رامیار حسینی بلوچستان صرفاً یک استان مرزی یا منطقه‌ای توسعه‌نیافته نیست، بلکه بخشی از یک حوزه تاریخی و اجتماعی پیوسته در جنوب‌غرب آسیاست که با ترسیم مرزهای مدرن میان ایران، پاکستان و افغانستان تقسیم شد. با وجود این مرزبندی‌ها، پیوندهای زبانی، اقتصادی و فرهنگی بلوچ‌ها همچنان تداوم یافته است. مسئله اصلی نیز تنها فقر یا عقب‌ماندگی نیست، بلکه شکاف میان منطق دولت‌های متمرکز و واقعیت اجتماعی یک جامعه فرامرزی است. در چنین شرایطی، توسعه، امنیت و ژئوپلیتیک، به‌جای حل مسئله، اغلب به با

در چند سال اخیر، ایران شاهد بالاترین میزان اعدام در سه دهه گذشته بوده است. در سال ۲۰۲۵، با افزایشی ۶۸ درصدی نسبت به سال قبل، دست‌کم ۱۶۳۹ اعدام ثبت شد. این اعدام‌ها به‌ویژه در پرونده‌های امنیتی–سیاسی بر گروه‌های اتنیکی مانند کردها، لرها و بلوچ‌ها متمرکز است و نشان می‌دهد که مجازات مرگ صرفاً یک ابزار قضایی نبوده، بلکه وسیله‌ای برای کنترل سیاسی، بازتولید مشروعیت و ایجاد ترس اجتماعی است. بر اساس گزارشهای منتشرشده تا سال ۲۰۲۵ که با داده‌های اولیه ۲۰۲۶ تکمیل شده‌اند، ایران در یک دو

نصرالله لشنی بحث برابری جنسیتی، در ادبیات معاصر علوم اجتماعی، به‌طور فزاینده‌ای از سطح نمایندگی و توزیع مناصب فراتر رفته و به سطحی عمیق‌تر، یعنی منطق سازمان‌دهی قدرت، منتقل شده است. پرسش محوری دیگر این نیست که چه تعداد زن در ساختارهای سیاسی و سازمانی حضور دارند، بلکه این است که این ساختارها بر اساس چه ارزش‌ها و هنجارهایی عمل می‌کنند. این یادداشت استدلال می‌کند که نابرابری جنسیتی را باید نه صرفاً به‌مثابه حذف زنان از قدرت، بلکه به‌عنوان هژمونی یک فرهنگ مردانه در سازمان‌دهی قدر

اکرم اسدی در حالی که بحث تقابل میان ایران و اسرائیل همچنان داغ است، داستان یهودیانِ کُرد یادآور می‌شود که تاریخ این منطقه بسیار فراتر از درگیری‌های سیاسی امروز است. یهودیان کردستان که در بخش‌هایی از کردستان ایران، اقلیم کردستان ، روژآوا (سوریه) و کردستان ترکیه می‌زیسته‌اند، یکی از قدیمی‌ترین جوامع یهودی شرقی به‌شمار می‌روند که هزاران سال در دل کوهستان‌های این سرزمین سکونت داشته‌اند. یهودیان کرد، با همسایگان کرد مسلمان خود هموارە روابطی مسالمت‌آمیز اما متمایز داشتند و فرهنگ

رامیار حسینی ما معمولاً سیستان و بلوچستان را در قالب یک استان واحد می‌بینیم. یک نام اداری که در ذهن ما تثبیت شده است. اما دست کم در این یادداشت اگر این قاب را کنار بگذاریم و فقط بر سیستان تمرکز بکنیم با پدیده‌ای روبه‌رو می‌شویم که به‌سادگی در مرزهای سیاسی امروز نمی‌گنجد. سیستان، بیش از آنکه یک واحد اداری باشد، یک فضای تاریخی، فرهنگی و زیستی است که پیش از شکل‌گیری مرزهای مدرن وجود داشته و در منطق متفاوتی از قدرت و هویت شکل گرفته است. در بسیاری از دوره‌های تاریخی، سیستان در دل

