نصرالله لشنی هر جام جهانی که آغاز می‌شود، میلیاردها انسان پای صفحه‌های نمایش می‌نشینند. پرچم‌ها بالا می‌رود، سرودهای ملی در ورزشگاه‌ها طنین‌انداز می‌شود و برای نود دقیقه، جهان به دو دسته تقسیم می‌شود؛ آن‌هایی که پیروز می‌شوند و آن‌هایی که می‌بازند. اما آیا این هیجان جمعی چیزی بیش از یک سرگرمی ساده است؟ آیا فوتبال می‌تواند ابزاری برای کنترل اجتماعی باشد؟ ژان-ماری بروهم، جامعه‌شناس فرانسوی، پاسخی رادیکال را به این پرسش می‌دهد. او که به‌شدت از سنت نئومارکسیسم و به‌ویژه مکتب فران

نصرالله لشنی سعید سلطان‌پور از آن دسته نویسندگان و شاعران ایرانی است که نامش بیش از آنکه با آثارش گره خورده باشد، با سرنوشت سیاسی‌اش پیوند خورده است. اعدام او در ۳۱ خرداد ۱۳۶۰، تنها چند ماه پس از ازدواجش، چنان تأثیر عاطفی و سیاسی عمیقی بر نسل روشنفکران ایران گذاشت که به تدریج خودِ زندگی او بر آثارش سایه افکند. از این رو بخش بزرگی از آنچه درباره‌ی سلطان‌پور نوشته شده، یا در قالب یادبودهای سیاسی و ستایش‌نامه‌های ایدئولوژیک باقی مانده یا در کلیشه‌ی آشنای شاعر انقلابی متوقف شده ا

نصرالله لشنی در فرایند تحول تاریخی جمهوری اسلامی، برخی رخدادها صرفاً وقایع تقویمی نیستند، بلکه نقاط عطف یا لحظات بنیادینی‌اند که مسیر حرکت نظام سیاسی را برای دهه‌ها ترسیم می‌کنند. ۳۰ خرداد ۱۳۶۰ دقیقاً چنین جایگاهی دارد. اهمیت این روز فراتر از تظاهرات خیابانی، درگیری‌های خشونت‌آمیز در معابر یا آغاز رویارویی مسلحانه میان حکومت و سازمان مجاهدین خلق است. اهمیت بنیادین آن در این است که این تاریخ، نقطه‌ی پایانی بر مرحله‌ی گذار انقلابی و سرآغاز مرحله‌ی تثبیت اقتدارگرایی بود. سی خر

رسول گله‌بان برای خانواده‌های پخشان عزیزی، وریشه مرادی و ده‌ها خانواده دیگری که در سال‌های اخیر با پرونده‌های امنیتی، احکام سنگین و خطر اعدام روبه‌رو شده‌اند، توافق احتمالی ایران و آمریکا پیش از آنکه یک خبر دیپلماتیک باشد، پرسشی درباره فردای زندگی‌شان است. در تهران، واشنگتن، اسلام‌آباد و دیگر پایتخت‌ها ممکن است درباره کاهش تنش، ثبات منطقه‌ای و آینده روابط دو کشور سخن گفته شود, اما در روژهلات، بسیاری از مردم نگران این موضوع هستند که اگر جمهوری اسلامی ایران از این بحران عبور

رامیار حسینی خاورمیانه امروز تنها صحنه تقابل ایران و اسرائیل نیست، بلکه شاهد رقابت عمیق‌تر دو قدرت تاریخی، ایران و ترکیه، بر سر تعریف نظم آینده منطقه است. در این میان، کردستان به نقطه تلاقی مهم‌ترین خطوط گسل ژئوپلیتیکی، امنیتی و هویتی تبدیل شده است. روژهلات نیز دیگر صرفاً بخشی از معادلات داخلی ایران نیست، بلکه به فضایی تبدیل شده است که در آن رقابت تهران و آنکارا، تحولات سوریه و عراق، راهبرد مهار ایران از سوی اسرائیل و بازآرایی موازنه قدرت منطقه‌ای در درون آن به یکدیگر پیوند م

