میثم آل‌مهدی، فعال کارگری عرب اهوازی، از کارگران پیشرو در اعتصابات کم‌سابقه سال ۱۳۹۷ و امتداد آن در سال ۹۸ بود. این اعتصاب ۴۸ روزه به عنوان یکی از بزرگ‌ترین و طولانی‌ترین ایستادگی‌های کارگری در تاریخ معاصر ایران ثبت شدە است. میثم برخاسته از یک خانواده‌ای کارگری، در تحلیل‌هایش ستم ملی را به عنوان یکی از ارکان اساسی ساختار طبقاتی در ایران تبیین می‌کند. او در حال حاضر تمرکز خود را بر مطالعه و پژوهش در زمینه سازماندهی و ساختارهای آن در میان توده‌های ستم‌دیده قرار داده است. گفت‌وگ

شیلان سقزی در نگاه اول، پاکستان، ترکیه و عربستان سعودی شبیه سه بازیگرِ جدا افتاده‌اند که فقط گهگاه در اجلاس‌ها یا بحران‌های منطقه‌ای کنار هم می‌نشینند. اما اگر صحنه را از امروزِ جنگ ایران با آمریکا و اسرائیل عقب‌تر ببریم، یک الگوی عمیق‌تر دیده می‌شود: این سه کشور، نه یک بلوکِ ایدئولوژیک، بلکه یک مثلثِ تطبیقیِ قدرت‌اند که هر ضلع آن یک نوع سرمایه‌ی متفاوت وارد بازی می‌کند؛ پاکستان هراسِ امنیتی و ظرفیتِ نظامیِ نوسانی، عربستان سرمایه و وزنِ مالی و نمادینِ عربی و ترکیه صنعتِ دفاعی

اکرم اسدی در گوشه‌ای از جهان که تاریخ گویی مسیر خود را وارونه پیموده است، زنانی در گوشه‌ای از دنیای مدرن، بار دیگر از ابتدایی‌ترین حقوق انسانی محروم شده‌اند.امروز افغانستان تنها درگیر بحران سیاسی و اقتصادی نیست بلکه، این سرزمین به نمادی از فروپاشی تدریجی کرامت انسانی تبدیل شده است. در قرن بیست‌ویکم، زمانی که جهان از آزادی، برابری و حقوق بشر سخن می‌گوید، در افغانستان «زن بودن» به جرمی خاموش بدل شده، جرمی که مجازاتش حذف از جامعه، خاموشی اجباری و انزوای کامل است. تراژدی افغانستا

نصرالله لشنی جهان معاصر وارد وضعیتی شده است که می‌توان آن را با دقت مفهومی، و نه صرفاً به‌عنوان یک استعاره، جنگ سرد جدید نامید. این وضعیت نه بازگشت مکانیکی به جنگ سرد قرن بیستم است و نه صرفاً ادامه‌ی رقابت قدرت‌های بزرگ در قالبی تازه؛ بلکه شکلی کیفاً متفاوت از سازمان‌یابی قدرت در نظام بین‌الملل است که پیامدهای مستقیم و عمیقی برای امکان دموکراسی، به‌ویژه در مناطق پیرامونی مانند خاورمیانه، دارد. در جنگ سرد کلاسیک، رقابت میان دو بلوک ایدئولوژیک نسبتاً منسجم (لیبرالیسم سرمایه‌د

علی‌اصغر فریدی سوسیال‌دموکراسی را نمی‌توان صرفاً یک گرایش سیاسی دانست، زیرا این مدل در شکل‌گیری بخش مهمی از نظم اجتماعی جهان معاصر نقش داشته است. بسیاری از حقوقی که امروز بدیهی به نظر می‌رسند، از آموزش و درمان عمومی تا حقوق کار و حمایت اجتماعی، حاصل اصلاحات سوسیال‌دموکراتیک هستند. تجربه کشورهای شمال اروپا نیز نشان داد که میان اقتصاد بازار، آزادی‌های مدنی و عدالت اجتماعی تعارضی اجتناب‌ناپذیر وجود ندارد. به همین دلیل، تقلیل تمام سنت چپ به تجربه‌های اقتدارگرا، تصویری ناقص و غیرت

