گزارش یورونیوز : ایران چه سرمایه هایی را روانه ونزوئلا کرده است ؟

روابط اقتصادی ایران و ونزوئلا در سال‌های اخیر تحت تأثیر تحریم‌ها و فشارهای اقتصادی جهانی، به سرعت توسعه یافته بود. دو کشور که عمدتاً به تهاتر نفت و کالا وابسته‌اند، قراردادهای متعددی در زمینه‌های نفتی، زیرساختی، مسکن و خودرو امضا کرده‌اند. ایران به‌ویژه در نوسازی پالایشگاه‌ها و پروژه‌های صنعتی فعال بوده و صادرات آن به ونزوئلا به بیش از ۲ میلیارد دلار می‌رسد. طبق گزارش یورونیوز، این همکاری‌ها با تشدید تحریم‌ها و فشارهای اقتصادی روبرو شده است و پس از حمله نظامی ایالات متحده به ونزوئلا و دستگیری نیکلاس مادورو، رئیس‌جمهور این کشور، آینده این پروژه‌ها در هاله‌ای از ابهام قرار گرفته است. ایران اکنون با چالش‌های جدی برای بازگشت سرمایه‌های خود مواجه است.

روابط اقتصادی و راهبردی ایران و ونزوئلا در سال‌های اخیر شاهد تحولات قابل توجهی بوده است. این دو کشور که به دلیل تحریم‌های بین‌المللی و فشارهای اقتصادی با مشکلات زیادی دست و پنجه نرم می‌کنند، در راستای تقویت همکاری‌های دوجانبه و مقابله با تهدیدات خارجی، پروژه‌های اقتصادی و صنعتی بزرگی را آغاز کرده‌ بودند.

در سال ۱۴۰۱، ایران و ونزوئلا یک سند جامع همکاری ۲۰ ساله امضا کردند که به موجب آن، همکاری‌های اقتصادی، نفتی و صنعتی دو کشور به شدت گسترش یافت.

طبق گزارش‌های یورونیوز، تا پایان سال ۲۰۲۵، بیش از ۸۰ مورد از ۲۹۹ قرارداد و تفاهم‌نامه بین دو کشور به امضا رسیده است.

اگرچه آمار رسمی گمرکی صادرات ایران به ونزوئلا بیش از ۱۶۰ میلیون دلار نیست، برخی منابع غیررسمی اعلام کرده‌اند که صادرات واقعی ایران به این کشور در دو سال اخیر بین ۲ تا ۳ میلیارد دلار بوده است.

این صادرات عمدتاً شامل تهاتر نفت با فرآورده‌های نفتی مانند بنزین و طلا بوده و اغلب از مسیرهای گمرکی رسمی عبور نکرده‌اند.

در مقابل، صادرات رسمی ونزوئلا به ایران هیچ‌گاه به ۲۰ میلیون دلار هم نرسیده و حتی در سال‌های گذشته، این مقدار به ۱ میلیون دلار هم نرسید.

به نظر می‌رسد که ایران در روابط تجاری خود با ونزوئلا به مراتب از سهم بیشتری برخوردار بوده است. اما حمله نظامی ایالات متحده آمریکا به کاراکاس و دستگیری نیکلاس مادورو، رئیس‌جمهور ونزوئلا، در آینده همکاری‌های اقتصادی دو کشور تاثیرات مهمی خواهد داشت.

یکی از اصلی‌ترین حوزه‌های همکاری ایران و ونزوئلا، نوسازی زیرساخت‌های نفتی و پالایشگاهی در ونزوئلا بوده است. پروژه‌هایی مانند نوسازی پالایشگاه‌های ال‌پالیتو و پاراگوانا، ساخت نفتکش‌ها توسط شرکت‌های ایرانی و ارسال قطعات و تجهیزات پالایشگاهی از جمله مهم‌ترین این همکاری‌ها بوده‌اند.

همچنین، ایران در زمینه‌های مختلفی همچون صنعت خودرو، کشاورزی، برق، مسکن و پروژه‌های صنعتی نیز با ونزوئلا مشارکت داشته است.

