چین سیاست دولتسازی در مرز با افغانستان را سرعت میبخشد
- 8 hours ago
- 3 min read
چین در اقدامی راهبردی شهرستان سنلینگ را در استان سینکیانگ، در نزدیکی کریدور باریک واخان، تأسیس کرده است. کریدور واخان بە عنوان حلقە متصل کنندە افغانستان به چین عمل میکند. سنلینگ همچنین در مجاورت مرزهای پاکستان و مناطق مورد مناقشه با هند واقع شده است. این اقدام بخشی از راهبرد پکن برای مقابله با گروههای اویغور است. مدیریت رقابتهای ژئوپولیتیکی با همسایگان نیز در همین چارچوب دنبال میشود. سنلینگ از نظر اقتصادی و ژئوپولیتیکی موقعیتی حساس دارد. تأسیس این شهرستان میتواند پیامدهایی برای ثبات منطقهای و روابط چین با کشورهای همسایه به همراه داشته باشد.
طبق گزارشهای رسانههای هندی و افغانستانی، چین به تازگی در امتداد کریدور باریک واخان، که افغانستان را به چین متصل میکند، یک شهرستان جدید را در استان سینکیانگ خود تأسیس کرده است. این سومین شهرستان جدید در سینکیانگ است که چین در مدت کمی بیش از یک سال در منطقهای که متعلق به مسلمانان اویغور میباشد، تاسیس نمودە است.
این اقدام چین به عنوان بخشی از یک راهبرد چندلایه برای تقویت کنترل امنیتی، تثبیت حاکمیت مرزی و مدیریت رقابتهای ژئوپولیتیکی در یکی از حساسترین نقاط پیرامونی این کشور انجام شده است.
شهرستان جدید در نزدیکی دهلیز واخان واقع شده است؛ نوار باریکی که افغانستان را به چین متصل میکند و در مجاورت مرزهای پاکستان و مناطق مورد مناقشه با هند، از جمله کشمیر قرار دارد.
موقعیت جغرافیایی این منطقه آن را به یکی از گرههای ژئوپولیتیکی حیاتی در پیوند میان آسیای مرکزی، جنوبی و غربی تبدیل کرده است.
مهمترین انگیزه چین از این اقدام، نگرانیهای دیرینه این کشور در مورد فعالیت گروههای اویغور، به ویژه جنبش اسلامی ترکستان شرقی، است.
پکن بارها اعلام کرده که این گروهها ممکن است از مسیرهای صعبالعبور واخان برای نفوذ به سینکیانگ استفاده کنند.
جنبش اسلامی ترکستان شرقی، که با نام حزب اسلامی ترکستان نیز شناخته میشود، یک سازمان شبهنظامی است که در اوایل دهه ۱۹۹۰ میلادی تاسیس شد.
هدف نهایی این گروه ایجاد دولت اسلامی در ترکستان شرقی در منطقه خودمختار اویغور سین کیانگ چین است. این حزب متهم به حملات علیه چین در سالهای ۲۰۱۳-۲۰۱۴ است.
به گفته وزارت امور خارجه چین، جنبش اسلامی ترکستان شرقی مرتبطترین و واقعبینانهترین چالش برای امنیت چین است.
این جنبش در تاریخ ١١ سپتامبر ٢٠٠٢ به دلیل ارتباط با القاعده و طالبان در فهرست تحریمهای شورای امنیت سازمان ملل قرار گرفت.
منطقه خودمختار اویغور سینکیانگ در غرب چین، خانه جمعیت بزرگی از اویغورها، یک اقلیت ترکزبان و مسلمان سنی، است.
به گزارش سازمانهای بینالمللی حقوق بشر، آزادی آموزش به زبان مادری، انجام عبادات مذهبی و سایر آزادیهای فردی اویغورها به شدت نقض میشود. علاوه بر این، در سالهای اخیر، چین به شدت به کنترل امنیتی این منطقه پرداخته و درگیریهای داخلی و اعتراضات اویغورها را سرکوب کرده است.
بنابراین، تأسیس شهرستانهای جدید در این منطقه را میتوان تلاشی برای تقویت «حاکمیت میدانی» و گسترش حضور دولت چین در مناطق مرزی کمتراکم دانست.
این حضور امکان نظارت بیشتر امنیتی، کنترل جمعیت و واکنش سریعتر به تهدیدات احتمالی را برای چین فراهم میکند.
علاوه بر این، این اقدام با سیاست کلان چین در «دولتسازی در مرزها» همراستا است. راهبرد چین در این راستا ایجاد وابستگی بیشتر مناطق حاشیهای به مرکز به بهانهی توسعه زیرساختها است.
چین با تأسیس سه شهرستان جدید در مدت کوتاه در حال تسریع این روند در سینکیانگ است که به دلیل ترکیب اتنیکی، سابقه تنش و اهمیت ژئوپولیتیکی همواره در اولویت سیاستهای امنیتی پکن قرار داشته است.
این سیاست همچنین پیوند مستقیمی با منافع اقتصادی و راهبردی چین دارد. نزدیکی شهرستان سنلینگ به شهر کاشغر اهمیت استراتژیک این منطقه را دوچندان میکند.
شهر کاشغر یکی از گرههای اصلی اتصال چین به آسیای مرکزی و جنوبی است و نقطه آغاز کریدور اقتصادی چین-پاکستان (CPEC) به شمار میرود.
بنابراین هرگونه بیثباتی در مسیر این کریدور که بخشی از پروژه «یک کمربند، یک راه» است، میتواند پیامدهای جدی برای چین داشته باشد.
تأسیس سنلینگ میتواند بهعنوان بخشی از سیاست «واقعیتسازی روی زمین» تفسیر شود؛ به این معنا که چین با ایجاد زیرساختها و تغییرات اداری در این مناطق به تقویت و تحکیم ادعاهای سرزمینی خود میپردازد.
تأسیس این شهرستانها بدون پیامدهای ژئوپولیتیکی نبوده است. هند پیشتر اعتراضات خود را نسبت به ایجاد واحدهای اداری مشابه در مناطق مورد مناقشه، به ویژه در آکسای چین و لاداخ، ابراز کرده و آن را تلاشی برای تثبیت ادعاهای ارضی چین دانسته است.
