پهپادهای ایرانی - روسی و تغییر معادلات امنیتی منطقه‌ای

ژان پیر فیلیو در تحلیلی جدید به بررسی تهدید پهپادهای ایرانی-روسی می‌پردازد که برای مدت طولانی نادیده گرفته شده بودند. او اشاره می‌کند که در حالی که اوکراین از سال ۲۰۲۲ برای مقابله با این تهدید درخواست کمک کرده بود، این درخواست‌ها بی‌نتیجه ماند و در نهایت اوکراین خود اقدام به تقویت سیستم‌های دفاعی‌اش کرد. حالا کشورهای خلیج فارس نیز به دنبال بهره‌مندی از تجربیات اوکراین در این زمینه هستند. همکاری ایران و روسیه در توسعه پهپادهای شاهد، تهدیدات امنیتی منطقه‌ای را تشدید کرده و به گفته‌ی فیلیو، نیاز به استراتژی‌های دفاعی جدید از سوی جبهه مقابل را آشکار ساخته است.

ژان پیر فیلیو، مورخ و تحلیلگر کشورهای اسلامی، در یادداشتی منتشر شده از سوی لوموند به بررسی تهدیدی پرداخته که سال‌ها نادیده گرفته شده بود: پهپادهای ایرانی.

او یادآوری می‌کند که از سال ۲۰۲۲، اوکراین مکرراً خواستار دریافت کمک‌های دفاعی برای مقابله با این تهدید بود، اما این درخواست‌ها بی‌نتیجه ماند و در نهایت این کشور مجبور به توسعه سیستم‌های رهگیری خود شد.

امروز، این سیستم‌ها نه تنها برای اوکراین، بلکه برای کشورهای خلیج فارس نیز بسیار مورد تقاضا هستند.

فیلیو تأکید می‌کند که تا پیش از آغاز جنگ روسیه علیه اوکراین، جهان به میزان تهدید پهپادهای ایرانی پی نبرده بود. برنامه هسته‌ای ایران و زرادخانه موشک‌های بالستیک آن بیشتر در کانون توجهات قرار داشت، اما پس از تصاویری از سقوط پهپادها در خلیج فارس، به‌ویژه در دبی، مردم متوجه ابعاد تهدید شدند.

این حملات، که شامل حملات به پایگاه بریتانیا در قبرس و خاک آذربایجان می‌شد، نشان‌دهنده تشدید خطرات درگیری‌های منطقه‌ای بود.

فیلیو به تاریخچه همکاری ایران و روسیه در زمینه توسعه پهپادها اشاره می‌کند. در این رابطە وی بر این باور است کە از سال ۲۰۱۱، پوتین و خامنه‌ای تصمیم به حمایت از رژیم بشار اسد در سوریه گرفتند. این همکاری به ویژه پس از سال ۲۰۱۵ که روسیه به طور مستقیم وارد جنگ سوریه شد، تقویت شد.

طی این همکاری، ایران و روسیه توانستند پهپادهای خود را به‌ویژه در پایگاه هوایی تیاس در صحرای پالمیرا توسعه دهند.

فیلیو می‌نویسد که این پهپادها، معروف به "شاهد" در ایران و "گوران" در روسیه، به‌طور پیوسته توسعه یافتەاند. به‌ویژه مدل شاهد ۱۳۶ با برد ۲۵۰۰ کیلومتر که به سختی شناسایی می‌شد.

فیلیو به حملات پهپادها در اوکراین اشاره می‌کند که به همان اندازه ویرانگر بودند که در سوریه. او خاطرنشان می‌کند که رئیس‌جمهور اوکراین، ولودیمیر زلنسکی، به شدت خواستار کمک‌های دفاعی از اسرائیل شد، اما اسرائیل از ترس اختلال در روابط خود با روسیه از ارائه کمک خودداری کرد.

این موضوع ادامه پیدا کرد تا زمانی که روسیه تولید پهپادهای گوران خود را افزایش داد و حملات به اوکراین تشدید شد.

مدل‌های جدید گوران، که سریع‌تر از مدل‌های پیشین بودند، قادر به عبور از سیستم‌های دفاع هوایی اوکراین شدند. این تغییر مقیاس در تولید، به‌ویژه به دلیل پیچیده‌تر شدن سیستم‌های پارازیت، به شدت خطرات حملات پهپادی را افزایش داد.

فیلیو همچنین به تناقضات استراتژیکی در سیاست‌های اسرائیل و ایالات متحده اشاره می‌کند. در حالی که اسرائیل از همکاری با اوکراین خودداری کرده و به روابط خود با روسیه ادامه می‌دهد، روسیه به ایران اجازه داده است که از پیشرفت‌های پهپادی خود بهره‌برداری کند.

این تحول به ایران امکان داده است که به‌طور چشمگیری تأثیر حملات خود را افزایش دهد.

جالب این است که قطعات غربی، که با دور زدن تحریم‌ها از طریق امارات متحده عربی به ایران منتقل می‌شدند، اکنون در پهپادهای ایرانی یافت می‌شوند. همان پهپادهایی که روزانه در آسمان‌ امارات متحده عربی در گردش هستند.

فیلیو درنهایت تأکید می‌کند که نادیده گرفتن تهدید پهپادهای روسی - ایرانی علیه اوکراین برای مدت طولانی بهای سنگینی داشت. از همینرو، جبهه‌ی مقابل باید اکنون این تهدیدها را به‌طور جدی مورد توجه قرار دهد و استراتژی‌های دفاعی خود را بر اساس آن‌ها به‌روز کند.