ایران از دستیابی بە توافقی با عراق برای اخراج مخالفان کرد خبر دادە است
روز گذشتە محمدکاظم آل‌صادق، سفیر جمهوری اسلامی ایران در بغداد اعلام کرد که تهران و بغداد برای اخراج اعضای احزاب مخالف کردستان ایران از اقلیم کردستان یا تحویل آنان به ایران به توافق رسیده‌اند. با این حال، یک منبع عراقی حاضر در نشست امنیتی دو کشور، دستیابی به چنین توافقی را رد کرده و گفته است که موضوع اخراج یا استرداد این افراد اساساً در نشست مطرح نشده است.
آل‌صادق روز سه‌شنبه ۲۰ اکتبر در شبکه ایکس اعلام کرد که توافق مورد ادعای او در نشست کمیته مشترک امنیتی ایران و عراق، که روز دوشنبه در بغداد با حضور نمایندگان دولت اقلیم کردستان برگزار شد، به دست آمده است.
سفیر جمهوری اسلامی ایران اعضای احزاب مخالف کرد را گروه‌های تروریستی تجزیه‌طلب توصیف کرد و مدعی شد دو طرف بر سر خارج‌کردن آنان از اقلیم کردستان یا تحویلشان به جمهوری اسلامی توافق کرده‌اند.
در مقابل، یک منبع عراقی که به گفته شبکه روداو در نشست حضور داشته است، اعلام کرد که موضوع اخراج یا تحویل اعضای احزاب مخالف کرد ایرانی در این نشست بررسی نشده و هیچ توافق تازه‌ای در این زمینه حاصل نشده است.
بیانیه رسمی طرف عراقی نیز اشاره‌ای به اخراج یا استرداد مخالفان کرد نکردە و تنها از بررسی روند اجرای توافق امنیتی پیشین، مسائل حل‌نشده و راهکارهای رفع اختلاف‌ها خبر داد.
در این بارە روزنامه نشنال گزارش داده است که دولت فدرال عراق و دولت اقلیم کردستان پس از انتشار اظهارات سفیر ایران، موضعی در تأیید آن اتخاذ نکردەاند.
هژار برنجی، نماینده حزب دموکرات کردستان ایران در آمریکا، به این روزنامه گفت که حزب او هیچ اطلاعیه رسمی از دولت عراق یا دولت اقلیم کردستان درباره تصمیم به اخراج اعضایش دریافت نکرده است.
یکی از مسئولان دیگر احزاب مخالف کرد ایرانی نیز که نخواست نامش فاش شود، به نشنال گفتە است کە این احزاب در انتظار دریافت توضیحات هستند، زیرا دولت اقلیم کردستان نقش میانجی را در این موضوع بر عهده دارد.
اعلام این توافق از سوی سفیر ایران چند روز پس از آن صورت گرفت که پارلمان عراق با انتصاب یاسر مالکی، داماد نوری مالکی، نخست‌وزیر پیشین این کشور، به سمت وزیر کشور موافقت کرد.
ایران و عراق در مارس ۲۰۲۳ توافقی امنیتی را امضا کردند که بر اساس آن بغداد متعهد شد گروه‌های مسلح مخالف جمهوری اسلامی را خلع سلاح کند، اعضای آن‌ها را از مناطق مرزی دور نگه دارد و مانع استفاده از خاک عراق برای انجام حملات علیه ایران شود.
این توافق احزابی از جمله حزب دموکرات کردستان ایران، کومله، حزب حیات آزاد کردستان، پژاک و سایر احزاب دیگر کردستان را در بر میگیرد.
بر اساس ترتیبات اعلام‌شده، قرار بود نیروهای این احزاب سلاح‌های سنگین خود را تحویل دهند و به اردوگاه‌هایی دور از مرز ایران منتقل شوند.
مقام‌های عراقی در آن زمان از اختصاص پنج اردوگاه برای اسکان خانواده‌های این افراد و بررسی درخواست‌های پناهندگی با مشارکت کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل خبر داده بودند.
جمهوری اسلامی احزاب مخالف کرد را به فعالیت‌های مسلحانه، تهدید امنیت کشور و دامن‌زدن به ناآرامی‌های داخلی، از جمله اعتراضات سال ۱۴۰۱ پس از قتل حکومتی ژینا امینی، متهم می‌کند. این احزاب اتهام‌های تهران را رد می‌کنند و خواستار گسترش حقوق سیاسی و ملی کردها در ایران هستند.
نیچیروان بارزانی، رئیس اقلیم کردستان هفته گذشته از عملکرد برخی احزاب مخالف کرد ایرانی انتقاد و اعلام نمودە بود کە اقدامات آنان اقلیم را در موقعیت دشواری قرار داده است.
او تأکید کردە بود که اقلیم کردستان نمی‌تواند به پناهگاهی برای نیروهای مسلحی تبدیل شود که از خاک آن برای تهدید کشورهای همسایه استفاده می‌کنند.
با وجود اجرای بخشی از توافق امنیتی سال ۲۰۲۳، از جمله انتقال نیروهای مسلح از مناطق مرزی و تعطیلی برخی پایگاهها، تهران اقدامات بغداد را ناکافی دانسته است.
جمهوری اسلامی همچنین در مقاطع مختلف مواضع احزاب مخالف کرد را در استان‌های هولیر و سلیمانیه هدف حملات موشکی و پهپادی قرار داده است. امروز ٢١ اکتبر نیز پایگاههای یکی از حزاب کردستان ایران در استان هولیر هدف موشکهای شلیک شدە از سوی ایران قرار گرفت.
دولت اقلیم کردستان پیش‌تر با بازگرداندن اجباری پناهندگان کرد ایرانی مخالفت کرده و خواستار راه‌حلی مسالمت‌آمیز شده بود که ضمن رعایت قانون اساسی عراق و جلوگیری از استفاده گروه‌های مسلح از خاک این کشور علیه همسایگان، حقوق پناهندگان را نیز حفظ کند.
هزاران پناهنده کرد ایرانی از دهه ۱۹۸۰ میلادی در اقلیم کردستان زندگی می‌کنند. اخراج اجباری یا تحویل احتمالی آنان به ایران، در صورت اتخاذ چنین تصمیمی، می‌تواند مسائل حقوقی و انسانی جدی ای را از جمله نگرانی درباره امنیت و سرنوشت افراد بازگردانده‌شده ایجاد کند.