۷ اکتبر ۲۰۲۳ نقطه عطفی در خاورمیانه بود که با حمله حماس، یکی از قدرتمندترین جریان‌های اسلامی معاصر، آغاز شد. حماس، که در ۱۹۸۷ تأسیس شد، طی مدت کوتاهی به بخشی از جنبش سیاسی و اجتماعی فلسطین تبدیل شد و پس از انتخابات ۲۰۰۶ و کنترل غزه در ۲۰۰۷ قدرت سیاسی و نظامی خود را تثبیت کرد. عوامل متعددی، از جمله بحران اقتصادی، سیاست‌های توسعه‌طلبانه اسرائیل و گسترش ایده اسلام سیاسی، زمینه رشد آن را فراهم کردند. این جریان با تکیه بر شبکه‌های اجتماعی و نهادهای خیریه، ایدئولوژی اسلام‌گرای دول

شیلان سقزی با وجود آتش‌بسی شکننده و تلاش‌های دیپلماتیک کشورهای منطقه، جنگ میان ایران و آمریکا-اسرائیل به‌طور کامل فرو ننشستە است. در این مدت، درگیری‌های دریایی، تبادل آتش در خلیج فارس و کشاکش بر سر تنگه هرمز همچنان ادامه داشتە است. اکنون نیز که ایران پاسخ مورد انتظار آمریکا برای پایان جنگ را ارائه نکرده و ترامپ را از دستیابی به امتیازات خواسته‌شده ناامید ساخته است، احتمال از سرگیری درگیری‌ها بیش از پیش محسوس است. در چنین صحنه‌ای، دو صدای نامتجانس اما مهم از درون نخبگان فکری

رامیار حسینی بلوچستان صرفاً یک استان مرزی یا منطقه‌ای توسعه‌نیافته نیست، بلکه بخشی از یک حوزه تاریخی و اجتماعی پیوسته در جنوب‌غرب آسیاست که با ترسیم مرزهای مدرن میان ایران، پاکستان و افغانستان تقسیم شد. با وجود این مرزبندی‌ها، پیوندهای زبانی، اقتصادی و فرهنگی بلوچ‌ها همچنان تداوم یافته است. مسئله اصلی نیز تنها فقر یا عقب‌ماندگی نیست، بلکه شکاف میان منطق دولت‌های متمرکز و واقعیت اجتماعی یک جامعه فرامرزی است. در چنین شرایطی، توسعه، امنیت و ژئوپلیتیک، به‌جای حل مسئله، اغلب به با

در چند سال اخیر، ایران شاهد بالاترین میزان اعدام در سه دهه گذشته بوده است. در سال ۲۰۲۵، با افزایشی ۶۸ درصدی نسبت به سال قبل، دست‌کم ۱۶۳۹ اعدام ثبت شد. این اعدام‌ها به‌ویژه در پرونده‌های امنیتی–سیاسی بر گروه‌های اتنیکی مانند کردها، لرها و بلوچ‌ها متمرکز است و نشان می‌دهد که مجازات مرگ صرفاً یک ابزار قضایی نبوده، بلکه وسیله‌ای برای کنترل سیاسی، بازتولید مشروعیت و ایجاد ترس اجتماعی است. بر اساس گزارشهای منتشرشده تا سال ۲۰۲۵ که با داده‌های اولیه ۲۰۲۶ تکمیل شده‌اند، ایران در یک دو

نصرالله لشنی بحث برابری جنسیتی، در ادبیات معاصر علوم اجتماعی، به‌طور فزاینده‌ای از سطح نمایندگی و توزیع مناصب فراتر رفته و به سطحی عمیق‌تر، یعنی منطق سازمان‌دهی قدرت، منتقل شده است. پرسش محوری دیگر این نیست که چه تعداد زن در ساختارهای سیاسی و سازمانی حضور دارند، بلکه این است که این ساختارها بر اساس چه ارزش‌ها و هنجارهایی عمل می‌کنند. این یادداشت استدلال می‌کند که نابرابری جنسیتی را باید نه صرفاً به‌مثابه حذف زنان از قدرت، بلکه به‌عنوان هژمونی یک فرهنگ مردانه در سازمان‌دهی قدر

