تمرکز قدرت در ایران
رامیار حسینی زبان را گاه گویشی دانستهاند که ارتش و نیروی دریایی دارد. چنین تعبیری رابطه زبان و قدرت را بهروشنی نشان میدهد. معیارهای زبانشناختی تفاوت میان گونههای زبانی را توضیح میدهند، اما جایگاه اجتماعی و نهادی آنها را تعیین نمیکنند. در ایران، دولت مدرن با رسمیکردن فارسی و گسترش آن در آموزش، اداره، دادگاه و رسانه، همزمان قدرت تعیین منزلت سایر زبانها را نیز متمرکز کرد. از این رو، مناقشه زبان و گویش تنها بحثی زبانشناختی نیست، بلکه به توزیع قدرت، مشروعیت نهادی و دست


خیانت دربار پهلوی به بارزانی، روایتی از دل خاطرات یک مأمور موساد
علیاصغر فریدی کتاب «شیطان بزرگ، شیطان کوچک» نوشته الیعزر تسفریر، آخرین نمایندهی اطلاعاتی اسرائیل در ایران پیش از انقلاب اسلامی در سال ١٣٥٧، یکی از مهمترین اسناد غیررسمی دربارهی مثلث پنهان روابط اسرائیل، ایران و کردهای عراق در دههی ۱۹۷۰ میلادی است. تسفریر که پیش از ماموریتش در تهران، سالها بهعنوان رابط موساد در کردستان عراق و در کنار ملا مصطفی بارزانی فعالیت کرده بود، از نزدیک شاهد اوجگیری و سپس فروپاشی ناگهانی جنبش کردها بود که به گفتهی او، ریشه در تصمیمی سیاسی داشت


زن بهمثابه سوژهی اشغال و اسارت در جنگ
زریان خالدی سوم اوت ۲۰۱۴، در کوهستان شنگال، دهها هزار کُرد ایزدی، همان مردم اسطورهای که باورشان این است کشتی نوح بر همین کوه نشست، این بار نه برای رستگاری که برای مرگ به کوه پناه برده بودند. مردان در دامنهها کشته شدند. زنان، بخش دیگر این رویداد بودند. برخی خود را از صخرهها پایین انداختند، برخی با آهک و نیشتر به جان خود افتادند و هزاران نفر بە قافله اسارتی پیوستند که از موصل تا بە رقه امتداد یافت و سرانجام بخشی از آنان بە سالنهای حراج و در قفسهای شیشهای «پرسیده و فروخت


جنگ فناوری میان پکن و واشنگتن وارد مرحله تازهای شد
رامیار حسینی در ادامه تشدید رقابت میان چین و آمریکا، پکن با اعمال محدودیتهای تجاری و فناوری جدید، دامنه تقابل خود با واشنگتن را به حوزههای راهبردی مانند پهپادها، فناوریهای دوکاربردی و زنجیره تأمین گسترش داده است. این اقدامات در واکنش به سیاستهای محدودکننده آمریکا علیه شرکتهای چینی انجام شده و بیش از هر چیز نشان میدهد فناوری به یکی از اصلیترین ابزارهای رقابت اقتصادی و ژئوپلیتیکی دو قدرت بزرگ جهان تبدیل شده است. ادامه این روند میتواند بر تجارت جهانی و روابط بینالملل اث


نفوذ ایران در جمهوری آذربایجان، اهرمهای محدود، تنشهای ساختاری
بررسی روند سه دهه روابط ایران و آدربایجان نشان میدهد محدود بودن نفوذ ایران در جمهوری آذربایجان بیش از آنکه ناشی از ضعف مقطعی تهران باشد، ریشه در موانع ساختاری ژئوپلیتیکی، هویتی و امنیتی دارد. اتحاد راهبردی باکو با ترکیه و اسرائیل، سکولاریسم نهادینهشده، وابستگی رو به کاهش به مسیرهای ترانزیتی ایران و حساسیت متقابل دو کشور نسبت به مسائل اتنیکی و مذهبی، فضای مانور تهران را بهشدت محدود کرده است. در نتیجه، رقابت دو کشور بیش از آنکه بر گسترش نفوذ مستقیم استوار باشد، به مهار متقاب


بازی سخت ترامپ در برابر ایران، از تهدید بە حمله تا فرصت دوباره به دیپلماسی
دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، پس از تهدید به حملهای گسترده علیه ایران، اواخر شنبه آن را لغو کرد و بار دیگر به دیپلماسی فرصت داد. این تازهترین نمونه از الگویی است که او در جنگ پنجماهه با ایران بارها به کار گرفته است. این الگو با تهدید به ویران کردن تأسیسات انرژی ایران یا تصرف بخشهای اصلی صنعت نفت این کشور آغاز میشود، تا آستانه صدور فرمان حمله پیش میرود و در آخرین لحظه، گاه به درخواست متحدان خلیج، با عقبنشینی ترامپ پایان مییابد. ترامپ این رویکرد را که بازی سخت نامید


