اتحادهای همسو در شام: شرطبندی راهبردی اسرائیل بر شرکای تاکتیکی
- Arena Website
- Jan 1
- 3 min read
در حالی که نقشه سیاسی خاورمیانه پس از سقوط رژیم اسد در حال ترسیم مجدد است، اسرائیل با رویکردی عملگرایانه و فراتر از تفاوتهای ایدئولوژیک، در تلاش است به تقویت پیوندهای رسمی و غیررسمی خود با نیروهای منطقەای دست یابد. این راهبرد که ریشه در دکترین دهههای گذشته برای همکاری با اقلیتهای غیرعرب دارد، اکنون بهعنوان وزنه تعادلی در برابر دو تهدید عمده یعنی نفوذ ایران و جاهطلبیهای منطقهای ترکیه عمل میکند.
در تباین با همکاری و حمایت صریح اسرائیل از جامعە دروزیان سوریە، حمایت احتمالی اسرائیل از نیروهای دموکراتیک سوریه (SDF) که تحت رهبری کردها قرار دارد، نه یک همسویی ایدئولوژیک، بلکه ضرورتی راهبردی برای مهار چالشهای فوری است.
مقامات اسرائیلی بر این باورند کە علیرغم گرایشهای چپگرایان SDF و نزدیکی آن به حزب کارگران کردستان (PKK)، این گروه برای اورشلیم نقشی کلیدی در مختل کردن مسیرهای لجستیکی ایران از عراق به سوریه ایفا میکند.
این کنترل سرزمینی، مکمل کارزار هوایی اسرائیل علیه اهداف ایرانی قلمداد شدە و همزمان، با ایجاد یک منطقه حائل، آزادی عمل ترکیه را در شمال سوریه محدود میسازد.
برای اسرائیل که روابطش با آنکارا تحت رهبری رجب طیب اردوغان به تیرگی گراییده، وجود یک نیروی منضبط کرد که مانع گسترش نفوذ ترکیه شود، سودی راهبردی محسوب میشود.
روزنامە تایمز اسرائیل در این بارە ادعا کردە است کە تحولات عمیق ایجاد شدە در منطقە اسرائیل را واداشتە است تا از طریق کانالهای محرمانه و میانجیهای ثالث، اشتراکگذاری اطلاعات و سازوکارهای هشدار زودهنگام به نیروهای کرد اجازه دهد تا تصویری روشن از تحرکات گروههای جهادی و نیروهای مرتبط با رژیم سابق داشته باشند.
این لایه اطلاعاتی، بیش از انتقال سلاح، در تداوم رابطه و حفظ قابلیت انکار نقش داشته است. اثرات این همکاری به جنوب سوریه نیز سرایت کرده است؛ جایی که فشار SDF بر بقایای داعش و شبهنظامیان همسو با ایران، تهدید علیه جوامعی مانند دروزیان را کاهش داده و بهمثابه یک دیوار آتش راهبردی در برابر جابهجایی نیروهای نیابتی عمل کرده است.
از سوی دیگر، گزارشهای اطلاعاتی حاکی از آن است که ترکیه با استقرار سامانههای راداری و باتریهای پدافند هوایی در خاک سوریه، مستقیماً آزادی عمل نیروی هوایی اسرائیل را هدف قرار داده است.
این رادارهای هشدار زودهنگام میتوانند تحرکات هوایی اسرائیل را شناسایی کرده و عملیات علیه اهداف ایرانی یا مسیرهای عبوری به سمت عراق و ایران را با دشواری جدی مواجه کنند.
مقامهای امنیتی اسرائیل این اقدام را تهدیدی بالقوه توصیف کردهاند که هدف آن تضعیف توان بازدارندگی اسرائیل و محدود کردن گزینههای راهبردی تلآویو در جغرافیای شام است.
در پاسخ به تحرکات تهاجمی آنکارا، اسرائیل سیگنالهای هشدارآمیزی را از طریق یونان و قبرس ارسال کرده است.
اگرچه گزارشهای مربوط به تشکیل نیروی مداخله مشترک رسماً تایید نشده است، اما ارتش دفاعی اسرائیل (IDF) دستور یافته است تا برنامهریزیهای مقدماتی را برای این اتحاد نظامی آغاز کند.
این نیروی پیشنهادی با هدف مهار فعالیتهای ترکیه در شرق مدیترانه و حفاظت از میادین گاز فراساحلی طراحی شده است.
تلآویو با افزودن توان هوایی و اطلاعاتی خود به رقبای تاریخی ترکیه، قصد دارد توازن قوا را تغییر داده و اردوغان را از تشدید تنشها بازدارد؛ بهویژه در شرایطی که آنکارا برای حضور در غزه و گسترش جای پای خود در سوریه لابی میکند.
در جبهە لبنان نیز، با تضعیف حزبالله، بە عنوان یکی از نیابتیهای مهم ایران در سطح منطقە، لبنان اکنون در معرض تغییر رویکرد خود از ایران به سمت نفوذ اسلامگرایانه ترکیه قرار دارد.
تحلیلگران هشدار میدهند که جایگزینی عمامە با کتوشلوارهای رسمی آنکارا، تنها مبادله یک نوع استبداد با نوع دیگر است.
وتوی دیپلماتیک اخیر ترکیه علیه توافق مرزی لبنان و قبرس، نشاندهنده نگاه نئو-عثمانی اردوغان به مدیترانه است. در این میان، اسرائیل نگران است که گروههایی مانند نیروهای فجر با حمایت اطلاعاتی ترکیه، تهدیدی جدید و چندسر در مرزهای شمالی ایجاد کنند.
این وضعیت، لبنان را بر سر دوراهی الحاق به محور ترکیه-قطر یا انتخاب مسیر «شکوفایی غربی» و ثبات مرزی قرار داده است.
