کُردها با امیدی محتاطانه به روند تازه صلح با ترکیه می نگرند
روزنامه بریتانیایی تلگراف در گزارشی به روند تازه صلح میان دولت ترکیه و کُردها پرداخته و نوشته است که این روند میتواند یکی از مهمترین تحولات سیاسی و امنیتی ترکیه در دهههای اخیر باشد. با این حال، بسیاری از کُردها همچنان با احتیاط به این روند نگاه میکنند و نسبت به تکرار تجربه شکستخورده گذشته نگران هستند.
به نوشته تلگراف، پارلمان ترکیه اخیراً قانونی را تصویب کرده است که بر اساس آن روند انحلال پکک و بازگرداندن برخی اعضای این حزب به زندگی عادی تسهیل میشود. این اقدام، در صورت اجرای کامل، میتواند به نزدیک به پنج دهه درگیری میان دولت ترکیه و کردها پایان دهد.
با این حال، گزارش تلگراف تأکید میکند که بخشی از جامعه کُرد نسبت به انگیزههای دولت ترکیه تردید دارد.
برخی کُردها معتقدند این روند بیش از آنکه ناشی از تغییر اساسی رویکرد دولت در قبال مسئله کُرد باشد، با اهداف امنیتی و سیاسی رجب طیب اردوغان، رئیسجمهوری ترکیه، ارتباط دارد.
در همین حال، تحولات منطقهای در سالهای اخیر نیز بر محاسبات امنیتی آنکارا تأثیر گذاشته است. تلگراف به جنگ غزه، درگیریهای منطقهای و افزایش نگرانی دولتهای منطقه درباره گروههای مسلح غیردولتی اشاره کرده و نوشته است که تحولات سوریه و ایران نیز نگرانیهایی را درباره افزایش نفوذ سیاسی و خودمختاری کُردها در منطقه ایجاد کرده است.
از همین رو، موفقیت روند صلح میتواند موقعیت سیاسی اردوغان را نیز تحت تأثیر قرار دهد، زیرا رأی کُردها در انتخابات آینده ترکیه میتواند اهمیت سیاسی قابل توجهی داشته باشد. در مقابل، نزدیک شدن به کُردها ممکن است با مخالفت بخشی از ملیگرایان و پایگاه سیاسی اردوغان روبهرو شود.
آغاز مرحله جدید مذاکرات پس از آن سرعت گرفت که دولت باغچلی، رهبر حزب حرکت ملیگرا و متحد سیاسی اردوغان، در اکتبر ۲۰۲۴ پیشنهاد کرد عبدالله اوجالان، بنیانگذار و رهبر زندانی کرد درباره انحلال این حزب سخن بگوید. اوجالان چند ماه بعد در پیامی از پکک خواست این حزب را منحل کند.
در ادامه این روند، پکک خود را منحل و در ژوئیه ۲۰۲۵ مراسمی برای سوزاندن سلاحهای خود در اقلیم کردستان عراق برگزار کرد.
تلگراف این اقدام را، هرچند عمدتاً نمادین، نشانهای مهم از آمادگی این حزب برای ورود به مرحلهای جدید توصیف کرده است.
این تحولات در حالی رخ میدهد که تجربه قبلی صلح میان آنکارا و کُردها در سال ۲۰۱۵ با شکست مواجه شد و درگیریهای شدیدی، بهویژه در شهر دیاربکر، به وقوع پیوست.
به نوشته تلگراف، بسیاری از ساکنان کُرد این شهر هنوز آثار آن دوره را بر زندگی خود به یاد دارند و برخی از آنها نگرانند که شکست دوباره روند صلح، امیدهای شکلگرفته در جامعه را از بین ببرد.
گزارش تلگراف همچنین به وضعیت حقوق فرهنگی و اجتماعی کُردها در ترکیه پرداخته و به محدودیتهای تاریخی در استفاده از زبان کُردی، تبعیض علیه کُردها و پیامدهای چند دهه درگیری اشاره کرده است. در عین حال، این روزنامه مینویسد که بسیاری از کُردها از روند صلح حمایت میکنند.
با این حال، بە گفتە این روزنامە، مسالە آزادی اوجالان و همچنین صلاحالدین دمیرتاش، سیاستمدار برجسته کُرد و رهبر پیشین حزب دموکراتیک خلقها، همچنان از موضوعات مورد اختلاف در این روند است. فعالان کُرد و برخی وکلا آزادی این چهرهها را از مسائل مهم برای موفقیت روند صلح میدانند.
در همین حال، نگرانی دیگری نیز درباره بازگشت اعضای پکک به جامعه وجود دارد. به نوشته تلگراف، حتی در صورت فراهم شدن امکان بازگشت این افراد، چگونگی ادغام آنها در زندگی غیرنظامی و واکنش جامعه به حضور دوباره آنها همچنان روشن نیست.
با وجود این ابهامات، شماری از سیاستمداران کُرد و فعالان مدنی میگویند خواسته اصلی جامعه کُرد پایان درگیری، کنار گذاشتن سلاح و بازگشت اعضای خانوادههایی است که در کوهستانها، زندانها یا خارج از کشور به سر میبرند.
تلگراف در پایان گزارش خود به تجربه توران راپسور، یک نانوای کُرد اهل دیاربکر اشاره میکند که در جریان درگیریهای سال ۲۰۱۵ خانه و کسبوکار خود را از دست داده است. او به این روزنامه گفته است که با وجود خاطرات تلخ جنگ، همچنان امیدوار است این بار روند صلح به نتیجه برسد.
راپسور در این گزارش میگوید نگرانی اصلی او این است که امید مردم بار دیگر از بین برود و تأکید میکند که هدف اصلی باید پایان جنگ و برقراری صلح باشد.
