کریم فاتم   در مقالهٔ پیشین ، نقش محوری هنجارها در ساختاربخشی به زندگی اجتماعی بە اختصار بررسی شد و نشان داده شد که فرسایش آن‌ها در ایران چگونه به قطبی‌سازی فزاینده، تضاد و تعارض در سطح جهان اجتماعی دامن زده است. با این حال، ماهیت دقیق این تضاد – چگونگی شکل‌گیری و مواجهه با آن، به‌طور کافی کاوش نشده است. هدف این نوشتهٔ کوتاه، روشن‌کردن این پرسش‌ها در سطحی انتزاعی‌تر است. تضاد، ویژگی فراگیر زندگی اجتماعی است. هرچند واژە تضاد معانی گوناگونی دارد، اما در بنیادی‌ترین معنای خود به

امیر خنجی در تهران، در میدان انقلاب، مجسمه‌ای تازه از شاپور ساسانی بر اسب نصب شد و امپراتور زانو‌زده روم در پای او قرار گرفت. تصویری از پیروزی حک‌شده بر سنگ‌های نقش‌رستم به پایتخت منتقل شد تا صحنه‌ای از عظمت ملی ایرانیان بازسازی شود. هزاران نفر در اطراف میدان گرد آمدند و رسانه‌های حکومتی از غرور ایرانی سخن گفتند و آن را نشانه‌ای از احیای هویت ملی معرفی کردند. این نخستین بار نیست که جمهوری اسلامی ایران به نمادهای ایران باستان پناه می‌برد و از میراث ایران باستان برای بازسازی چ

امیر خنجی علی خامنه‌ای اخیراً در جمع مداحان، با اشاره به آن‌چه حملات دشمن به هویت دینی، تاریخی و فرهنگی ایران خواند، تأکید کرد که جامعه ایران با مقاومت ملی این فشارها را پشت سر گذاشته و کشور، با وجود مشکلات و کمبودها، همچنان در مسیر پیشرفت قرار دارد. این ارزیابی در حالی مطرح می‌شود که شاخص‌های معیشتی و اقتصادی، تصویر متفاوتی از وضعیت روزمره جامعه ارائه می‌کنند؛ تصویری که در آن، تجربه زیسته شهروندان بیش از هر روایت کلان، به معیار قضاوت درباره کارآمدی شیوه حکمرانی تبدیل شده است

امیر خنجی سخنرانی اخیر خامنه‌ای در جمع مداحان، هرچند هیچ اشاره مستقیمی به جنگ اُحد نداشت، اما لحن و منطق آن نشان می‌دهد که رهبر جمهوری اسلامی ایران شکست‌های جنگ دوازده‌روزه را در چارچوب روایتی مشابه با الگوی اُحد تفسیر می‌کند که در آن تهدیدها، هیاهوی رسانه‌ای، و ناکامی‌ها، خطاهای قابل جبران جلوه داده می‌شوند. این سخنرانی نشانه‌ای روشن از فاصله رو به گسترش او با واقعیت‌های امنیتی کشور است. سخنرانی خامنه‌ای در جمع مداحان در روز پنج‌شنبه ۲۰ آذر ۱۴۰۴، بیش از آن‌که یک گفتار مناسبت

امیر خنجی تحولات جانشینی در ایران بعد از خامنەای نشان می‌دهد بازیگر اصلی آینده نه شخص رهبر، بلکه الیگارشی امنیتی–اقتصادی‌ای است که طی سه دهه پیرامون سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و نهادهای زیر نظر رهبری شکل گرفته است. این طبقه، که کارکردی شبیه طبقه راکفلر دارد، توان بازتولید قدرت مستقل از رهبر را تثبیت کرده و در صورت تبدیل خامنه‌ای از دارایی به تهدید، می‌تواند مسیر انتقال قدرت را پیش از مرگ زیستی او مهندسی کند. در حالی‌که نگاه‌ها به سرنوشت جانشینی علی خامنه‌ای دوخته شده است، تح

