چرا چرخش تند در موضع آمریکا، برای ونس یک امتیاز شخصی ایجاد کرده است؟

در حالی که جی‌دی ونس در تقریباً تمامی شبکه‌های رسانه‌ای برای دفاع از تفاهم‌نامه با تهران مصاحبه می‌کند، مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، از کارزار دیپلماسی عمومی عملاً ناپدید شده است. این وضعیت حاکی از نبردی شدید در درون حزب جمهوری‌خواه است کە در جریان آن، از یک سو کسانی قرار دارند که جنگ با ایران را ضروری می‌دانند و در سوی دیگر، جریان انزواگرای جنبش ماگا قرار گرفتە است. این جریان، لابی اسرائیل را متهم می‌کند که آمریکا را به درگیری‌های غیرضروری می‌کشاند.

جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، اکنون به چهره اصلی تفاهم‌نامه میان واشنگتن و تهران تبدیل شده است. او نقش سخنگو، تشریح‌کننده و اصلی‌ترین مدافع توافق را در مهم‌ترین رسانه‌های آمریکایی بر عهده گرفته است.

ایفای چنین نقشی او را در مسیر تقابل با اسرائیل قرار داده است. اسرائیل نیز نارضایتی خود از روند تحولات را پنهان نمی‌کند.

ونس در کنفرانس خبری کاخ سفید گفت دونالد ترامپ تنها رئیس دولتی در سراسر جهان است که در این مقطع با ملت اسرائیل همدلی دارد. او افزود هر کسی در اسرائیل که تصور می‌کند بزرگ‌ترین مشکلش رئیس‌جمهور ایالات متحده است، باید از خواب غفلت بیدار شود.

این چرخش تند در موضع آمریکا، دست‌کم از نگاه افکار عمومی در اسرائیل، امتیاز قابل‌توجهی برای معاون رئیس‌جمهور ایجاد کرده است.

ونس برجسته‌ترین نماینده جریان انزواگرا در جنبش ماگاست. این جریان نسبت به جنگ‌های طولانی در خاورمیانه بدبین است و خواهان تمرکز توان آمریکا بر مسائل داخلی است.

این اردوگاه از رویکرد نظامی ترامپ دچار سرخوردگی شده بود. ترامپ به رأی‌دهندگان خود وعده داده بود به همه جنگ‌ها پایان دهد، اما در نهایت خود را در موقعیتی دید که ناچار شد ناوگانی نظامی را به خاورمیانه اعزام کند.

با مدنظرداشتن این پیشینە، تفاهم‌نامه امضا شدە کنونی، اکنون به ونس این امکان را می‌دهد کە در این راستا تصویری معکوس ارا رائه نماید.

از نگاه او، استقرار نظامی آمریکا در منطقە محدود و حساب‌شده بود، به هدف خود رسید و اکنون مرحله دستیابی بە صلح از مسیر قدرت و نه فرو رفتن در باتلاق خاورمیانه، آغاز شدە است.

ونس در گفت‌وگو با پادکست نیویورک تایمز گفت که همچنان از جورج دبلیو بوش خشمگین است. او در این مصاحبه از اسرائیل نیز انتقاد کرد.

در واقع، دولت ترامپ اکنون تصویری از دو آمریکای درون خود ارائه می‌دهد. در یک سو ونسِ انزواگرا قرار دارد. در سوی دیگر مارکو روبیوی تندرو ایستاده است.

روبیو نماینده میراث نومحافظه‌کاران تلقی می‌شود. این همان جریان راست‌گرای محافظه‌کاری است که نفوذش در دوران ریاست‌جمهوری جورج دبلیو بوش به اوج رسید و از آن زمان به‌تدریج به صدایی ضعیف‌تر در حزب جمهوری‌خواه تبدیل شده است.

اگر عملیات بازداشت مادورو و جنگ با ایران نشانه پیروزی جناح تندرو بود، اکنون پاندول بار دیگر به سمت اردوگاه ماگا بازگشته است.