اکرم اسدی در حالی که بحث تقابل میان ایران و اسرائیل همچنان داغ است، داستان یهودیانِ کُرد یادآور می‌شود که تاریخ این منطقه بسیار فراتر از درگیری‌های سیاسی امروز است. یهودیان کردستان که در بخش‌هایی از کردستان ایران، اقلیم کردستان ، روژآوا (سوریه) و کردستان ترکیه می‌زیسته‌اند، یکی از قدیمی‌ترین جوامع یهودی شرقی به‌شمار می‌روند که هزاران سال در دل کوهستان‌های این سرزمین سکونت داشته‌اند. یهودیان کرد، با همسایگان کرد مسلمان خود هموارە روابطی مسالمت‌آمیز اما متمایز داشتند و فرهنگ

رامیار حسینی ما معمولاً سیستان و بلوچستان را در قالب یک استان واحد می‌بینیم. یک نام اداری که در ذهن ما تثبیت شده است. اما دست کم در این یادداشت اگر این قاب را کنار بگذاریم و فقط بر سیستان تمرکز بکنیم با پدیده‌ای روبه‌رو می‌شویم که به‌سادگی در مرزهای سیاسی امروز نمی‌گنجد. سیستان، بیش از آنکه یک واحد اداری باشد، یک فضای تاریخی، فرهنگی و زیستی است که پیش از شکل‌گیری مرزهای مدرن وجود داشته و در منطق متفاوتی از قدرت و هویت شکل گرفته است. در بسیاری از دوره‌های تاریخی، سیستان در دل

نصرالله لشنی اقلیم کردستان در دو دهه‌ی گذشته شاهد دو روایت متعارض بوده است. از یک‌سو، به‌عنوان نمونه‌ای از خودمختاری اتنیکی و ثبات نسبی معرفی شده است، و از سوی دیگر، به‌دلیل فساد نهادینه‌شده و ناکارآمدی ساختاری، نمونه‌ای از حکمرانی هیبریدی و شکننده به حساب آمده است. این دوگانه، بازتاب شکاف عمیقی در ادبیات نظری درباره‌ی فدرالیسم است. در رباطه با اقلیم کردستان، تمرکززدایی به جای تقویت پاسخ‌گویی، به تکثیر مراکز قدرت غیرپاسخگو انجامده است، که این خود به تضعیف جامعه و حکمرانی نه

علی‌اصغر فریدی مقاومت کردها در ایران روایتی طولانی از مطالبه حقوق ملی در برابر تمرکزگرایی است. از مرزداری در صفویه و قاجار تا سرکوب رضاشاهی و قیام سمکو، این روند با تأسیس جمهوری مهاباد در ۱۳۲۴ به اوج نمادین خود دست یافت. پس از انقلاب ۱۳۵۷، مطالبات خودمختاری به درگیری مسلحانه و سرکوب گسترده انجامید و در دهه‌های بعد به فعالیت سیاسی محدود شد. از دهه ۱۳۹۰، کنش‌ها عمدتاً مدنی و سراسری شده است. تداوم این مسیر به هویت ریشه‌دار، جغرافیا و انباشت نارضایتی‌ها پیوند دارد. تاریخچه مقاو

شیلان سقزی از شب ۲۸ فوریه و با آغاز جنگ، مردم ایران تا به امروز از دسترسی به اینترنت محروم شده‌اند. این در حالی است که در دنیای امروز، اینترنت به یک حق اساسی تبدیل شده است که فراتر از یک ابزار ارتباطی ساده قرار می‌گیرد. اینترنت تنها به عنوان وسیله‌ای برای ارتباطات اجتماعی و کاری نیست، بلکه به عنوان زیرساختی حیاتی برای آموزش، بهداشت، و مشارکت سیاسی شناخته می‌شود. در این مقاله، به بررسی اهمیت این حق، پیامدهای قطع آن، و نحوه استفاده از اینترنت به‌عنوان ابزاری برای کنترل اجتماعی