در هفته‌های اخیر، مجموعه‌ای از مناظره‌ها، گفت‌وگو و ویدیوهای عبدالرحیم سلیمانی اردستانی درباره تاریخ امامان اهل تشیع، شهادت فاطمه، مرگ امام یازدهم شیعیان توسط همسرش و … توجه گسترده‌ای را در فضای عمومی و شبکه‌های اجتماعی در ایران برانگیخته است. این ویدیوها، که اغلب با واکنش‌های تند و دفاعیات پرشور همراه شده، است بار دیگر نشان داده‌اند که بحث درباره تاریخ شیعه دیگر یک موضوع محدود به محافل تخصصی نیست، بلکه به سطح افکار عمومی و گفت‌وگوی شبکه‌ای رسیده است. در دهه‌های اخیر، چشم‌اند

امیر خنجی تحلیل مارکس در هیجدهم برومر نشان می‌دهد بناپارتیسم محصول بحران در ساختار اجتماعی و ناتوانی نیروهای سیاسی از اعمال هژمونی است. در چنین وضعیتی، دولتِ بوروکراتیک–نظامی بر فراز جامعه قرار می‌گیرد و خلأ سیاست را با اقتداری صوری اما کارآمد در مدیریت بحران پُر می‌کند. پرسش این است که آیا الگوی مارکس می‌تواند چارچوبی معتبر برای فهم جانشینی و آینده نظم سیاسی ایران پس از خامنه‌ای فراهم کند. تحلیل مارکس از ظهور لویی بناپارت در «هیجدهم برومر» یکی از پیچیده‌ترین و درعین‌حال روشن

شیلان سقزی انتقال دانشگاه‌ها از مراکز شهری به حاشیه، فراتر از یک تصمیم شهری یا آموزشی، نمایانگر سیاستی سازمان‌یافته در چارچوب حکمرانی سیاسی ایران است. این جابجایی به بیرون از قلب شهر، به منظور تضعیف ظرفیت تجمع، کنشگری و مقاومت دانشجویی، و در نهایت کنترل نیروی اجتماعی-سیاسی آن انجام می‌شود. چنین رویکردی، بخشی از تکنولوژی مکانی قدرت است که هم سرمایه‌داری شهری و نئولیبرالیسم را تقویت می‌کند و هم به طور همزمان زمینه‌ سرکوب و انزوا را فراهم می‌آورد. این سیاست، دانشگاه را از میدان

نصرالله لَشَنی   تئوری‌های گذار (Transition Theories) عمدتاً پس از موج سوم دموکراسی در دهه‌های ۱۹۷۰ تا اوایل ۱۹۹۰ توسعه یافتند. پژوهشگرانی مانند ساموئل هانتیگتون، ژان لینز و گابریل اودانل تلاش کردند تا فرآیند عبور نظام‌های غیردموکراتیک به مرحله‌ای از دموکراسی یا نیمه‌دموکراتیک را تحلیل و مدل‌سازی کنند. این نظریه‌ها محور اصلی مشی گذارطلبی (Transitionism) شدند، که هدف آن تسهیل گذار از اقتدارگرایی به دموکراسی از طریق مصالحه و توافق نخبگان بود. از دهه‌ ۱۹۹۰ به بعد، بسیاری از متف

سارا بیاتیان علی خامنەای، رهبر جمهوری اسلامی ایران در سخنان اخیر خود، بار دیگر جایگاه زنان را در چارچوب ایدئولوژی ضد زن جمهوری اسلامی تبیین کرد و فاطمه، دختر پیامبر اسلام را الگوی زنان برای خانه‌داری، شوهرداری و فرزندپروری معرفی کرد. وی همچنین از رسانه‌ها خواست که از ترویج حقوق زنان مطابق با فرهنگ غربی خودداری کنند. وی در حالی مدعی برابری زنان و مردان در ایران شدە است که در عمل، زنان در این کشور با محدودیت‌های شدیدی مواجه‌اند که مانع مشارکت آن‌ها در عرصه‌های اجتماعی و سیاسی