یکی از مهم‌ترین پروژه‌ها، قرارداد نوسازی پالایشگاه «ال‌پالیتو» با ارزش حدود ۱۱۰ میلیون یورو و همکاری در احداث مجتمع پالایشی «پاراگوانا» به ارزش بیش از ۴۶۰ میلیون یورو است.

این پروژه‌ها، علاوه بر تقویت صنعت نفت ونزوئلا، برای ایران نیز اهمیت ویژه‌ای داشتەاند زیرا به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین صادرکنندگان فرآورده‌های نفتی به ونزوئلا شناخته می‌شوند. همچنین، ایران در تولید و مونتاژ خودرو، تراکتور و تجهیزات کشاورزی نیز نقش برجسته‌ای در ونزوئلا داشته است.

اکنون با دستگیری نیکلاس مادورو و تشدید تنش‌ها، آینده تمام این سرمایه‌گذاری‌ها با ابهامات جدی مواجه شده است.

بسیاری بر این باورند که این تحولات می‌تواند به عدم بازگشت سرمایه‌های ایران منجر شود و ریسک‌های اقتصادی قابل توجهی برای تهران به‌ویژه در حوزه‌هایی مانند پالایشگاه‌ها، پتروشیمی‌ها و پروژه‌های زیرساختی ایجاد کرده است.

بر اساس گزارش‌های غیررسمی و اظهارات برخی نمایندگان مجلس ایران در اواخر سال ۲۰۲۵، برآورد می‌شود که ونزوئلا بابت دریافت خدمات فنی و مهندسی، پروژه‌های زیرساختی و محموله‌های نفتی، حدود ۲ تا ۴ میلیارد دلار بدهی به ایران داشته باشد.

گفته می‌شود بخشی از این بدهی نه به‌صورت نقدی، بلکه در قالب تعریف پروژه‌های جدید، تهاتر انرژی و همکاری‌های عملیاتی در حال تسویه یا بازپرداخت غیرمستقیم است.

علاوه بر این، گزارش‌های بین‌المللی، از جمله برخی گزارش‌های رسانه‌هایی مانند لاتین تایمز، اعلام کرده‌اند که ارزش کل پروژه‌ها و منابع اقتصادی مرتبط با ایران در ونزوئلا، اعم از مستقیم و غیرمستقیم، به حدود ۷.۸ میلیارد دلار می‌رسد.

این رقم شامل سرمایه‌گذاری‌های مستقیم نقدی نبوده، بلکه مجموعه‌ای از اعتبارات، خدمات مهندسی، انتقال فناوری، تهاتر نفت و مشارکت در پروژه‌ها را در بر می‌گیرد.

در برخی تحلیل‌ها، رقم بالاتر ۱۵ میلیارد دلار به‌عنوان «کل سرمایه‌گذاری تاریخی ایران در ونزوئلا» مطرح شده است که علاوه بر پروژه‌های ساخت مسکن و کارخانه‌های سیمان یا لبنیات، شامل بخش‌هایی مانند انرژی، پالایشگاه‌ها، صنعت نفت و گاز، ماشین‌آلات، حمل‌ونقل و سایر پروژه‌های مشترک نیز می‌شود.

با این حال، هیچ‌کدام از این ارقام به‌طور رسمی از سوی دولت‌های ایران یا ونزوئلا تایید نشده و عمدتاً بر پایه برآوردهای رسانه‌ای و تحلیل‌های غیررسمی قرار دارند.

حمله نظامی آمریکا به کاراکاس و دستگیری مادورو، علاوه بر اثرات داخلی در ونزوئلا، می‌تواند به تشدید تحریم‌های اقتصادی و محدودیت‌های جدید بر صادرات ایران به این کشور منجر شود.

آمریکا که همواره از ونزوئلا به‌عنوان یکی از متحدان اصلی ایران در قاره آمریکا یاد می‌کند، به احتمال زیاد فشارهای اقتصادی بیشتری را بر تهران اعمال خواهد کرد.

در این شرایط، سوالی که مطرح می‌شود که آیا ایران توانایی مدیریت بحران و حصول سرمایه خود در ونزوئلا را خواهد داشت.