درگیری‌های تازه و شکنندگی آتش‌بس در غزه

آتش‌بس سرتاسری در غزه که از ۱۰ اکتبر برقرار شده بود، روز یکشنبه با وقوع حمله‌ای که به کشته شدن دو سرباز اسرائیلی منجر شد و واکنش گسترده نیروی هوایی این کشور را در پی داشت، بار دیگر به محک گذاشته شد. ارتش اسرائیل اعلام کرد که پس از این حمله، حملات هوایی را از سر گرفته و به اهدافی در سراسر نوار غزه، از جمله فرماندهان میدانی، افراد مسلح، تونل‌ها و انبارهای سلاح ضربه زده است.

به گزارش رویترز به نقل از مقامات پزشکی و ساکنان محلی غزه،‌ دست‌کم ۲۶ تن در جریان حملات اخیر جان خود را از دست دادەاند که در بین آنها زنان و کودکان نیز به چشم می‌خورند.

گزارش‌ها حاکی از آن است کە در یکی از حملات به محل یک مدرسه سابق که هم‌اکنون به عنوان پناهگاه آوارگان در منطقه نصیرات استفاده می‌شده، گلولە اصابت کرده است.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، که میانجی‌گری برای آتش‌بس را پیگیری می‌کند، اعلام کرد که توافق آتش‌بس همچنان برقرار است و پیشنهاد داد ممکن است رهبری حماس در این نقض نقش نداشته باشد.

اما هم‌زمان تأکید کرد که این موضوع باید «به شدت اما درست» پاسخ داده شود. ترامپ در اظهاراتش پذیرفت که فعلاً قضاوتی درباره موجه بودن حملات اسرائیل ندارد.

شواهد دیپلماتیک حاکی از آن است که پس از فشارهای واشینگتن، ارسال کمک‌های بشردوستانه به غزه قرار است از روز دوشنبه از سر گرفته شود که پس از اعلام موقت توقف کمک‌ها توسط اسرائیل در پاسخ به آنچه که «نقض آشکار» آتش‌بس خواند، مطرح می شود.

همچنین گزارش شده است که ستیو ویتکوف، فرستاده ترامپ، و جرد کوشنر قرار است بلافاصله به منطقه سفر کنند و با مقامات مربوطه رایزنی کنند.

جی. دی. ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، با اشاره به وجود «حداقل ۴۰ هسته مختلف» حماس گفت برخی از این هسته‌ها ممکن است به آتش‌بس پایبند نباشند و اشاره کرد که هنوز زیرساخت مؤثری برای تضمین خلع‌سلاح کامل گروه وجود ندارد.

او پیشنهاد کرد که پیش از حصول اطمینان از خلع‌سلاح، حضور نیروهای کشورهای عرب خلیج فارس برای ایجاد ثبات و قانون و نظم لازم خواهد بود.

مواضع طرف‌های اصلی و موضوع گروگان‌ها

در تحولی دیگر، شاخه نظامی حماس با صدور بیانیه‌ای تعهد خود به آتش‌بس را تکرار کرد و گفت که از درگیری‌های گزارش‌شده در رفح «بی‌اطلاع» است و از ماه مارس با گروه‌های محلی آنجا تماس نداشته است.

در مقابل، دولت اسرائیل حماس را به نقض آتش‌بس متهم کرده و وزیر دفاع این کشور از تعیین «خط زرد» فیزیکی در میدان برای جلوگیری از عبور نیروها خبر داده است.

یکی از مسائل حساس و همچنان بدون حل، اختلاف بر سر تحویل اجساد گروگان‌های کشته‌شده است. اسرائیل از کندی در تحویل این اجساد انتقاد می‌کند؛ گرچه حماس هفته گذشته تمامی ۲۰ گروگان زنده‌ای را که در اختیار داشت آزاد کرد و پس از آن ۱۲ نفر از ۲۸ کشته‌شده را تحویل داد.

حماس نیز اعلام کرده است که برای بازیابی جسدهایی که زیر آوار دفن شده‌اند به تجهیزات ویژه نیاز دارد و علاقه‌ای به نگه داشتن اجساد ندارد.

ابعاد انسانی و هشداری نسبت به شکنندگی آتش‌بس

گزارش‌ها نشان می‌دهند که گذرگاه مرزی رفح، کانال حیاتی ورود کمک‌های بشردوستانه، همچنان مسدود بودە و بازگشایی آن منوط به پایبندی کامل حماس به تعهدات آتش‌بس اعلام شده است.

سازمان ملل‌متحد پیش از این هشدار داده بود که کمک‌ها علی‌رغم افزایش نسبی از طریق گذرگاه‌های جایگزین، هنوز به مراتب کمتر از نیاز واقعی است و وضعیت غذایی صدها هزار نفر را در معرض خطر قرار داده است.

نگرانی کلی اما فراتر از این رویداد اخیر است: تجربهٔ آتش‌بس‌های قبلی، از جمله موردی که پس از نقض آتش‌بس با حزب‌الله در اواخر ۲۰۲۴ رخ داد، نشان می‌دهد که آتش‌بس‌ها می‌توانند سریعاً و هم به‌واسطه اقدامات محلی و هم به‌خاطر ساختارهای غیرمتمرکز مسلح فروپاشیده شوند