تغییر موازنه قدرت در کنگره، سیاست خاورمیانه‌ای ترامپ را با محدودیت‌های تازه روبه‌رو می‌کند
نتایج انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا با تغییر موازنه قدرت میان قوه مجریه و کنگره، متغیرهای تازه‌ای را وارد معادلات سیاست خارجی واشنگتن در خاورمیانه کرده است. افزایش نفوذ دموکرات‌ها میتواند از طریق سازوکارهای نظارتی، اختیارات بودجه‌ای و کنترل قراردادهای تسلیحاتی، دامنه مانور دولت ترامپ را محدود کند. با این حال، تداوم اختیارات ریاست‌جمهوری در حوزه امنیت ملی، احتمال تغییر فوری رویکرد آمریکا را کاهش می‌دهد. در این چارچوب، آینده سیاست منطقه‌ای واشنگتن تابعی از تعامل نهادی، هزینه‌های اقتصادی و امنیتی جنگ و ظرفیت دیپلماسی برای مدیریت منازعات خواهد بود.
شکست‌هایی که جمهوریخواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا متحمل شدند، پرونده‌های خاورمیانه را در واشنگتن با محاسبات تازه‌ای روبه‌رو کرده است. نتایج اولیه انتخابات از پیشروی دموکرات‌ها حکایت دارد. این امر میتواند توانایی دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، را برای ادامه سیاست‌هایش تهدید کند.
از جنگ با ایران گرفته تا حمایت نظامی از اسرائیل و امنیت خلیج فارس، پرسشی فراتر از توزیع کرسی‌های کنگره مطرح می‌شود: آیا فشارهای داخلی، ترامپ را به سوی توافق‌هایی سوق می‌دهد که هزینه رویارویی‌ها را کاهش دهد یا او را برای دستیابی به نتایجی که نفوذش را دوباره تثبیت کند، به پافشاری بیشتر بر گزینه‌های نظامی وادار خواهد کرد؟
انتخابات به‌تنهایی پاسخ قطعی به این پرسش نمی‌دهد. در حالی که کنگره از ابزارهایی برای تأثیرگذاری بر تأمین مالی، قانون‌گذاری و نظارت برخوردار است، رئیس‌جمهوری آمریکا همچنان اختیارات گسترده‌ای را در اداره سیاست خارجی دارد.
این معادله، تشدید محدودیت‌ها بر دولت را به احتمالی نزدیک‌تر از تغییر فوری و بنیادین سیاست آمریکا در قبال منطقه تبدیل می‌کند.
ایران: فشارهای بیشتر برای پایان جنگ
پرونده ایران در صدر مسائلی قرار دارد که ممکن است از موازنه جدید قدرت تأثیر بگیرد، به‌ویژه از این رو کە جنگ با هزینه‌های اقتصادی همراه بوده و فشار سنگینی را بر سیاستهای داخلی آمریکا وارد کرده است.
پیش از رأی‌گیری، رویترز در ۳۱ اکتبر گزارش دادە بود که مذاکره‌کنندگان ایرانی با میانجیگران قطری گفت‌وگو کرده‌اند. این گفت‌وگوها در شرایطی انجام شدە بود که نگرانی‌هایی در منطقه درباره ازسرگیری حملات آمریکا پس از انتخابات وجود داشت.
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، در آن زمان گفتە بود کە ترامپ هنوز درباره انجام حملات جدید تصمیم نگرفته و راه‌حل دیپلماتیک را ترجیح می‌دهد.
پیشروی دموکرات‌ها ممکن است ابزارهای قدرتمندتری برای بازخواست دولت و بررسی درخواست‌های تأمین بودجه در اختیار مخالفان ادامه جنگ قرار دهد.
با این حال، فشار کنگره به معنای توقف خودکار عملیات نظامی نیست. ارزیابی اندیشکده چتم‌هاوس نشان می‌دهد تلاش‌ها برای محدود کردن استفاده از نیروی نظامی با موانع سیاسی و حقوقی روبه‌روست و تأثیر آن‌ها ممکن است به‌تدریج و از طریق هزینه‌ها و تأمین مالی آشکار شود، نه با تصمیمی فوری که به رویارویی پایان دهد.
اسرائیل و غزه: حمایت زیر بررسیهای دقیق‌تر
با گسترش مخالفت‌ها با سیاستهای اسرائیل در میان پایگاه اجتماعی حزب دموکرات، ممکن است حمایت آمریکا از اسرائیل بیش از گذشته موضوع بحث قرار گیرد و مشروط به شروط بیشتری شود.
نظرسنجی شورای امور جهانی شیکاگو که در ماه ژوئیه انجام شد و نتایج آن در اکتبر انتشار یافت، نشان داد ۷۲ درصد از دموکرات‌ها از کاهش یا توقف کمک‌های نظامی به اسرائیل حمایت می‌کنند. این نتیجه بازتاب‌دهنده فضای حاکم بر حزب است، اما به معنای توافق نمایندگان آن بر سر سیاستی واحد نیست.
در تحولی جداگانه که پیش از اعلام نتایج انتخابات رخ داد، ترامپ در روز رأی‌گیری اعلام نمود کە ایالات متحده کمک‌های سالانه چهار میلیارد دلاری خود را به اسرائیل در سال ۲۰۲۷ متوقف خواهد کرد، با این وجود فروش سلاح به این کشور ادامه خواهد یافت.
