طرح جدید مجلس درباره مهریه: کاهش ضمانت‌ها و افزایش فشار بر زنان

مجلس شورای اسلامی ایران با اصلاحات مهریه موافقت کرده است که هدف آن کاهش استفاده از مجازات زندان برای بدهکاران مهریه است. این طرح که یک بار از سوی دولت رد شده بود بار دیگر با اکثریت آرا به تصویب رسیده است. این طرح نگرانی‌هایی درباره تضعیف حقوق مالی زنان در هنگام طلاق ایجاد کرده و فشارهای بیشتری به زنان وارد خواهد کرد.

اعضای مجلس شورای اسلامی ایران روز یکشنبه ۱۸ آبان، با کلیات طرحی موافقت کردند که شامل اصلاحات در قانون نحوه اجرای مهریه می‌شود. این طرح که به منظور کاهش جنبه کیفری اجرای مهریه و محدودیت استفاده از مجازات زندان در پرونده‌های مهریه طراحی شده است، با واکنش‌های متفاوتی روبه‌رو شده است.

حامیان طرح بر این باورند که هدفشان کاهش فشارهای حقوقی و کیفری بر زوجین است، اما فعالان حقوق زنان نگران تأثیرات منفی این تغییرات بر حقوق زنان هستند.

۱۹۷ نماینده به کلیات این طرح رأی مثبت دادند، در حالی که ۳۸ نفر مخالف آن بودند و ۷ نفر رأی ممتنع دادند.

حامیان طرح تأکید کردند که هدفشان تعیین سقف برای مهریه نیست، بلکه کاهش مجازات‌های کیفری برای بدهکاران مهریه و جلوگیری از زندانی شدن افراد است.

اما منتقدان طرح معتقدند که این تغییرات حقوق زنان را تضعیف می‌کند و آن را تهدیدی برای استحکام خانواده‌ها و جایگاه اجتماعی زنان می‌دانند.

فریدە موسوی، نماینده مراغه و عجب‌شیر یکی از منتقدان طرح گفته است:

با این طرح همه حمایت‌ها را تضعیف می‌کنیم. این طرح نامش کاهش زندانیان مهریه است، اما باطنش چیزی جز کاهش منزلت زنان نیست.

بر اساس اصلاحات پیشنهادی، برای جلوگیری از زندانی شدن بدهکاران مهریه، تنها پرداخت ۱۴ سکه کافی خواهد بود، این در حالی است که در قانون کنونی، سقف پرداخت برای جلوگیری از زندان ۱۱۰ سکه است.

علاوه بر این، برای بدهکاران مهریه به جای زندان، از پابند الکترونیکی استفاده خواهد شد و محدودیت‌های خروج از کشور تنها در صورت ارائه دلایل موجه و حکم دادگاه اعمال خواهد شد، برخلاف قانون فعلی که ممنوع‌الخروجی به صورت خودکار است.

دولت ایران در بهار گذشته با این طرح مخالفت کرده بود، اما مجلس همچنان به پیشبرد آن اصرار دارد.

این تحولات باعث نگرانی فعالان حقوق زنان شده است که معتقدند این طرح فشارهای بیشتری به زنان وارد می‌کند و دسترسی آنان به حقوقشان را دشوارتر می‌سازد.

مهریه به‌طور معمول در هنگام طلاق از طرف زن مطالبه می‌شود، اما در طول زندگی مشترک به ندرت به آن دست می‌یابد.

در ایران، مهریه برای زنان تنها منبع مالی‌ای است که در زندگی مشترک نصیب‌شان می‌شود و گاهی این مبلغ، نه بر اساس درآمد و ثروت مرد، بلکه یا بسیار بیشتر یا بسیار کمتر از آن چیزی است که با شرایط مالی واقعی همخوانی دارد.

ضمانت پرداخت مهریه با تصویب قانون جدید، با چالش‌های جدی روبه‌رو خواهد شد. این تغییرات به مرد این امکان را می‌دهد که با مسئولیت مالی کمتری، هرگاه خواست زن را تهدید به طلاق کند، چراکه در ایران تنها مرد حق طلاق دارد.

این در حالی است که در بسیاری از جوامع که برابری جنسیتی به عنوان یک اصل پذیرفته شده است، زن و مرد هر دو حق کار و طلاق دارند و پس از جدایی، تمام دارایی‌هایی را که در طول زندگی مشترک به دست آورده‌اند، به طور مساوی تقسیم می‌کنند.