سناریوی مدیریت از راه دور آمریکا: اروپا بدون اهرم، اسرائیل در میدان عملیات

در حالی‌که اروپا در بی‌عملی گرفتار شده و آمریکا از اعلام موضع روشن طفره می‌رود، اسرائیل یک‌تنه در میدان عملیات علیه ایران پیش می‌رود؛ تصمیم اخیر دونالد ترامپ برای تعویق اعلام ورود یا عدم ورود آمریکا به جنگ، نه‌تنها معادلات تل‌آویو را پیچیده‌تر کرده، بلکه به نشانه‌ای از راهبرد مبهم «مدیریت از راه دور» در بحران هسته‌ای و امنیتی ایران تعبیر می‌شود.

 

هم‌زمان با نشست دیپلمات‌های اروپایی با عباس عراقچی در ژنو، چشم‌انداز مذاکرات به‌شدت تیره و پرابهام به نظر می‌رسد.

آنگونە که برخی منابع مطلع گزارش داده‌اند، کشورهای اروپایی تا اواسط ماه اوت زمان دارند تا درباره فعال‌سازی مکانیسم ماشه تصمیم‌گیری کنند، سازوکاری که در صورت اجرا، می‌تواند تمام تحریم‌های تعلیق‌شده‌ی سازمان ملل ذیل توافق برجام را بازگرداند.

اما محدودیت زمانی و ضعف اجماع سیاسی در اروپا، دست آن‌ها را برای اعمال فشار واقعی بر تهران بسته است. در این فضای فشرده و پرتنش، تحلیل‌گران می‌گویند اروپا تنها می‌تواند امیدوار باشد که ایران از شدت واکنش‌های خود بکاهد و به مسیر دیپلماسی بازگردد. انتظاری که مقام‌های ایرانی آشکارا رد کرده‌اند، دست‌کم تا زمانی که حملات نظامی اسرائیل ادامه دارد.

سیاست صبر در واشنگتن، اما معنای پیچیده‌تری به خود گرفته است. اعلام دونالد ترامپ مبنی بر تعویق تصمیم‌گیری درباره ورود احتمالی آمریکا به جنگ، در فضای مبهم کنونی، واجد دو تفسیر متفاوت است.

از یک‌سو، این تأخیر از سوی برخی ناظران به‌مثابه «چراغ سبز» غیررسمی به اسرائیل تعبیر شده است؛ فرصتی برای تل‌آویو تا میدان عملیات را به‌تنهایی مدیریت کرده و ابعاد آسیب‌پذیری جمهوری اسلامی را ارزیابی کند. چنان‌که یکی از کارشناسان منطقه‌ای گفته است:

ترامپ کار را به اسرائیل سپرده تا ببیند چقدر می‌توانند رژیم ایران را تضعیف کنند، بعداً تصمیم می‌گیرد که خودش وارد شود یا نه.

اما از سوی دیگر، همین تعویق ممکن است نشانه‌ای از تردیدهای عمیق‌تر در محاسبات کاخ سفید باشد. این‌که ترامپ، با وجود لفاظی‌های تند، حاضر نیست به‌راحتی درگیر جنگی شود که هنوز افق و پیامدهای آن روشن نیست.

تعلیق تصمیم، در چنین چارچوبی، می‌تواند بیانگر نوعی احتیاط سیاسی یا حتی تلاش برای پرهیز از هزینه‌های مستقیم مداخله نظامی باشد، هزینه‌هایی که در شرایط داخلی آمریکا، به‌ویژه در آستانه رقابت‌های انتخاباتی، سنگین و پرمخاطره‌اند.

این موضع دوگانه، یادآور نوعی «مدیریت از راه دور» است: تقسیم مسئولیت میدانی بر دوش اسرائیل، درحالی‌که خود واشینگتن با فاصله‌ای استراتژیک، دست بالا را در تصمیم‌گیری حفظ می‌کند.

چنین رویکردی، که به‌نوعی امتداد سیاست «کار کثیف به‌دست دیگران» تلقی می‌شود، چنان‌که صدراعظم آلمان نیز به‌صراحت به آن اشاره کرده است، نه‌تنها بار اصلی تقابل را بر دوش اسرائیل گذاشته، بلکه اروپا را نیز در موقعیتی بی‌اختیار و ناتوان برای اثرگذاری سیاسی قرار داده است.

در چنین صحنه‌ای، اسرائیل به تنها بازیگری بدل شده که هم ابزار دارد، هم اراده، و هم آزادی عمل؛ و همین معادله است که می‌تواند وضعیت را از یک تقابل محدود به یک رویارویی منطقه‌ای تمام‌عیار سوق دهد، آن‌هم در حالی که هنوز هیچ‌کس نمی‌داند «تصمیم نهایی» آمریکا، دقیقاً چه خواهد بود.