توزیع نابرابر تورم
در کشوری که مقامات هر ماه از کنترل تورم و ثبات اقتصادی میگویند، نقشهی استانی تورم واقعیت دیگری را نشان میدهد: در ایلام، کردستان و لرستان قیمتها بیش از ۱۰۸ درصد رشد کردهاند، در حالیکه تهران با ۷۳.۹ درصد وضعیت بهمراتب بهتری دارد. این شکاف نتیجهی تصادف نیست، بلکه بازتاب سالها سیاستگذاری متمرکز و کمتوجهی به مناطق مرزی و کمبرخوردار کشور است؛ جایی که آمار رسمی و زندگی روزمرهی مردم، دو روایت کاملاً متفاوت از یک اقتصاد را روایت میکنند. بر اساس دادههای تازه مرکز آمار ای


چارچوب هماهنگی عراق بر سر احتمال حمله به اردن دچار شکاف شدە است
گزارشهای منتشرشده از اختلاف در چارچوب هماهنگی نشان میدهد بحران کنونی عراق دیگر صرفاً به تنش میان گروههای مسلح و دولت محدود نیست، بلکه به رقابت بر سر مرجع تصمیمگیری درباره سیاست امنیتی و خارجی کشور گره خورده است. در چنین شرایطی، هرگونه اقدام مستقل گروههای مسلح علیه اردن یا عربستان میتواند نهتنها عراق را وارد چرخهای از درگیریهای منطقهای کند، بلکه اعتبار دولت در اعمال انحصار استفاده از زور را نیز بیش از پیش تضعیف کند. همزمان، افزایش سطح آمادهباش نیروهای عراقی و تلاش


از سهم امام به سهم ملوکانه: چارچوب ذهنی رضا پهلوی در مصاحبه با رویترز
رامیار حسینی، عارف سلیمی گزارش تحقیقی رویترز درباره فعالیتهای سیاسی، منابع مالی و شیوه رهبری رضا پهلوی، پسر شاه سابق ایران، پرسشی فراتر از تواناییهای فردی او مطرح میکند: آیا چهرهای که فعالیت خود را نه یک حرفه سیاسی، بلکه رسالت و فداکاری داوطلبانه میداند، میتواند نماد گذار به ساختاری دموکراتیک و پاسخگو باشد؟ این یادداشت با مقایسه این نگرش با سنت دیرینه رهبری شخصمحور در «بیت» و «دربار»، ریشههای تاریخی و پیامدهای سیاسی آن را بررسی میکند. گزارش رویترز که بر پایه گفتو


سنتکام به دنبال راهکارهای خلاقانه و غیرمتعارف برای افزایش فشار بر ایران است
درخواست سنتکام برای ارائه ایدههای خلاقانه و غیرمتعارف برای حل مسالە تنگە هرمز، بیش از آنکه نشانه آمادگی برای تشدید جنگ باشد، بازتاب محدود شدن گزینههای راهبردی واشنگتن است. ارزیابی ناتوانی سلاحهای متعارف در نابودی تأسیسات عمیق ایران و پرهیز ترامپ از ورود به جنگ زمینی، نشان میدهد راهبرد آمریکا از پیروزی نظامی به افزایش اهرم فشار برای توافق در حال تغییر است. در این چارچوب، فشار نظامی بیش از آنکه هدف نهایی باشد، به ابزاری برای مدیریت مذاکره و افزایش قدرت چانهزنی تبدیل شده اس


آیا جنگ آمریکا با ایران به یک منازعه دائمی تبدیل خواهد شد؟
سمیە توحیدی طی چند دهه گذشته، سیاستمداران و فرماندهان نظامی آمریکا همواره درگیر این پرسش بودهاند که چگونه میتوان قدرتهای متوسطی مانند کوبا و ایران را وادار به تبعیت از خواستههای واشنگتن، از جملە خواستههایی مانند کنار گذاشتن ایدئولوژی، برنامههای تسلیحاتی هستەای یا بازگشایی تنگه هرمز واداشت. با توجه به اینکه ورود به یک جنگ تمامعیار عملی و سودمند تلقی نمیشد، تصمیمگیران آمریکایی با این تصور که طرف مقابل بهتدریج درخواهد یافت کە هزینه ادامه مقاومت پیوسته در حال افزایش است


آیا ایران در جنگ با آمریکا، وارد مرحله تهاجمی شده است؟
مجموعه اظهارات مقامهای ارشد جمهوری اسلامی ایران و گسترش دامنه عملیات از خاک ایران به پایگاههای آمریکا در منطقه، از شکلگیری نشانههای یک بازآرایی راهبردی در الگوی رویارویی تهران با واشنگتن حکایت دارد. این رویکرد، در صورت تثبیت، میتواند دامنه بازدارندگی ایران را از پاسخ مستقیم به انتقال هزینههای جنگ به شبکه پشتیبانی نظامی، مسیرهای انرژی و کریدورهای دریایی گسترش دهد. با این حال، تداوم فعالیت کانالهای میانجیگری و مشروط ماندن عملیات به ادامه حملات آمریکا نشان میدهد هدف تهر
bottom of page
