تبعیض در دسترسی به پناهگاه‌ها؛ هشدار درباره روندی خطرناک در سایه حملات موشکی

در شرایطی که خطر حملات موشکی، مردم اسرائیل را ناگزیر به پناه‌گرفتن در فضاهای امن می‌کند، گزارش‌ها از تبعیض در دسترسی به پناهگاه‌ها نگرانی‌های فزاینده‌ای در جامعه ایجاد کرده است.

در شماری از شهرهای اسرائیل، ساکنان از ورود رهگذران، پناهجویان، شهروندان عرب و خانواده‌های غیرساکن به پناهگاه‌ها جلوگیری کرده‌اند. این رویه، که با استناد به دلایل مذهبی/دینی یا «حفظ حریم خصوصی» توجیه شده، در مواردی حتی شامل خانواده‌هایی با کودکان نیز شده است.

براساس گزارش‌هایی که در روزهای اخیر در رسانه‌های اجتماعی و رسانه‌های اسرائیل منتشر شده، در جریان آخرین دور از آژیرهای هشدار در شهر پتاح‌تیقوا، برخی از خانواده‌ها از ورود به پناهگاه‌ها بازمانده‌اند.

به‌رغم حضور نیروهای پلیس در محل، ساکنان پناهگاه‌ها از ورود این خانواده‌ها خودداری کرده و اعلام کرده‌اند که در هشدارهای بعدی نیز این تصمیم را تکرار خواهند کرد.

فعالان اجتماعی و روزنامه‌نگاران، از جمله دانیل عمرام، هشدار داده‌اند که این رفتار نه‌تنها برخلاف اصول همبستگی انسانی است، بلکه از نظر حقوقی نیز با قوانین دفاع مدنی مغایرت دارد.

طبق قانون دفاع مدنی اسرائیل، استفاده از پناهگاه‌ها در شرایط اضطراری باید برای همه افراد آزاد و برابر باشد، بدون هیچ‌گونه تبعیض بر اساس قومیت، تابعیت یا محل اقامت.

در واکنش به این وضعیت، عوفر کسیف، نماینده کنست، با ارسال نامه‌ای رسمی به فرمانده جبهه داخلی، خواستار رسیدگی فوری به این موضوع شد.

او همچنین در توییتی نوشت که این پدیده «نژادپرستانه، غیرقانونی و خطرناک» است و به‌ویژه به شهروندان عرب، مهاجران و گروه‌های حاشیه‌نشین آسیب می‌زند که در شرایط عادی نیز با کمبود زیرساخت‌های حفاظتی روبه‌رو هستند.

در سطحی گسترده‌تر، گزارش تازه‌ای از سازمان حقوق بشری بتسلیم (B’Tselem) نشان می‌دهد که تبعیض در دسترسی به زیرساخت‌های دفاع غیرنظامی نه‌تنها در رفتارهای فردی، بلکه در سیاست‌های رسمی دولت نیز وجود دارد.

در شهر تمرا، جایی که در حمله موشکی اخیر ایران، چهار عضو یک خانواده کشته شدند، بیش از ۳۷ هزار نفر زندگی می‌کنند اما هیچ پناهگاه عمومی‌ای برای آن‌ها در نظر گرفته نشده است. این تنها یک نمونه از سیاستی است که به گفته بتسلیم، نیمی از شهروندان فلسطینی اسرائیل را عملاً بدون زیرساخت‌های دفاعی رها کرده است.

در اورشلیم شرقی نیز، بیش از ۴۰۰ هزار فلسطینی ساکن هستند و تنها بخش بسیار کوچکی از آن‌ها به پناهگاه یا اتاق ایمن دسترسی دارند.

در جنوب اسرائیل، نزدیک به ۸۵ هزار شهروند بدوی در روستاهای به رسمیت شناخته‌نشده زندگی می‌کنند که بسیاری از آن‌ها حتی از آژیرهای هشدار یا سامانه‌های رهگیری موشک نیز محروم‌اند. در برخی موارد، دولت حتی با نصب پناهگاه‌های سیار در این مناطق مخالفت کرده است.

در مناطق اشغالی مانند نوار غزه و کرانه باختری، اوضاع به مراتب وخیم‌تر است. به گفته بتسلیم، ساکنان این مناطق نه‌تنها در برابر حملات خارجی بی‌دفاع‌اند، بلکه به‌صورت روزانه هدف حملات مستقیم ارتش اسرائیل نیز قرار دارند.