با رسیدن مذاکرات بە بن بست، سایه جنگ بر روی ایران سنگینی می کند

(photo credit: US AIR NATIONAL GUARD/MISS JULIE M. SHEA/HANDOUT VIA REUTERS)

بر اساس اظهارات مذاکرەکنندگان ایران و امریکا، دور دوم این دیدارها در ژنو با پیشرفت همراه بوده است اما باید بسیاری از جزئیات باید مورد بحث قرار گیرد. همزمان ایالات متحده آمریکا با ارسال جنگندەها و دیگر زرادخانە نظامی خود بە خاورمیانە بە تقویت نیروهای خود برای حملە احتمالی به ایران می‌پردازد. ناظران در این مقطع حمله نظامی را حتمی می‌دانند و از شمارش معکوس آغاز جنگ خبر می‌دهند.

دور دوم مذاکرات میان ایران و ایالات متحده روز سەشنبه در ژنو اگرچه سازنده و مثبت توصیف و همراه با پیشرفت اعلام شد، اما بدون نتایج مشخصی پایان یافت.

عراقچی رهبر تیم مذاکرەکننده ایران در اظهاراتی از یک تفاهم کلی درباره مجموعه‌ای از اصول راهنما و کار بر روی متن یک توافق احتمالی سخن گفت. او افزود این بدان معنا نیست که بتوانیم سریع به توافق برسیم، اما حداقل مسیر آغاز شده است.

پس از این دور از مذاکرات که سه ساعت طول کشید، آکسیوس نوشت که شکاف‌ها میان دو چنان عمیق است که مقام‌های آمریکایی نسبت به پر شدن این فاصله‌ها خوش‌بین نیستند.

تنها چند ساعت پس از مذاکرات ژنو، جی‌دی ونس معاون رئیس جمهور امریکا در مصاحبەای با فاکس‌نیوز گفت مذاکرات از برخی جهات «خوب پیش رفت»، اما «در جهات دیگر کاملاً روشن بود که رئیس‌جمهور خطوط قرمزی تعیین کرده که ایرانی‌ها هنوز حاضر به پذیرش و بررسی آن‌ها نیستند.»

او تاکید کرد که واشنگتن با دو هفته فرصت به تهران برای کاهش شکاف‌های میان دو طرف موافقت کرده است.

بە نوشتە آکسیوس رسیدن به توافق محتمل بەنظر نمی‌رسد به این دلیل جنگ ممکن است زودتر و بسیار گسترده‌تر از آنچه اغلب تصور می‌شود رخ دهد.

تراکم زرادخانە نظامی آمریکا در نزدیکی مرزهای ایران و تهدیدهای لفظی ترامپ، بدون گرفتن امتیازات بزرگ از ایران در برنامه هسته‌ای با روحیه ترامپ سازگار نیست. او در صورت شکست مذاکرات، دستور اقدام نظامی صادر خواهد کرد.

طی روزهای گذشتە نیز ۵۰ جنگنده دیگر شامل اف-۳۵، اف-۲۲ و اف-۱۶ به سمت منطقه اعزام شده‌اند. در همین فاصلە ناو یواس‌اس جرالد آر. فورد در حال پیوستن بە ناو یواس‌اس آبراهام لینکلن به همراه دیگر تجهیزات مهم هوایی و دریایی است.

این گسترش آرایش نظامی در حالی صورت می گیرد که هیچ نشانه‌ای از یک گشایش دیپلماتیک با ایران در افق مشاهدە نمی‌شود و به گفته یکی از مشاوران ترامپ ۹۰ درصد احتمال دارد در چند هفته آینده شاهد اقدام نظامی باشیم.

رویارویی نظامی قطعی است

با این وجود، بازتاب این گفت‌وگوها در میان تحلیلگران و محافل رسانه‌ای بیشتر با احتیاط همراه بودە و دیپلماسی فرمایشی به سوی احتمال تقابل تغییر مسیر داده است.

در این میان تحلیلگرانی همچون مارک لوین مجری برنامه رادیویی و تلویزیونی محافظه‌کار معروف در آمریکا تلویحا از شمارش معکوس آغاز جنگ سخن گفت. لوین در واکنش به مذاکرات سەشنبه در اکانت رسمی خود با انتشار تصویر یک جنگنده آمریکایی نوشت: «تیک تاک، تیک تاک»

باراک راوید خبرنگار آکسیوس نیز با وجود خوشبینی نسبی در مذاکرات گفت:

ارزیابی من این است که احتمال حمله نظامی همچون بر شانس حصول یک راه‌حل دیپلماتیک می‌چربد.

او تطبیق حداکثر امتیازاتی که ایران مایل به ارائه آن است، با حداقل امتیازاتی که دولت آمریکا آماده پذیرش آن است، را دشوار ارزیابی کرد.

شبکه N12 News اسرائیل نیز بن‌بست در مذاکرات را تائید کردە است. این شبکه گزارش داده است که کاخ سفید به اسرائیل اطلاع داده گفت‌وگوها با حکومت ایران به بن‌بست رسیده و ادامه مسیر مذاکرات دشوار خواهد بود، زیرا ایرانی‌ها با آنچه ترامپ می‌خواهد موافقت نخواهند کرد.

