روبیو در منامه تلاش کرد نگرانی کشورهای عربی را از تفاهمنامە آمریکا-ایران کاهش دهد
- 1 hour ago
- 4 min read
منامه، پایتخت بحرین، روز پنجشنبه ۲۵ ژوئن ۲۰۲۶ میزبان نشست مشترک وزیران خارجه کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس و ایالات متحده بود. این نشست بیش از هرچیز در سایه تحولات اخیر و بەویژە دستیابی بە تفاهم میان واشنگتن و تهران برای پایان دادن به ماهها تنش و درگیری برگزار شد. حضور مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، در این نشست نشاندهنده اهمیت ویژه آن برای دولت آمریکا است زیرا اکنون این کشور تلاش دارد تا متحدان عرب خود را متقاعد کند توافق در حال شکلگیری با ایران منافع و نگرانیهای آنان را نیز در نظر خواهد گرفت.
نشست منامە در شرایطی برگزار شد که بسیاری از کشورهای عربی حوزە خلیج نسبت به پیامدهای توافق احتمالی میان واشنگتن و تهران تردیدهایی جدی دارند.
این کشورها نگراناند امتیازهایی که ممکن است در روند مذاکرات به ایران داده شود، در نهایت به تقویت موقعیت منطقهای تهران بینجامد و موازنه قدرت در منطقە خلیج فارس را تغییر دهد.
به همین دلیل، بخش مهمی از گفتوگوهای منامه به بررسی سازوکارهایی اختصاص یافت که بتواند نگرانیهای امنیتی دولتهای عربی را کاهش دهد.
مارکو روبیو در سخنان خود تاکید داشت که آمریکا به دنبال توافق با ایران است اما نه به هر قیمتی. او گفت هرگونه توافق باید پایدار، قابل راستیآزمایی و تضمینکننده امنیت منطقه باشد.
وزیر خارجه آمریکا همچنین اعلام نمود که منافع شرکای منطقهای واشنگتن در جریان مذاکرات نادیده گرفته نخواهد شد و کشورهای عربی خلیج در روند تحولات آتی در جریان جزئیات قرار خواهند گرفت.
با این حال، اظهارات مقامهای کشورهای شورای همکاری خلیج نشان داد که نگرانیهای آنان همچنان پابرجاست.
جاسم محمد البدیوی، دبیرکل شورا، تاکید کرد که هرگونه ترتیبات امنیتی یا توافق منطقهای در آینده باید نیازهای امنیتی کشورهای عضو شورا را در نظر بگیرد و تضمینکننده ثبات و امنیت آنان باشد.
این موضعگیری پیامی آشکار به واشنگتن بود مبنی بر اینکه کشورهای عربی نمیخواهند مانند برخی توافقهای گذشته در حاشیه تصمیمگیریها قرار بگیرند.
یکی از مهمترین محورهای نشست منامه، موضوع تنگه هرمز بود که با آغاز جنگ میان ایران و ائتلاف آمریکا – اسرائیل در ٢٨ فوریە تاکنون به یکی از اصلیترین نقاط اختلاف میان ایران و ایالات متحدە آمریکا تبدیل شده است.
روبیو در سخنان خود بار دیگر بر آزادی کشتیرانی در این مسیر تاکید نمود و گفت هیچ کشوری نباید برای عبور کشتیها از این آبراه بینالمللی عوارض یا محدودیتی وضع کند و حتی در کنفرانس خبری نیز تلاش ایران برای دریافت عوارضی را غیر قابل انجام و خیالی خواند.
این موضع در حالی مطرح میشود که موضوع نحوه مدیریت تردد دریایی در تنگه هرمز همچنان بخشی از مذاکرات گستردهتر میان تهران و واشنگتن به شمار میرود.
در مقابل، وزیر خارجه بحرین، عبداللطیف الزیانی، ضمن استقبال از تلاشهای دیپلماتیک برای کاهش تنشها، بر ضرورت پایبندی کامل ایران به تعهداتش تاکید کرد.
او همچنین جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای و حفظ آزادی ناوبری در خلیج فارس را از اولویتهای کشورهای عربی دانست.
این موضعگیری بازتابدهنده نگرانی مشترک بسیاری از کشورهای عضو شورای همکاری است که معتقدند هر توافقی باید فراتر از موضوع هستهای باشد و مسائل موشکی و فعالیت گروههای همسو با ایران در منطقه را نیز در بر گیرد.
در واقع، آنچه بیش از هر چیز در فضای نشست منامه به چشم میآمد، تلاش آمریکا برای بازسازی اعتماد متحدان عرب خود بود.
کشورهای عرب حوزە خلیج طی ماههای گذشته نه تنها از پیامدهای امنیتی درگیریهای منطقهای آسیب دیدهاند، بلکه اقتصاد آنها نیز از اختلال در صادرات انرژی و بیثباتی بازارهای جهانی متاثر شده است.
به همین دلیل، دولتهای عربی خواهان آن هستند که در هر توافق نهایی با ایران، نگرانیهای امنیتی و اقتصادی آنان به صورت رسمی لحاظ شدە و نادیدە گرفتە نشوند.
از سوی دیگر، واشنگتن نیز به خوبی میداند که موفقیت هر توافق احتمالی با ایران تا حد زیادی به همراهی شرکای عرب وابسته است.
به همین دلیل، سفر سه روزه روبیو به امارات، کویت و بحرین را میتوان بخشی از تلاش گستردهتر دولت آمریکا برای ایجاد اجماع منطقهای پیرامون مسیر دیپلماتیک جدید دانست.
این نخستین ماموریت بلندپایه آمریکایی در منطقه پس از دستیابی به چارچوب اولیه توافق با ایران به شمار میرود و از همین رو اهمیت نمادین و سیاسی ویژهای داشت.
با وجود فضای نسبتاً مثبت نشست، نشانههایی از احتیاط و بدبینی نیز مشاهده میشد. بسیاری از دولتهای عربی هنوز منتظرند دریابند تا توافق احتمالی میان واشنگتن و تهران در عمل بە چه نتایجی منجر خواهد شد و آیا واقعاً میتواند رفتار منطقهای ایران را تغییر دهد یا خیر.
همین تردیدها سبب شده است که مقامهای عربی در کنار حمایت از دیپلماسی، بر ضرورت دریافت تضمینهای روشن امنیتی از سوی متحدشان در واشنگتن تاکید کنند.
نشست منامه را میتوان تلاشی برای مدیریت مرحله جدیدی از تحولات خاورمیانه دانست بە صورتی که در آن آمریکا و ایران در مسیر گفتوگو قرار گرفتهاند اما هنوز فاصله قابل توجهی تا دستیابی به توافقی جامع و پایدار وجود دارد.
کشورهای عربی حوزە خلیج فارس نیز میکوشند اطمینان حاصل نمایند که در این روند صرفاً ناظر تحولات نخواهند بود، بلکه منافع و نگرانیهای آنان بخشی از هر توافق نهایی خواهد بود.
از این منظر، نشست منامه بیش از آنکه محل تصمیمگیری نهایی باشد، صحنهای برای سنجش مواضع و ترسیم خطوط کلی مرحله بعدی مذاکرات منطقهای به شمار میآید.