نصرالله لشنی در تاریخ سیاسی ایران، معمولاً توجه اصلی به ایدئولوژی‌ها و رهبران معطوف بوده است، نه به حاملان اجتماعی گفتمان‌ها و تشکل‌سازان. اما با نگاهی به ترکیب نخبگان سیاسی از دهه‌ی ۱۳۲۰ به بعد، دگرگونی آشکاری دیده می‌شود. در دهه‌های ۲۰ و ۳۰، نویسندگان، مترجمان، روزنامه‌نگاران و حقوقدانان میدان‌دار سیاست بودند، از دهه‌ ۴۰ به بعد، مهندسان و تحصیل‌کردگان رشته‌های فنی جای آنان را گرفتند. این روند پس از انقلاب ١٩٧٩ نیز تداوم یافت. پرسش اصلی اما، این نیست که چرا مهندسان وارد سیاس

علی اصغر فریدی با وجود آتش‌بس‌های موقت میان ایران با اسرائیل و آمریکا، کاهش تنش‌های نظامی، امضای تفاهم‌نامه و به دنبال آن امضای موافقت‌نامەای پایا در دوماه آینده، ایران همچنان در بن‌بستی عمیق گرفتار است. خروج از بن بست تداوم یافتە چند دهەای، در گرو اندیشیدن بە آیندەای سیاسی است کە در آن دموکراسی تثبیت یابد. اعتراض‌های گسترده‌ای که از پایان سال گذشته آغاز شد و ریشه در بحران اقتصادی، سقوط ارزش پول ملی، تورم شدید و کمبودهای معیشتی داشت، با آغاز جنگ به فراموشی سپرده شد، اما مشکل

رسول گله‌بان در حافظه امنیتی جمهوری اسلامی، فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی فقط یک رویداد تاریخی نیست، بلکه تجربه‌ای است که هنوز بر نگاه بخشی از حاکمیت به اصلاحات سیاسی و گشایش‌های داخلی سایه انداخته است. برای بسیاری از تصمیم‌گیران جمهوری اسلامی، سرنوشت میخائیل گورباچف یادآور رهبری است که تلاش کرد یک نظام ایدئولوژیک فرسوده را اصلاح کند، اما در نهایت کنترل تحولات را از دست داد و با فروپاشی کشوری روبه‌رو شد که زمانی یکی از دو ابرقدرت جهان به شمار می‌رفت. شوروی سال‌ها پیش از فروپاش

نصرالله لشنی تاریخ را معمولاً روایت آن چیزی می‌دانیم که رخ داده است، سلسله‌ای از وقایع، تصمیم‌ها و پیامدهایی که گذشته را شکل داده‌اند. اما در سطحی عمیق‌تر، تاریخ تنها مجموعه‌ای از رخدادهای تحقق‌یافته نیست. هر جامعه در هر مقطع تاریخی با مجموعه‌ای از امکان‌ها، مسیرها و آینده‌های بالقوه مواجه است که تنها بخشی از آن‌ها مجال تحقق پیدا می‌کنند. از این منظر، تاریخ نه فقط گزارش واقعیت‌های محقق‌شده، بلکه بررسی امکان‌های محقق‌نشده نیز هست. بر اساس رهیافت روایت محور در تاریخ، توسعه و

شیلان سقزی دیوارنویسی اعتراضی صرفاً نوشتن شعار بر سطح شهر نیست، بلکه کنشی برای تصرف نمادین فضا و شکستن انحصار روایت است. در جوامعی که امکان بیان سیاسی محدود می‌شود، دیوار کارکرد رسانه را بر عهده می‌گیرد و شهر را به میدان منازعه بر سر رؤیت‌پذیری تبدیل می‌کند. از منظر نشانه‌شناختی، گرافیتی اثری موقتی بر کالبد شهر است، اما هم‌زمان ردّی پایدار در حافظه سیاسی جامعه بر جای می‌گذارد. هنگامی که خود حکومت به همان فرم روی می‌آورد، معنا دگرگون می‌شود. در این وضعیت، دیوارنویسی حکومتی بیش