نصرالله لشنی اقلیم کردستان در دو دهه‌ی گذشته شاهد دو روایت متعارض بوده است. از یک‌سو، به‌عنوان نمونه‌ای از خودمختاری اتنیکی و ثبات نسبی معرفی شده است، و از سوی دیگر، به‌دلیل فساد نهادینه‌شده و ناکارآمدی ساختاری، نمونه‌ای از حکمرانی هیبریدی و شکننده به حساب آمده است. این دوگانه، بازتاب شکاف عمیقی در ادبیات نظری درباره‌ی فدرالیسم است. در رباطه با اقلیم کردستان، تمرکززدایی به جای تقویت پاسخ‌گویی، به تکثیر مراکز قدرت غیرپاسخگو انجامده است، که این خود به تضعیف جامعه و حکمرانی نه

علی‌اصغر فریدی مقاومت کردها در ایران روایتی طولانی از مطالبه حقوق ملی در برابر تمرکزگرایی است. از مرزداری در صفویه و قاجار تا سرکوب رضاشاهی و قیام سمکو، این روند با تأسیس جمهوری مهاباد در ۱۳۲۴ به اوج نمادین خود دست یافت. پس از انقلاب ۱۳۵۷، مطالبات خودمختاری به درگیری مسلحانه و سرکوب گسترده انجامید و در دهه‌های بعد به فعالیت سیاسی محدود شد. از دهه ۱۳۹۰، کنش‌ها عمدتاً مدنی و سراسری شده است. تداوم این مسیر به هویت ریشه‌دار، جغرافیا و انباشت نارضایتی‌ها پیوند دارد. تاریخچه مقاو

شیلان سقزی از شب ۲۸ فوریه و با آغاز جنگ، مردم ایران تا به امروز از دسترسی به اینترنت محروم شده‌اند. این در حالی است که در دنیای امروز، اینترنت به یک حق اساسی تبدیل شده است که فراتر از یک ابزار ارتباطی ساده قرار می‌گیرد. اینترنت تنها به عنوان وسیله‌ای برای ارتباطات اجتماعی و کاری نیست، بلکه به عنوان زیرساختی حیاتی برای آموزش، بهداشت، و مشارکت سیاسی شناخته می‌شود. در این مقاله، به بررسی اهمیت این حق، پیامدهای قطع آن، و نحوه استفاده از اینترنت به‌عنوان ابزاری برای کنترل اجتماعی

رامیار حسینی مفهوم ملت ایران در روایت‌های مسلط از تاریخ این جغرافیا، نه به‌عنوان یک برساخت تاریخی و مدرن، بلکه به‌مثابه واقعیتی بدیهی، طبیعی و حتی ازلی بازنمایی می‌شود. گویی این ملت همواره وجود داشته و دولت مدرن صرفاً صورت نهادی آن را تثبیت کرده است. در چنین چارچوبی، تنوع ملی، زبانی و فرهنگی موجود در این جغرافیا نه به‌عنوان اشکال هم‌زمان هستی سیاسی، بلکه به‌عنوان تفاوت‌های درونی یک کل از پیش مفروض فهم می‌شود. در نتیجه، آنچه می‌توانست به‌صورت مجموعه‌ای از افق‌های متفاوت زیست

سارا بیاتیان دونالد ترامپ در جنگ با ایران، تصمیم‌گیری را خارج از یک چارچوب راهبردی منسجم پیش برده و آن را به سطحی شخصی و غیرنهادی تقلیل داده است. در این روند، نه‌تنها برنامه‌ای مشخص برای ورود، تداوم و خروج از جنگ وجود نداشته است، بلکه تعریف تهدید و مسیر عملیات نیز تحت تأثیر روایت‌سازی و اثرگذاری مستقیم بازیگران خارجی، به‌ویژه اسرائیل، شکل گرفته است. شواهد از محدود بودن دایره تصمیم‌سازی، خطا در برآوردهای اولیه و انتقال بخشی از ابتکار عمل به بیرون از واشنگتن حکایت دارد که در نه