در مورد غزه، انتظار میرود کە فشارها درباره کمک‌های بشردوستانه افزایش یابد، اما تغییر مسیر به تصمیم‌های اجرایی و پیشرفت در مذاکرات نیاز داشتە و به‌طور خودکار از تغییر اکثریت در کنگره ناشی نمی‌شود.
رویترز پیش‌تر از به بن‌بست رسیدن تلاش‌ها برای دستیابی به توافق و احتمال افزایش درخواست‌های دموکرات‌ها برای محدود کردن کمک‌ها و ارسال تسلیحات گزارش داده بود.
خلیج فارس: امنیت منطقه پیش از محاسبات دو حزب
برای کشورهای حوزە خلیج فارس، آزمون پیش رو همچنان میتواند مسیر رویارویی با ایران باشد، نه صرفاً هویت حزب پیروز کە منجر بە کاستن از درگیریها شود.
نگرانی‌ها درباره ازسرگیری حملات، با احتمال گسترش واکنش ایران ارتباط دارد، زیرا به گزارش رویترز، تهران تهدید کرده است کە در صورت مواجهه با حملات جدید، منافع آمریکا و اسرائیل را در کشورهای همسایه هدف قرار خواهد داد.
در مقابل، گفت‌وگوهایی که قطر تاکنون میزبان آن‌ها بوده است، بر ادامه مسیر دیپلماتیک با وجود تهدیدها تأکید دارد.
بر اساس این داده‌ها، ممکن است اهمیت میانجیگری‌های منطقه‌ای برای نزدیک کردن مواضع دو طرف و جلوگیری از رویارویی گسترده‌تر افزایش یابد.
با این حال، این فرض که ضعف داخلی ترامپ لزوماً او را برای دادن امتیاز آماده‌تر خواهد کرد، همچنان برداشتی است که تحقق آن تضمین‌شده نیست، زیرا فشار سیاسی میتواند به مذاکره یا تشدید مواضع منجر شود.
قراردادهای تسلیحاتی: وزن بیشتر کنگره
تأثیر انتخابات ممکن است در قراردادهای تسلیحاتی و کمک‌های نظامی آشکارتر باشد، زیرا کنگره در این حوزه از سازوکارهایی برای بررسی، مخالفت و قانون‌گذاری برخوردار است.
مرکز پژوهش‌های کنگره آمریکا در این بارە اعلام کردە است که مخالفت‌های نمایندگان کنگره میتواند بر زمان‌بندی و اجزای برخی قراردادها تأثیر بگذارد و جلوگیری از اجرای آن‌ها یا اصلاح الزام‌آورشان مستلزم اقدامات قانون‌گذاری است، نه صرفاً اعلام مخالفت از سوی یک کمیته یا گروهی از نمایندگان.
بر این اساس، ممکن است برخی قراردادها با بررسیهای طولانی‌تر یا درخواست‌هایی برای ارائه تضمین‌های اضافی روبه‌رو شوند. اما تغییر اکثریت به معنای لغو خودکار قراردادها نیست، همان‌طور که موافقت کاخ سفید به‌تنهایی تضمین نمی‌کند که هر قراردادی بدون اختلاف پیش برود.
انرژی: روند جنگ مهم‌تر از نتیجه رأی‌گیری
دستاوردهای انتخاباتی دموکرات‌ها کاهش سریع خطرات مرتبط با انرژی یا هزینه جنگ را تضمین نمی‌کند.
نظرسنجی شورای امور جهانی شیکاگو نشان داد که اکثریت گسترده‌ای از آمریکایی‌ها جنگ با ایران را با افزایش هزینه‌های زندگی مرتبط دانسته‌اند. از منظر تحلیلی، این موضوع به معنای تداوم فشار داخلی بر دولت برای کاهش بار اقتصادی رویارویی است.
اما تأثیر این فشار بر منطقه و بازارها به تصمیم‌های بعدی از جملە فرصت‌های دستیابی به توافق، احتمال ازسرگیری حملات و میزان ثبات عرضه انرژی بستگی خواهد داشت.
رویترز پیش‌تر اختلال در عرضه جهانی انرژی بر اثر جنگ را مستند کرده است. بنابراین، نتیجه یک انتخابات به‌تنهایی برای برطرف کردن عوامل نگرانی کافی نیست.
اما از سوی دیگر، اختیارات نمایندگان بلافاصله پس از اعلام نتایج به اعضای منتخب منتقل نخواهد شد، زیرا دوره نمایندگی آنان از سوم ژانویه ۲۰۲۷ آغاز می‌شود. این موضوع میان تأثیر سیاسی فوری رأی‌گیری و تغییر نهادی در کنگره فاصله ایجاد می‌کند.
محتمل‌ترین برداشت این است که خاورمیانه ممکن است با واشنگتنی روبه‌رو شود که بر سر هزینه اقدامات خارجی خود دچار شکاف بیشتری است، در حالی که رئیس‌جمهوری همچنان ابزارهای لازم برای ابتکار عمل را در اختیار دارد و مخالفانش در پی تشدید نظارت بر او هستند.
اما اینکه این شکاف به کاهش تنش یا تشدید آن منجر شود، به چگونگی استفاده دو طرف از اختیاراتشان بستگی خواهد داشت، نه صرفاً به تعداد کرسی‌هایی که به دست آورده‌اند.
در نهایت، آنچه برای منطقه حائز اهمیت خواهد بود، میزان شکست انتخاباتی ترامپ نیست، بلکه نحوە و کم و کیف تاثیرگذاری شکست جمهوریخواهان بر تصمیم‌های کاخ سفید مبنی بر ادامه جنگ یا روی آوردن به مذاکره خواهد بود.
