ترامپ برای خلع سلاح حزب‌الله ضرب‌الاجل تعیین کرد

در میانه تنش‌های مرزی و نگرانی از تسلیح مجدد حزب‌الله، منابع دیپلماتییک از تعیین ضرب‌الاجلی برای خلع سلاح این گروه از سوی آمریکا خبر داده‌اند. شکست ضرب الاجل که به گفته این منابع تا پایان سال جاری میلادی است، می‌تواند لبنان را در آستانه جنگ داخلی و عملیات گسترده اسرائیل قرار دهد.

منابع دیپلماتیک فاش کرده‌اند که دولت ترامپ ضرب‌الاجلی را تا ۳۱ دسامبر ۲۰۲۵ برای دولت لبنان تعیین کرده است تا خلع سلاح کامل حزب‌الله را تضمین کند، این اقدام در صورت عدم اجرا می‌تواند مسیر را برای درگیری‌های نظامی گسترده و اقدامات یک‌جانبه اسرائیل هموار کند.

طبق گزارش‌های منتشرشده، این اولتیماتوم بخشی از تلاش‌های گسترده واشنگتن برای اجرای طرح چهارمرحله‌ای حل‌وفصل بحران مرزی لبنان و اسرائیل است که از اوت ۲۰۲۵ پیشنهاد شده است و بر اساس آن، دولت لبنان موظف است ظرف مهلت تعیین‌شده، فرآیند خلع سلاح حزب‌الله و دیگر گروه‌های مسلح غیر دولتی را آغاز و تکمیل کند.

منابع دیپلماتیک می‌گویند در صورت عدم اجرای این تعهدات، مسئولیت نقض توافق و پیامدهای احتمالی بر عهده دولت لبنان خواهد بود.

در همین راستا، روایت‌ها از توافق آتش‌بس نوامبر ۲۰۲۴ نشان می‌دهد که از ابتدای آن توافق، محدودیت‌های شدیدی بر تحرکات حزب‌الله اعمال گشتە و هم‌زمان اسرائیل آزادی‌عمل گسترده‌ای را برای مقابله با تهدیدات ادعایی حفظ کرده است.

حمله ۲۳ نوامبر ۲۰۲۵ که به ترور هيثم علی طباطبایی، سومین رئیس ستاد حزب‌الله، منجر شد در همین چارچوب تفسیر شده و به‌عنوان یادآوری قواعد توافق تلقی شده است.

منابع سیاسی می‌گویند نه‌تنها هیچ کشوری اسرائیل را به نقض توافق متهم نکرده است، بلکه خود حزب‌الله نیز از پاسخ‌گویی مستقیم خودداری کرده است.

مقام‌های مطلع در اسرائیل می‌گویند این کشور در زمان امضای توافق با دو گزینه روبه‌رو بود: نخست پذیرش پیشنهاد آمریکا یا حملە کامل بە لبنان.

اگرچە حملە بە لبنان تنها راه‌حل تمام‌عیار برای نابودی حزب‌الله ارزیابی شده است، اما به‌دلیل تبعات سیاسی و هزینه‌های مدیریت سرزمینی، این طرح از دستور کار خارج شد.

هم‌زمان، نگرانی‌ها درباره روند فزاینده تسلیح مجدد حزب‌الله ادامه دارد که به گفته تحلیلگران، با وجود حملات هوایی سنگین اسرائیل در لبنان، متوقف نشده است.

چهار مرحله طرح آمریکا

طرح آمریکا روندی زمان‌بندی‌شده را تعریف می‌کند: در مرحله نخست، دولت لبنان فرمانی رسمی را درباره خلع سلاح صادر می‌کند و اسرائیل نیز فعالیت‌های نظامی خود را متوقف می‌کند.

در مرحله دوم، ارتش لبنان مأموریت جمع‌آوری تسلیحات را آغاز می‌کند و در مقابل، اسرائیل از برخی از نقاط استراتژیک جنوب لبنان عقب‌نشینی کرده و تعدادی از زندانیان لبنانی آزاد می‌شوند.