رامیار حسینی این یادداشت نه در نقد جمهوری اسلامی و نه در نقد پهلوی نوشته شده است، بلکه بە منظور گفت‌وگو با نیروهایی که خود را دموکراسی‌خواه، جمهوری‌خواه یا آزادی‌خواه می‌دانند، بە نگارش درآمدە است. فرض نویسنده این است که گفت‌وگو تنها در این سطح امکان‌پذیر است، زیرا نسبت بەدو نیروی اقتدارگرای نامبردە، مساله نه گفت‌وگو، بلکه مبارزه سیاسی است. از این رو، مخاطب این متن نیروهایی هستند که در پی ساختن نظمی دموکراتیک در آینده‌ ایران‌اند. باوجود شرایط کنونی، دوبارە بحث گذار از جمهوری

ماریا بهکیش آنچه در گزارش‌های جنگ کنونی درباره هدف قرار گرفتن بیش از ٣٠ دانشگاه و مرکز علمی در ایران در پی حملات آمریکا و اسرائیل آمده، اگر در یک چارچوب وسیع‌تر دیده شود، نشانه‌ای از ورود جنگ به عمیق‌ترین لایه‌های حیات اجتماعی و حتی زیرساخت‌های دانایی است. هرگاه جنگ‌ها به مرحله‌ای می‌رسند که زیرساخت‌های معرفتی هدف قرار می‌گیرند، نشان‌دهنده گذار از جنگ بر سر قلمرو به جنگ بر سر آینده است. در طول جنگ جهانی دوم، بمباران مراکز علمی آلمان و ژاپن نه فقط برای تضعیف نظامی، بلکه برای

اکرم اسدی انتشار ویدیوهایی از حضور نیروهای حشد شعبی در تهران، به‌عنوان یک رخداد صرفاً میدانی قابل تفسیر نیست، بلکه نشانه‌ای از یک راهبرد چندلایه در مدیریت بحران داخلی تلقی می‌شود. این حضور می‌تواند همزمان کارکرد بازدارندگی روانی، انتقال پیام سرکوب برون‌سپاری‌شده و جبران فرسایش ظرفیت نیروهای داخلی را داشته باشد. با این حال، چنین رویکردی با برجسته‌سازی عنصر نیروی خارجی، خطر تشدید احساس تحقیر ملی و تبدیل نارضایتی پراکنده به واکنش جمعی همگن را نیز به همراه دارد. در روزهای اخیر،

علی‌اصغر فریدی ایران زیر آتش جنگ ایستاده، رهبرش کشته شده، شهرهایش زیر بمباران و اقتصادش در آستانه فروپاشی است، اما درست در همین لحظه حساس، یک مقاله از محمد جواد ظریف، وزیر خارجه پیشین، منتشر می‌شود که می‌گوید: زمان پایان دادن به این جنگ فرا رسیده است. آیا ایران از موقعیت فعلی برای یک معامله بزرگ استفاده خواهد کرد یا مقاومت تا آخرین لحظه ادامه پیدا می‌کند؟ پاسخ به این سؤال نه در میدان جنگ، بلکه در نبرد پنهان قدرت بین سه جناح اصلی داخل کشور نهفته است. مقاله محمد جواد ظریف که رو

سارا بیاتیان چرخش گفتمان ترامپ از تفکیک میان مردم و حاکمیت به سمت تهدید مستقیم زیرساخت‌های حیاتی، نشان‌دهنده تغییر بنیادین در منطق هدف‌گذاری جنگ است. در مرحله نخست، فشار بر رفتار سیاسی و ساختار قدرت متمرکز بود، اما با عدم تحقق فروپاشی سریع، این رویکرد جای خود را به ایجاد هزینه‌های ملموس و مستقیم برای جامعه داد. این دگردیسی حاصل شکست مفروضات اولیه درباره تسلیم سریع و بی‌ثباتی داخلی بودە و بیانگر گذار از فشار غیرمستقیم به اعمال فشار مادی مستقیم است. این تغییر پیامدهای راهبردی،