آمادگی‌های ایران برای رویارویی نظامی

این احتمال با اظهارات و اقدامات در سوی دیگر تقویت می‌شود. همزمان با مذاکرات، علی خامنەای رهبر ایران، بار دیگر بر ادامه غنی‌سازی به عنوان یک حق ملی تاکید کرد.

او در ادامه امریکا را به غرق کردن ناوها تهدید کرد و گفت: ناو دستگاه خطرناکی است اما خطرناک‌تر از آن سلاحی است که می‌تواند ناو را به قعر دریا بفرستد.

در همین حال سپاه پاسداران انقلاب اسلامی نیز روز دوشنبه در رزمایش «کنترل هوشمند تنگه هرمز» برای چند ساعت، اقدام به بستن تنگه هرمز کرد و تردد کشتی‌ها به منظور انجام شلیک موشک‌ها و بەکارگیری پهپاد متوقف شد.

در صورت وقوع جنگ، بستن تنگه هرمز می‌تواند تجارت جهانی نفت را مختل کند و اهرمی بازدارنده برای ایران محسوب می‌شود.

در اقدامی دیگر بر اساس سازمان FAA امریکا، ایران در یک تمرین مشترک دریایی با روسیە برای پرتاب‌های موشکی پنج‌شنبه، اطلاعیه NOTAM صادر کرد.

ایران روز چهارشنبه به خلبانان و خطوط هوایی اطلاع داد که قصد دارد روز پنج‌شنبه بین ساعت ۳:۳۰ تا ۱۳:۳۰ به وقت گرینویچ، موشک‌هایی در مناطق جنوبی کشور پرتاب کند.

بە تعویق انداختن حمله امریکا، که ایران در تلاش است از طریق آ زمان بخرد، برای تهران مزایایی دارد.

تصاویر جدید ماهواره‌ای مؤسسه علم و امنیت بین‌المللی (ISIS)، نشان می‌دهند که ایران در هفتەهای گذشته اقدام به پوشاندن تأسیسات جدید «طالقان ۲» در مجتمع نظامی پارچین با خاک کرده است.

طبق تصاویر ماهوارەای تا اواسط ژانویه، ساختمان اصلیِ طویل با سقف فلزی قوسی‌شکل که درون آن محفظه‌ای استوانه‌ای شبیه به اتاق آزمایش مواد منفجره قوی قرار دارد به همراە دو ورودی مجاور آن، با بتن پوشانده شد.

خاک‌های دپو شده در محل نیز برای دفن کامل تأسیسات پس از تکمیل پوسته بتنی استفاده خواهند شد. همزمان تصاویر یک سازه جدید را در حال ساخت نشان می‌دهد. تمام منطقه پیرامون این تأسیسات تازه‌ساخت با یک دیوار امنیتی بلند محصور شده است تا کل سایت از نظر بصری و فیزیکی ایمن شود.

این مؤسسه فعالیت تأسیسات مذکور را در سابقه ایران برای فعالیت‌های مربوط به سلاح هستەای در طرح آماد، همچون کار بر روی توسعه چاشنی نوترونی، فناوری آغازگری چندنقطه‌ای و ساخت تأسیسات عمیقاً مدفون برای تولید هسته اورانیوم با غنای تسلیحاتی ارزیابی می‌کند.

در عین حال ایران به استقرار سامانه‌های دفاعی در این سایت هستەای اقدام کرده است.

سایه سنگین جنگ بر روی ایران

اقدامات دو طرف بیشتر از آنکه بر روی توافق متمرکز باشد، بر رویارویی نظامی متکی است. به گفته منابع، یک عملیات نظامی آمریکا علیه ایران احتمالاً کارزاری عظیم و چند‌هفته‌ای خواهد بود که بیشتر شبیه یک جنگ تمام‌عیار است تا عملیات محدود و نقطه‌ای.

این منابع می‌گویند این اقدام به‌احتمال زیاد یک عملیات مشترک آمریکا و اسرائیل خواهد بود که دامنه‌ای بسیار گسترده‌تر خواهد داشت. دو مقام اسرائیلی می‌گویند دولت اسرائیل که هدف تغییر رژیم و نیز انهدام برنامه‌های هسته‌ای و موشکی ایران را دارد، خود را برای احتمال وقوع جنگ در عرض چند روز آماده می‌کند.

در حالی که نیروهای بیشتری در حال اعزام به منطقه هستند اکنون نیرویی بیش از ۳۰ فروند F-22 Raptor، بیش از ۳۶ فروند F-16 Fighting Falcon، ۱۸ فروند F-35A Lightning II و هواپیماهای جاسوسی و هشداردهنده مانند E-3 Sentry AWACS و U-2 Dragon Lady در خاورمیانە حضور دارند.

همچنین پایگاه موفق سلطی (Muwaffaq Salti) در اردن، که مرکز اصلی برای استقرار جنگنده‌های تاکتیکی، پهپادهای MQ-9 و هواپیماهای عملیات ویژه به شمار می‌رود، به همراە نیروها دریایی با ناوگان دریایی شامل دو ناو هواپیمابر، قابلیت انجام یک عملیات هوایی و دریایی گسترده و چندهفته‌ای علیه ایران را دارد.

تمامی نشانەهای فوق حاکی از آن است کە بیش از آنکە بە تداوم روند و گشایش دیپلماتیک بتوان امیدوار بود، باید بە روزهای آیندە، بعد از جنگی کە سایەهای آن بر سیستم جمهوری اسلامی ایران سنگینی می کند، اندیشید.