پیروزی زهران ممدانی چپ اروپا را علیه موج راست‌گرایی جسورتر کرده است

صعود خیره‌کننده زهران ممدانی، سیاستمدار ۳۴ ساله سوسیالیست ‌دموکرات، به سمت شهرداری نیویورک نه‌تنها صحنه سیاست آمریکا را تکان داده است، بلکه الهام‌بخش تازه‌ای برای احزاب چپ در اروپا شده است، احزابی که در سال‌های اخیر با افول در پایگاه رأی‌دهندگان و گسترش نفوذ راست‌گرایان افراطی مواجه بوده‌اند.

خبرگزاری رویترز در تحلیلی بە پیامدهای پیروزی زهران ممدانی پرداختە و در این بارە نوشتە است که احزاب چپ از لندن تا برلین پیروزی ممدانی را نشانه‌ای می‌دانند از اینکه یک برنامه اقتصادی رادیکال و بی‌پرده، با محوریت عدالت اجتماعی، کنترل اجاره‌بها و مالیات بر ثروت، هنوز می‌تواند در برابر روایت‌های ملی‌گرایانه و ضد مهاجرت پیروز شود.

ممدانی، نخستین شهردار مسلمان نیویورک و جوان‌ترین از سال ۱۸۹۲، در کارزاری که به‌سرعت در رسانه‌های اجتماعی گسترش یافت، وعده داد تا شهر سرمایه‌داری جهانی را از نو برای طبقات فرودست تعریف کند.

ویدیوهای او، از جمله لحظه‌ای که در سرمای ساحل کونی آیلند با کت و کراوات به آب پرید و خطاب به مردم گفت «من در حال یخ زدن اجاره‌های شما هستم»، به نماد کمپین او تبدیل شد.

این پیام‌ها، بازتابی از نارضایتی گسترده از بحران هزینه‌های زندگی در جهان غرب بود. در بریتانیا، تورم مواد غذایی در مارس ۲۰۲۳ به ۱۹ درصد، بالاترین میزان در ۴۵ سال گذشته، رسید. در آلمان نیز افزایش قیمت انرژی و اجاره‌بها فشار شدیدی بر طبقات متوسط و کارگر وارد کرده است.

الهام برای چپ اروپا

احزاب چپ در اروپا با اشتیاق از این پیروزی استقبال کردند. یان ون آکن، رئیس حزب چپ آلمان (Die Linke)، در گفت‌وگو با رویترز گفت:

مشکلاتی که مردم نیویورک با آن روبه‌رو هستند، بسیار شبیه مشکلاتی است که ما در آلمان می‌شنویم؛ اجاره‌های غیرقابل‌تحمل، قیمت‌های سرسام‌آور مواد غذایی و حمل‌ونقل، و دستمزدهایی که با تورم هماهنگ نیستند.

در ادامە وی افزود: ما در تماس نزدیک با تیم ممدانی هستیم و از تجربه او برای انتخابات سال آینده در برلین درس می‌گیریم. پیروزی او به ما امید می‌دهد.

حزب چپ آلمان در انتخابات فدرال فوریه امسال به‌طور غیرمنتظره‌ای عملکرد خوبی داشت و اکنون امیدوار است این انرژی را در انتخابات محلی، به‌ویژه در پایتخت، تداوم بخشد.

در بریتانیا نیز زک پولانسکی، رهبر حزب سبز انگلستان و ولز، نخستین رهبر یهودی و آشکارا همجنس‌گرای این حزب، از پیروزی ممدانی به‌شدت استقبال کرد. او در گفت‌وگو با رویترز گفت:

پیروزی ممدانی نشان می‌دهد امید می‌تواند بر نفرت غلبه کند. این فقط درباره نیویورک نیست. پیامش جهانی است. ما باید قبض‌های مردم را پایین بیاوریم و از میلیاردرها بخواهیم سهم عادلانه خود را بپردازند.

پولانسکی که خود با شعار «مالیات بر ثروت برای کاهش نابرابری» شناخته می‌شود، گفت که احزاب چپ نباید از طرح‌های جسورانه اقتصادی هراس داشته باشند: «رأی‌دهندگان عدالت واقعی می‌خواهند، نه شعارهای خنثی.»

