روند صلح در ترکیه چە تاثیری بر کردها در ایران خواهد داشت؟

در حالی که حزب کارگران کردستان (PKK) و دولت ترکیه در مذاکرات حساسی برای دستیابی به توافق صلح به سر می‌برند، این روند نه تنها آینده کردها در ترکیه بلکه در سوریه و ایران را نیز تحت تأثیر قرار خواهد داد. عبدالله اوجالان، رهبر زندانی کردها، به‌عنوان چهره محوری این مذاکرات، نقش تعیین‌کننده‌ای در شکل‌گیری آینده سیاسی کردها در منطقه ایفا می‌کند. این تحولات برای کردها در ایران نیز به‌ویژه اهمیت دارد، چرا که ممکن است به تحولات جدیدی در وضعیت سیاسی آنها در داخل ایران منجر شود. جان لوبوک، نویسنده وبگاە سیاسی-تحلیلی ژاکوبین، در مقاله‌ای به این موضوع پرداخته است.

عبدالله اوجالان که از سال 1999 در زندان امرالی ترکیه به سر می‌برد، پس از تحلیل نظریه‌های سیاسی، به‌ویژه دیدگاه‌های مورای بوکچین درباره کنفدرالیسم دموکراتیک را به‌عنوان راه‌حل برای مسئله کردها پیشنهاد کرده است.

این فلسفه به‌طور خاص بر خودمدیریتی محلی و دموکراسی مستقیم تأکید دارد. این دیدگاه می‌تواند به‌عنوان الگویی برای گروه‌های دیگر در منطقه نیز مورد استفاده قرار گیرد.

در صورت موفقیت روند صلح، این تحول می‌تواند تغییرات عمده‌ای در سیاست داخلی و خارجی ترکیه به‌وجود آورد.

ترکیه که به دنبال تثبیت برتری خود در منطقه برآمدە است، صلح با کردها را گامی اساسی برای تحقق این هدف می‌داند. در این راستا، موفقیت در مذاکرات می‌تواند بر تغییرات اقتصادی، اجتماعی و حتی سیاست خارجی ترکیه تأثیرگذار باشد.

تاثیرات صلح بر کردها در ایران

جان لوبوک، نویسنده مقاله، در ادامه به تأثیرات پیشرفت روند صلح در ترکیه بر کردها در ایران پرداخته است. در بخشی از آن، وی با استناد بە سخنان پیمان ویان رهبر مشتر حزب حیات آزاد کردستان، پژاک، تاثیرگذاری این روند را مورد تحلیل قرار می دهد:

پیمان ویان، به‌ویژه به‌طور مثبت به روند مذاکرات امیدوار است. او معتقد است که اگر دولت ترکیه مساله کرد را به‌طور رسمی حل کند و هویت کردی را به رسمیت بشناسد، این تغییرات می‌تواند بر سیاست‌های ایران نیز تأثیر گذاشتە و فشارهایی را بر تهران ن وارد آورد تا به مسئله کرد در داخل ایران توجه کند.

ویان باور دارد که صلح بین حزب کارگران کردستان و ترکیه می‌تواند زمینه‌ساز تحولاتی مشابه در ایران شود.

او می‌گوید: پژاک همواره تلاش کرده است که با استفاده از ایده »کنفدرالیسم دموکراتیک و توجه به حقوق و آزادی‌های انسانی، به‌طور غیرمستقیم در راستای تغییرات اجتماعی در ایران گام بردارد.

با این حال، درگیری‌های پراکندە میان پژاک و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در سال‌های اخیر، پیچیدگی‌هایی را در این مسیر ایجاد کرده است. در این زمینه، نمایندگان پژاک اظهار می‌دارند که به دنبال رویارویی آشکار با دولت ایران نیستند، اما در صورت حمله، تلافی خواهند کرد.

درگیری‌های کوچکی در سال ۲۰۲۵ رخ داد که در آن نیروهای جمهوری اسلامی ایران یکی اعضای پژاک را بە قتل رساندە و پژاک نیز با کشتن سربازان سپاه پاسداران ایران تلافی کرد.

سیامند معینی، عضو مجلس پژاک، در این گفتگو تأکید کرده است که پژاک از ظرفیت نظامی برای کنترل شهرهای کردستان ایران برخوردار است، اما به دلیل عواقبی که انتقام نیروهای دولتی برای مردم ساکن آنجا به دنبال خواهد داشت، از انجام این کار خودداری می‌کند.

ویان می گوید چه رژیم ایران تغییر کند و چه تحت فشار دچار فروپاشی شود، فرصت‌هایی برای آزادی مردم ایران، کردها و سایر گروه‌های اتنیکی پدیدار خواهد شد.

او می‌افزاید: اگرچه  سیستمی که ما آن را مد نظر داریم، برای کردستان منحصر به فرد است، اما می‌تواند متناسب با نیازها و الزامات سایر مردم ایران دوباره تنظیم شود.

ویان در پاسخ به این سوال نویسنده که آیا پژاک کمک اسرائیل یا آمریکا را می‌پذیرد، می‌گوید:

هر نوع کمک و مساعدتی که ارائه شود باید به حقوق و آزادی‌های اساسی ما احترام بگذارد. کمکی را که به قیمت اصول آزادی و برابری ما تمام شود، نمی‌پذیریم.

 جان لوبوک در مقاله‌اش به چالش‌های موجود در مسیر صلح، به‌ویژه شکست مذاکرات قبلی در سال ۲۰۱۵ و بازگشت به درگیری‌های شدید پس از آن اشاره می‌کند. از نگاە او این اتفاق نشان می‌دهد که روند صلح می‌تواند به‌راحتی از هم بپاشد.

مظلوم عبدی، فرمانده‌کل یروهای سوریه دموکراتیک، از روند صلح حمایت کرده و معتقد است که یک آتش‌بس دائمی بین ترکیه و کردها در سوریه، می‌تواند نتیجه مثبتی برای منطقه به همراه داشته باشد.

با این حال، اوجالان نیز هشدار داده است که در صورت شکست دوباره روند صلح، ترکیه ممکن است به تاریخچه کودتاها و سرنگونی دولت‌ها بازگردد.