واشنگتن برای تسریع در یکپارچه‌سازی ارتش لیبی و حذف شبه‌نظامیان این کشور تلاش میکند

تلاش‌های اخیر ایالات متحده آمریکا در قبال پرونده‌ی لیبی نشان‌دهنده‌ی یک تغییر استراتژیک از اولویت‌بخشی راهکارهای صرفاً سیاسی، به سمت متمرکز شدن بر ابعاد امنیتی است. واشنگتن به این نتیجه‌ رسیده است که هرگونه موفقیت پایدار در عرصه‌های سیاسی و اقتصادی لیبی، بدون ایجاد یک ساختار نظامی واحد و قدرتمند، امکان‌پذیر نیست.

بر این اساس، رویکرد جدید بر این اصل استوار است که یکپارچه‌سازی ارتش لیبی یک «انتخاب» نیست، بلکه یک ضرورت غیرقابل مذاکره برای بازسازی و ثبات این کشور بودە و آینده‌ای برای شبه‌نظامیان وجود ندارد.

یکی از مهم‌ترین انگیزه‌های تسریع آمریکا در پرونده‌ی امنیتی، مقابله با نفوذ فزاینده‌ی روسیه و ترکیه است که از گروه‌های رقیب در شرق و غرب حمایت می‌کنند.

واشنگتن تلاش می‌کند با ایجاد یک فرماندهی نظامی واحد، دست کشورهای خارجی را از اهرم‌های نظامی لیبی کوتاه کند.

حفاظت از منابع نفتی یکی دیگر از اهداف است. لیبی با در اختیار داشتن بزرگترین ذخایر نفت آفریقا، برای بازگشت به بازار سرمایه‌گذاری نیازمند ثبات کامل است.

ایجاد یک نهاد امنیتی واحد برای محافظت از میدان‌ها و تأسیسات تولید نفت، حیاتی است تا مدیریت منابع ملی دور از زبان سلاح و درگیری انجام شود.

انتقال رویکرد از دیپلماسی به عمل نظامی نیز برنامه‌ی عمل است. سفر مکرر فرماندهان ارشد آفریکام، مانند ژنرال داگوین اندرسون، نشان‌دهنده‌ی انتقال ارتباط از سطح دیپلماتیک صرف به سطح مستقیم نظامی است.

این تعامل نظامی مستقیم، گامی برای الزام فرماندهان میدانی به همکاری و پذیرش فرآیند یکپارچه‌سازی است.

روش هدفمند برای حذف شبه‌نظامیان

بر اساس طرحی که مقامات آمریکایی در رایزنی‌های اخیر با طرف‌های لیبیایی مطرح کرده‌اند، فرآیند خلع سلاح، ادغام و بازسازی گروه‌های مسلح با معیارهای دقیق انجام می‌شود که عبارت از دسته‌بندی سه‌گانه شبه‌نظامیان است:

گروه سبز؛ گروه‌هایی که آموزش نظامی دیده‌اند و آمادگی پذیرش دستورات نهادهای رسمی را دارند، این افراد مستقیماً در ساختار یکپارچه ادغام می‌شوند.

گروه نارنجی؛ گروه‌هایی که آمادگی خود را برای دریافت آموزش اعلام کرده‌اند، اما نیاز به نظارت و آمادگی بیشتر دارند.

گروه قرمز؛ گروه‌هایی که در جنایت‌های گسترده دست داشته و به هیچ وجه قابل ادغام نیستند. این گروه باید منحل شده و رهبران آن‌ها تحت پیگرد قرار گیرند.

مکانیسم‌های داخلی و رزمایش‌های مشترک

تلاش‌های آمریکا بر پایه‌ی توافقات داخلی کمیته‌ی نظامی مشترک (شامل پنج افسر از طرابلس و پنج افسر از بنغازی) استوار است.

این کمیته با حضور رؤسای ستاد ارتش شرق (عبدالرزاق الناظوری) و غرب (محمد الحداد)، بر ضرورت «ایجاد ارتشی قدرتمند به دور از کشمکش‌های سیاسی» تأکید کرده و گام‌هایی عملی برای برقراری آتش‌بس دائمی (توافق اکتبر ۲۰۲۰)، خروج مزدوران و نیروهای خارجی، فعال‌سازی یک نیروی مشترک برداشته است.

مانور «فلینتلاک ۲۶» (Flintlock 26) که قرار است در آوریل آینده در سرت برگزار شود، نماد بارز فشار آمریکا برای ایجاد عمل مشترک است.

این مانور، نیروهای نظامی شرق و غرب را وادار می‌کند تا برای اولین بار تحت یک پرچم و فرماندهی مشترک در یک تمرین بین‌المللی شرکت کنند. این اقدام یک گام محوری برای ایجاد اعتماد و مشروعیت بخشیدن به ائتلاف نظامی جدید است.

چالش‌های پیش رو و بن‌بست سیاسی

علیرغم پیشرفت‌های نظامی، مهم‌ترین چالش، بن‌بست سیاسی است که مانع از نهایی شدن یکپارچگی می‌شود.

لیبی همچنان گرفتار دوگانگی قدرت است؛ دولت وحدت ملی (GNU) به ریاست عبدالحمید الدبیبه در طرابلس و دولت رقیب در شرق تحت حمایت عقیله صالح و خلیفه حفتر. این دوگانگی نه تنها سیاسی، بلکه مالی و نهادی است.

سازمان ملل تلاش می‌کند با ارائه‌ی یک نقشه راه جدید, که شامل تشکیل یک دولت واحد و همه‌جانبه است، به انسداد سیاسی در این کشور پایان دهد.

با این حال، کارشناسان معتقدند که بدون تثبیت کامل ساختار امنیتی واحد، هرگونه تلاش برای برگزاری انتخابات سراسری و تشکیل دولت ملی فراگیر، توسط همین گروه‌های مسلحی که هنوز تحت فرماندهی مرکزی قرار نگرفته‌اند، مختل خواهد شد.