واکنش در فرانسه و آلمان

در فرانسه نیز، احزاب چپ از جمله حزب چپ فرانسه تسلیم‌ناپذیر (LFI) به رهبری ژان‌لوک ملانشون، این پیروزی را نشانه‌ای از امکان بازسازی گفتمان عدالت اجتماعی دانستند. مانون اوبری، نماینده پارلمان اروپا از این حزب، در شبکه ایکس نوشت:

بالاخره، درسی برای چپ در همه جا: پیروزی با رقیق‌کردن لیبرالیسم اقتصادی به‌دست نمی‌آید، بلکه با مقابله صریح با آن حاصل می‌شود.

در آلمان، راشا نصر، نماینده حزب سوسیال‌دموکرات (SPD) در بوندستاگ، گفت: «پیروزی ممدانی به ما یادآوری می‌کند که باید بر سیاست‌های اجتماعی تمرکز کنیم؛ حمایت از اکثریت جامعه، نه واکنش به ترس‌های ساخته‌شده از مهاجران.»

حزب سوسیال‌دموکرات که در قدرت است، در آخرین انتخابات بدترین نتیجه‌اش از زمان جنگ جهانی دوم را تجربه کرد، اما اکنون با فشار داخلی برای بازگشت به ریشه‌های اجتماعی خود مواجه است.

بازتعریف گفتمان چپ در برابر راست

به گفته فیلیپ کوکر، استاد علوم سیاسی دانشگاه هانوفر، این تحولات پیام مهمی دارد:

احزابی که می‌خواهند با موج پوپولیسم راست‌گرا مقابله کنند، باید بر مسائل واقعی، از جمله نابرابری و هزینه زندگی، تمرکز کنند، نه تقلید از دستورکارهای ضد مهاجرت راست افراطی.

او افزود: مردم پاسخ می‌خواهند، نه شعار. و ممدانی نشان داد که سیاست صادقانه و رادیکال می‌تواند مردم را دوباره جذب کند.

در عین حال، ناظران هشدار می‌دهند که ممدانی در مسیر اجرای وعده‌هایش با چالش‌های بزرگی روبه‌روست. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، تهدید کرده است که بودجه فدرال نیویورک را در صورت اجرای طرح‌های او کاهش می‌دهد.

فعالان اقتصادی وال‌استریت نیز ابراز امیدواری کرده‌اند که شهردار جدید «واقعیت بازار» را درک کند و از اصلاحات ساختاری شدید خودداری نماید.

با همه این اوصاف، تحلیلگران معتقدند که صرف‌نظر از سرنوشت اجرایی وعده‌ها، پیروزی ممدانی تأثیر نمادینی بر سیاست جهانی گذاشته است. جیمز اشنایدر، مدیر پیشین ارتباطات حزب کارگر بریتانیا در دوران جرمی کوربین، می‌گوید:

اکنون بخش دشوار آغاز می‌شود؛ تبدیل آن اکثریت انتخاباتی به قدرت واقعی. اما اگر او موفق شود، این می‌تواند مدل تازه‌ای از چپ‌گرایی مردمی در جهان غرب باشد.

چپی که دوباره اعتمادبه‌نفس یافته است

در فضای سیاسی کنونی اروپا، که راست افراطی در فرانسه، آلمان و ایتالیا پیشرفت چشمگیری داشته، بسیاری از تحلیلگران معتقدند پیروزی ممدانی به چپ‌ها یادآوری کرده که می‌توانند بدون مصالحه ایدئولوژیک نیز رأی کسب کنند.

برای احزابی مانند حزب کارگر بریتانیا یا سوسیال‌دموکرات‌های آلمان، که برای جذب رأی‌دهندگان میانه‌رو سیاست‌های خود را تعدیل کرده‌اند، این رویداد گونەای از هشدار بە شمار میرود.

چپ اروپا ااکنون بر این باور است کە درسی که از نیویورک گرفته روشن است: برای بازسازی اعتماد، باید بی‌پرده با نابرابری، بحران مسکن و هزینه‌های زندگی روبه‌رو شد، نه با ترس از واکنش بازار، بلکه با جسارت سیاسی.

در نهایت، پیروزی ممدانی صرفاً انتخاب یک شهردار جدید در نیویورک نیست، بلکە نشانه‌ای است از احیای امید در میان نیروهای چپ جهانی که در سال‌های اخیر با موجی از پوپولیسم راست‌گرا دست‌وپنجه نرم کرده‌اند.