اسرائیل نخستین سامانه پدافند هوایی لیزری جهان را به‌طور رسمی عملیاتی کرد

اسرائیل به‌طور رسمی نخستین سامانه پدافند هوایی لیزری عملیاتی جهان را وارد خدمت کرد. این فناوری انقلابی که با سرعت نور عمل می‌کند، می‌تواند با کاهش هزینه هر رهگیری به چند دلار، معادله اقتصادی و امنیتی منطقه را دگرگون کند.

وزارت دفاع اسرائیل و شرکت «رافائل»، روز یکشنبه با تحویل رسمی سامانه پدافند هوایی Iron Beam آیرون بیم به نیروی هوایی این کشور، ورود این فناوری پیشرفته را به چرخه عملیاتی را اعلام کردند.

این سامانه که با نام عبری اور ایتان شناخته می‌شود، نخستین سلاح لیزری پرانرژی در سطح جهان است که پس از گذراندن آزمایش‌های گسترده و انجام ده‌ها رهگیری موفق در جریان درگیری‌های اخیر، به بلوغ کامل رسیده و در ساختار دفاعی ادغام شده است.

مقامات ارشد دفاعی اسرائیل این اقدام را یک نقطه عطف راهبردی توصیف کردند که پتانسیل تغییر بنیادین قواعد درگیری و دگرگونی در معادلات اقتصادی جنگ را دارد.

تحول در بازدارندگی و کاهش هزینه‌های پدافندی

ورود آیرون بیم به آرایه پدافند هوایی چندلایه اسرائیل، شامل سامانه‌های گنبد آهنین، فلاخن داوود و آرو، با هدف مقابله موثر با راکت‌ها، پهپادها و خمپاره‌ها صورت گرفته است.

بر اساس اعلام وزارت دفاع، این سامانه ۱۰۰ کیلوواتی قادر است اهداف را با سرعت نور و دقتی نقطه‌ای خنثی کند.

اسرائیل کاتس، وزیر دفاع اسرائیل، در مراسم تحویل این سامانه اظهار داشت که آیرون بیم محاسبات مربوط به تهدید را تغییر داده و پیامی قاطع به دشمنان منطقه از تهران تا صنعا ارسال می‌کند. قدرت دفاعی ما با توان تهاجمی‌مان هم‌سنگ است.

مزیت کلیدی این فناوری، کاهش چشمگیر هزینه هر رهگیری به چند دلار است؛ رقمی که در مقایسه با هزینه‌های میلیونی موشک‌های پدافندی سنتی، توازن اقتصادی میدان نبرد را به نفع مدافع تغییر می‌دهد.

سامانه لیزری آیرون بیم می‌تواند به سرعت بین اهداف جابه‌جا شود و از نظر استهلاک نیز، پرتو لیزری که با انرژی الکتریکی عمل می‌کند، فرسایش بسیار کمی دارد، در حالی که پرتابگرهای موشکی سنتی تحت تأثیر شوک، اصطکاک و نیروهای لگد ناشی از شلیک جنبشی دچار فرسایش قابل توجه می‌شوند.

این سامانه توسط شرکت سامانه‌های پیشرفته دفاعی رافائل و با همکاری شرکت «البیت سیستمز» که مسئول تولید منبع لیزر است، و دیگر صنایع دفاعی از جمله SCD و Shapir Systems توسعه یافته است.

آیرون بیم از فناوری منحصر به‌ فرد اپتیک تطبیقی بهره می‌برد و به دلیل ماهیت الکتریکی، فاقد محدودیت‌های خشاب در سامانه‌های موشکی است.

علاوه بر نسخه ثابت ۱۰۰ کیلوواتی، نسخه‌های دیگری نظیر لایت بیم برای نصب روی خودروهای زمینی و «آیرون بیم M» با قدرت ۵۰ کیلووات و قابلیت شلیک در حال حرکت نیز در این چرخه تعریف شده‌اند.

سرعت بالای این پرتو به ارتش امکان می‌دهد پرتابه‌ها را در مراحل اولیه پرواز و حتی در خاک دشمن سرنگون کند، که این امر می‌تواند نیاز به استفاده از پناهگاه و شنیدن صدای آژیر خطر را در بسیاری از سناریوها از بین ببرد.

یووال اشتاینیتس، رئیس هیئت‌مدیره رافائل، با تأکید بر پیشگامی اسرائیل در به‌کارگیری نخستین سامانه لیزری عملیاتی جهان، این دستاورد را نتیجه فناوری اپتیک تطبیقی این شرکت و یک جهش علمی در سطح بین‌المللی توصیف کرد.

مدیریت پژوهش و توسعه وزارت دفاع (DDR&D) تایید کرد که استقرار کامل باتری‌های این سامانه در سراسر اسرائیل تا پایان دسامبر ۲۰۲۵ تکمیل خواهد شد.

در حالی که کشورهای دیگر مانند ایالات متحده آمریکا، بریتانیا و چین در حال توسعه فناوری‌های مشابه هستند، اسرائیل اعلام کرده است که آیرون بیم تنها سامانه‌ای است که از مرحله آزمایش عبور کرده و به استفاده انبوه و واقعی در میدان نبرد رسیده است.

ایال زمیر، این رویداد را آغاز یک انقلاب فناورانه توصیف کرد که در نسل‌های بعدی شامل لیزرهای هوابرد نیز خواهد شد. این سامانه با قابلیت مقابله با حملات هم‌زمان و انبوه، به‌عنوان ابزار دفاعی آینده در برابر تهدیدات پیچیده هوایی شناخته می‌شود.