نصرالله لشنی جنگ اخیر، ظرفیت جامعه مدنی برای سازمان‌دهی، بسیج و بیان مطالبات عمومی را به شدت کاهش داده است. زیرا جنگ سه مؤلفه‌ی اصلی بقای جامعه‌ی مدنی، که عبارتند از ارتباطات، سازمان‌یابی و امکان کنش جمعی، را به پایین‌ترین سطح چند دهه‌ی اخیر رسانده است. در نتیجه، مطالبات دموکراسی‌خواهانه، حقوق زنان، اعتراضات صنفی و … جای خود را به دغدغه‌های بقا، امنیت فردی و تأمین معیشت داده‌اند. اما این وضعیت موقتی است و چندان دوام نخواهد داشت. جنگ‌ها تنها زیرساخت‌های فیزیکی را ویران نمی‌کنن

شیلان سقزی مداخلات قضایی-ارزی اخیر دولت در ترکیه، بازتاب منطق قدرت در این کشور است. اردوغان که در دهه ۲۰۰۰ با شعار دموکراسی، نئولیبرالیسم و حمایت از سرمایه‌داری آناتولی برای خروج از سایه کمالیسم به قدرت رسید، به مرور زمان پروژه خود را به ساختاری بسیار سخت‌تر تبدیل کردە است. این دولت با گره زدن اقتصاد به سرمایه خارجی و ساخت‌وساز، ارتش را عقب راند، قوه قضاییه را تحت فشار گذاشت و کنترل خود بر دانشگاه را دوچندان کرد. در نهایت، با قراردادن جامعه در وضعیت تعلیق مزمن می‌خواهد بقای خ

نصرالله لشنی برخلاف محاسبات بسیاری از سیاستمداران مبنی بر فروپاشی جمهوری اسلامی در پی بمباران زیرساخت‌ها و حذف رهبران، این تهاجم نظامی به دلیل انسجام بدنه سرکوب سپاه و غلبه روان‌شناسی بقای ملی در جامعه، به قیام مردمی منجر نشد. در عوض، با تشکیل شورای رهبری موقت و انتصاب مجتبی خامنه‌ای، قدرت به شکلی منسجم به هسته نظامی-امنیتی سپاه منتقل گردید. این وضعیت، شکستی سنگین برای اپوزیسیون برون‌مرزی رقم زد. این رویداد ریشه در هشت عامل ساختاری دارد و نشان می‌دهد هرگونه دگرگونی پایدار د

علی‌اصغر فریدی بسیاری از مرزهای امروزی ترسیم شدە میان کشورها در نقاط مختلف جهان، نتیجه تصمیم‌گیری‌های قدرت‌های اروپایی در دوران استعمار هستند. این مرزها اغلب بدون توجه به پیوندهای اتنیکی، زبانی، مذهبی و جغرافیایی ساکنان مناطق ترسیم شدند و تا امروز باعث تنش، درگیری و گاهی جنگ‌های طولانی شده‌اند، از تقسیم شبه‌قاره هند گرفته تا تجزیه سرزمین‌های خاورمیانه و آفریقا، این خطوط خیالی که روی نقشه کشیده شدند، زندگی میلیون‌ها انسان را تحت تاثیر قرار داده‌اند. در این میان، نقش دیپلمات‌ها

رسول گله‌بان ایران همزمان با فشار خارجی، بحران اقتصادی و تنش‌های امنیتی، با فرسایش عمیق در رابطه تاریخی میان مرکز و پیرامون روبه‌رو است. این شکاف طی دهه‌ها با توسعه نامتوازن، امنیتی‌سازی هویت و بحران نمایندگی تشدید شده است. بخش زیادی از تحلیل‌ها، بحران ایران را از زاویه طبقه متوسط شهری روایت می‌کنند، اما در کردستان، بلوچستان و خوزستان، فرسایش سال‌هاست در قالب فقر ساختاری، مهاجرت، کولبری، سوخت‌بری و بی‌اعتمادی مزمن جریان دارد. پیرامون دیگر فقط یک مسئله امنیتی نیست، بلکه به ب