الند خلیقی   ملت-دولت ایران از بدو پیدایش تولیدکننده‌ سیستماتیک ترس بودە و ساختار سیاسی آن بر بازتولید مستمر ترس استوار بودە است. این ترس در اشکال مختلف ظاهر می‌شود و از طریق مکانیسم‌ها و فناوری‌های گوناگون تولید و بازتولید می‌شود. این پدیده را می‌توان در سطوح مختلف، از جملە در حوزە جنسیت، تمایلات جنسی و دین تحلیل کرد. با این حال، این نوشتار کوتاە بر یک شکل خاص از این ترس تمرکز می‌کند: ترس از فروپاشی و و شاید بهترین نام برای آن سندرم تجزیە باشد. هر دوره‌ تاریخی و هر نوع نظام

امیر خنجی در حالی که روایت رسمی جمهوری اسلامی ایران تلاش می‌کند تصویر یک پیروزی تمام‌عیار از جنگ دوازده‌روزه با اسرائیل بسازد، ورود کم‌سابقه حسن روحانی به میدان، این روایت را به چالش کشیده است. او در تازه‌ترین موضع‌گیری خود، مستقیماً کانون تصمیم‌سازی را هدف گرفته و با متهم کردن علی خامنه‌ای به اتکا بر اطلاعات نادرست، مسئولیت پیامدهای جنگ و تحریم را از دولت به رأس هرم قدرت منتقل کرده است. موضع‌ اخیر او نه فقط اختلاف دیدگاه، بلکه شکافی عمیق در سطح فرماندهی سیاسی را آشکار می‌کند

شیلان سقزی   قبیله‌گرایی مدرن در ایران با پوششی از هویت ملی و دولت‌سازی، همچنان به بازتولید ساختارهای تبعیض و سلطه ادامه می‌دهد. این پدیده نه تنها وفاداری کورکورانه را تکرار می‌کند، بلکه مشروعیت خود را از طریق سرکوب دیگری و تحمیل هویت‌های یک‌سویه به اتنیک و ملیت‌ها حفظ می‌کند. نقد این قبیله‌گرایی مدرن ایرانی، کلید گشودن راهی به سوی عدالت ملیتی و سیاسی واقعی در ایران است. این یادداشت به بررسی و نقد قبیله‌گرایی مدرن در ایران می‌پردازد و نشان می‌دهد که چگونه ساختار قدرت، با بهره

الند خلیقی   در آستانه سفر محمد بن سلمان به واشنگتن، نامه مسعود پزشکیان به ریاض جلب توجه کرد. زمان‌بندی و متن آن نشان داد پیام اصلی نه فقط برای عربستان، بلکه برای آمریکا بوده است. این اقدام نمادین، نه آغاز مسیر جدید، بلکه تداوم سیاست پساجنگ ایران بە شمار می رود: کاهش تنش با ریاض، حفظ خطوط قرمز هسته‌ای و منطقه‌ای، و ارسال سیگنال مذاکره بدون ارائه امتیاز واقعی یا تغییری در محاسبات رهبر و نهادهای امنیتی–نظامی. زمانیکه محمد بن سلمان برای سفر به کاخ سفید و دیدار با دونالد ترامپ آم

نصرالله لَشَنی طبقه‌ متوسط یکی از محورهای کلیدی تحلیل اجتماعی و سیاسی در جوامع مدرن است. این طبقه با موقعیت میانی خود میان فقر و ثروت، نه تنها نقش مهمی در بازتولید ارزش‌ها، نهادها و سبک زندگی دارد، بلکه ظرفیت بالقوه‌ای برای تحول تدریجی و اصلاحات اجتماعی نیز داراست. شکل‌گیری طبقه‌ی متوسط، علاوه بر شرایط اقتصادی، به سرمایه‌ی فرهنگی، اجتماعی و نمادین، سبک زندگی متمایز و توانایی کنش جمعی وابسته است. در بسیاری از جوامع، رشد این طبقه نشانه‌ی پیشرفت مدرنیته، توسعه‌ی اقتصادی و انسجام