بهرەگیری از پهپادها و هوش مصنوعی، اقتصاد جنگ را تغییر می دهد
- Mar 21
- 3 min read

فرید ذکریا در مقالهای تحلیلی در واشنگتنپست به تغییرات بنیادین در اقتصاد جنگ و جنگهای نوین میپردازد. او از انقلاب در استفاده از پهپادها، هوش مصنوعی و سیستمهای خودمختار ارزان برای جنگها سخن میگوید. این تحولات نشان میدهند که در آینده، کشورهایی پیروز خواهند شد که قادر به تولید انبوه سلاحهای ارزان و هوشمند هستند، نه لزوماً کسانی که بهترین سلاحهای گرانقیمت را دارند.
فرید ذکریا، خبرنگار مشهور هندی-آمریکایی، در یادداشتی که در واشنگتنپست منتشر کرده است، به مسأله مهم اقتصاد جنگ و تغییرات روی دادە در جنگهای نوین میپردازد.
به گفته وی، در حالی که تیترهای روزانه اخبار از حملات و ضدحملات در خاورمیانه حکایت دارند، جنگ به طور کلی در حال تغییرات اساسی است.
او در این یادداشت اشاره میکند که در اولین هفته از کمپین تلافیجویانه تهران، پهپادها حدود ۷۱ درصد از حملات ثبتشده به کشورهای حوزە خلیج فارس را تشکیل میدادند.
در این شرایط، امارات متحده عربی به تنهایی با ۱۴۲۲ پهپاد شناساییشده و ۲۴۶ موشک در عرض تنها هشت روز مواجه شده است.
این تحولات نشان میدهد که اگرچه پیشتردر اوکراین شاهد روند مشابهی بودیم، اما در ایران، نقشه جنگ آینده به طور قطعی و شفافتر در حال شکلگیری است.
ذکریا با اشارە به تغییر در مفهوم دقت در جنگهای نوین و بە نقل از مایکل هوروویتز از شورای روابط خارجی میگوید:
ما اکنون در عصر انبوه دقیق در جنگ هستیم. در گذشته، دقت به معنای استفاده از موشکهای تاماهاوک یا بمبافکنهای رادارگریز و جتهای جنگنده بود. اما امروز این دقت میتواند به یک پهپاد یکطرفه تبدیل شود که از قطعات تجاری ساخته شده و به صورت دستهای پرتاب میشود.
آنچه که قبلاً نیاز به تواناییهای یک کشور صنعتی بزرگ داشت، اکنون توسط کشورهای کوچکتر نیز قابل ساخت، تطبیق و توسعه است.
یکی دیگر از نکات اشاره شده توسط زکریا، تغییرات اساسی در اقتصاد جنگ است. به عنوان مثال، یک پهپاد از نوع شاهد معمولاً حدود ۳۵۰۰۰ دلار قیمت دارد، در حالی که یک رهگیر پاتریوت که میتواند بیش از ۱۰۰ پهپاد را هدف قرار دهد، حدود ۴ میلیون دلار قیمت دارد.
به این ترتیب، یک محاسبه جدید در درگیریها به وجود آمده است: مهاجم هزاران دلار و مدافع میلیونها دلار هزینه میکند. حتی دفاع موفق هم میتواند به نوعی فرسایش تبدیل شود.
به عبارتی دیگر، هزینههای جنگ به طور جدی تغییر کردهاند و طرفهایی که میخواهند از خود دفاع کنند، مجبورند برای مقابله با این تهدیدات هزینههای بسیار زیادی را صرف کنند. این تحولات به سادگی به پهپادها محدود نمیشوند.
فرید ذکریا به معماری نظامی جدیدی اشاره میکند که شامل سیستمهای خودمختار ارزان، هدفگیری با کمک هوش مصنوعی، تصاویر ماهوارهای تجاری، ارتباطات انعطافپذیر و ابزارهای سایبری است که به طور هماهنگ با هم کار میکنند.
هدف اصلی در این جنگهای جدید، تنها حمله نیست، بلکه سرعت عمل است؛ یعنی یافتن، تصمیمگیری و ضربه زدن سریعتر از آنچه که دشمن میتواند حرکت کند یا پنهان شود.
در آزمایشی که توسط نیروی هوایی ایالات متحده انجام شد، ماشینها در کمتر از ١٠ ثانیه قادر بودند توصیههایی را ارائه دهند که ۳۰ برابر گزینههای بیشتری نسبت به تیمهای انسانی داشت.
مدل قدیمی جنگ بر سیستمهای نفیس، پرهزینه و کند در تولید استوار بود. اما اکنون این مدل دیگر به خودی خود کافی نیست.
به گفته کاتلین هیکس، معاون وزیر دفاع ایالات متحده، جنگهای آینده باید بر اساس سیستمهای کوچک، هوشمند، ارزان و زیاد شکل بگیرند.
در آیندهای نه چندان دور، کشورهایی که در جنگها پیروز میشوند، کسانی خواهند بود که تعداد زیادی از پلتفرمهای خوب، ارزان و هوشمند را در اختیار دارند و نه لزوماً بهترین پلتفرمها. جنگ در اوکراین یک آزمایشگاه بزرگ برای این عصر جدید جنگها بود.
ذکریا در رابطە با نقش پهپادها و هوش مصنوعی در جنگ اوکراین، به این نکته اشاره میکند که بسیاری از این تجربیات در آینده به جنگهای دیگر گسترش خواهد یافت.
در حقیقت، در این جنگها، دادهها ممکن است ارزشمندترین خروجیها باشند. به همین دلیل است که جهان در حال ورود به دورهای جدید از جنگها است.
در جنگهای آینده، پیروزی از آن کشورهایی خواهد بود که قادر به تولید انبوه و ارزان این سلاحهای نوین باشند و نه لزوماً کسانی که از بهترین و گرانترین سلاحها استفاده میکنند.
البته این خود به معنای آن است که جنگهای میتواند از سلطهی ارتشهای بزرگ و منظم دولتها خارج شود و گروههای شبهنظامی و حتی کارتلهای موادمخدر و یا تروریستی نیز توانایی پیشبرد یک جنگ را داشته باشند.