مرحله سوم شامل خروج کامل حزب‌الله از جنوب لیتانی و تحویل تسلیحات به دولت است و در مرحله چهارم، مرزها ترسیم و کمک‌های اقتصادی بین‌المللی فعال می‌شود.

این طرح در امتداد آتش‌بس سال ۲۰۲۴ تفسیر شده و هدف آن جلوگیری از تجدید قدرت نظامی حزب‌الله است.

کمک نظامی آمریکا و ظرفیت ارتش لبنان

وزارت دفاع آمریکا تاکنون ۱۴.۲ میلیون دلار کمک نظامی، شامل تجهیزات تخریب و ژنراتورها را به ارتش لبنان اختصاص داده است تا توانایی آن برای جمع‌آوری تسلیحات افزایش یابد.

بر اساس گزارش‌ها، ارتش لبنان موفق شده است حدود ۱۰ هزار راکت و ۴۰۰ موشک را از انبارهای حزب‌الله و برخی گروه‌های فلسطینی ضبط کند، اما این مقدار تنها بخش کوچکی از زرادخانه بزرگ حزب‌الله محسوب می‌شود که پیش‌تر بین ۱۲۰ تا ۲۰۰ هزار پرتابه برآورد شده بود.

اگرچە دولت لبنان در اوت ۲۰۲۵ اصول این طرح را تأیید کردە است، اما اجرای آن تا بە کنون با موانع ساختاری و سیاسی روبرو است.

تونایی‌های ارتش لبنان از نظر منابع محدود است و تحلیل‌گران معتقدند بدون وقوع درگیری داخلی قادر به اعمال فشار بر حزب‌الله برای تحویل سلاح نخواهد بود.

نظرسنجی‌ها نیز نشان می‌دهد نزدیک به ۷۰ درصد شهروندان، شامل نیمی از جمعیت سنی و یک‌سوم مسیحیان، با خلع سلاح حزب‌الله، بدون ایجاد جایگزین دفاعی، مخالف هستند. این فضای اجتماعی، توان دولت برای اجرای طرح را کاهش داده است.

در مقابل، حزب‌الله این طرح را دیکته آمریکایی-اسرائیلی خوانده و هشدار داده است که اجرای یک‌جانبه آن می‌تواند کشور را به‌سمت جنگ داخلی سوق دهد.

مقام‌هایی مانند محمود قماطی می‌گویند خلع سلاح، لبنان را در برابر تهدیدهای اسرائیل بی‌دفاع کرده و آمریکا از این روند برای تجزیه لبنان بهره خواهد برد.

در این راستا حزب‌الله نیز اعلام کرده است کە صرفا در چارچوب استراتژی دفاع ملی حاضر به همکاری خواهد بود و هرگونه تلاش برای خلع سلاح اجباری را رد می‌کند.

به گفته ناظران منطقه‌ای، موفقیت کامل این طرح که بسیاری آن را بعید می‌دانند می‌تواند ساختار امنیتی لبنان و اسرائیل را تغییر دادە، موجب عقب‌نشینی اسرائیل از جنوب لبنان شود و مسیر کمک‌های اقتصادی و سرمایه‌گذاری خارجی را هموار کند.

اما شکست طرح یاد شدە، به‌ویژه با توجه به روند تسلیحاتی حزب‌الله و مجموعه حملات اخیر اسرائیل که نشانه‌ای از کاهش تنش دیده نمی‌شود، احتمال جنگ گسترده را افزایش می‌دهد.

برخی تحلیلگران هشدار می‌دهند فشار آمریکا می‌تواند بخش‌هایی از جامعه شیعه لبنان را بیش از گذشته به حزب‌الله نزدیک کند و تنش‌ها را تا سال ۲۰۲۶ گسترش دهد.