پیروزی نسبی جی‌دی ونس در درون دولت آمریکا می‌تواند شورش جریان انزواگرای حزب جمهوری‌خواه را تا حدی مهار کند.

این جریان در آستانه مرحله پایانی انتخابات میان‌دوره‌ای آشکارا در برابر سیاست‌های مداخله‌جویانه صف‌آرایی کرده است. تاکر کارلسون، چهره رسانه‌ای ضداسرائیل، در رأس این طیف قرار دارد.

جنگ با ایران وزن سیاسی این جناح را بیش از پیش آشکار کردە است. استعفای جو کنت، رئیس مرکز ملی مبارزه با تروریسم، حملات علیه اسرائیل را به اوج رساند.

او در نامه‌ای تند، اسرائیل و لابی حامی آن در آمریکا را متهم کردە بود. به گفته او، همین شبکه آمریکا را مانند جنگ عراق، این بار نیز به جنگ با ایران کشاند.

امضای شخصی پای توافق

برجسته شدن نقش ونس در این میان تصادفی نیست. او فقط سخنگوی توافق نیست. ونس از نظر شخصی و سیاسی با این تفاهم‌نامه گره خورده است. این نقش از آغاز مذاکرات و پس از اعلام آتش‌بس اولیه شکل گرفت.

در مقابل، مارکو روبیو به‌عنوان وزیر خارجه مسئول مدیریت سیاست خارجی است. ونس اما داوطلبانه مسئولیت سیاسی این توافق را پذیرفتە است. به همین دلیل، او به اصلی‌ترین مدافع تفاهم با ایران تبدیل شدە است.

پایان جنگ‌ها با تصویری که ونس برای رقابت ریاست‌جمهوری ۲۰۲۸ می‌سازد سازگارتر است. ورود به بحران تازه در خاورمیانه این تصویر را تخریب می‌کند.

در این بارە، ونس روز دوشنبه در گفت‌وگو با شبکه ABC گفت توافق به‌صورت دیجیتالی امضا شده است. او همزمان تأکید کرد جزئیات اصلی هنوز نهایی نشده است. همان روز در فاکس‌نیوز حاضر شد. سپس با NBC گفت‌وگو کرد و مستقیماً به نگرانی‌های اسرائیل پاسخ داد.

او روز سه‌شنبه نیز با مگین کلی مصاحبه کرد. مگین کلی به طیف محافظه‌کار انزواگرا نزدیک است. این گفت‌وگو با هدف کاهش واکنش‌های تند راست افراطی انجام شد. ونس هفته را نیز با نشست خبری در کاخ سفید به پایان رساند.

دیوید ماکوفسکی، پژوهشگر ارشد مؤسسه واشنگتن برای سیاست خاور نزدیک، گفت ونس در مرحله نخست جنگ با ایران نیز نقشی کلیدی داشت.

به گفته او، مأموریت ونس متقاعد کردن پایگاه ماگا بود. پیام او نیز روشن بود: این جنگ بی‌پایان نخواهد بود. هدف نیز محدود است. تمرکز فقط بر جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای است.

برای درک اینکه چرا مشخصاً جی‌دی ونس برای انتقال این پیام انتخاب شد، باید به روایتی بازگشت که او سال‌ها از زندگی سیاسی خود ساخته است.

ونس در میدل‌تاونِ اوهایو به دنیا آمد و همان‌جا بزرگ شدە است. میدل‌تاون شهری صنعتی در غرب میانه آمریکاست. این شهر در ذهن ونس به نماد افول طبقۀ کارگر سفیدپوست تبدیل و این شهر را نماد احساس رهاشدگی در آمریکای خارج از سواحل شرقی و غربی قلمداد می کند.

ونس پس از پایان دبیرستان به نیروی تفنگداران دریایی پیوست. او در عراق به‌عنوان خبرنگار رزمی خدمت کرد. ونس بعدها با استفاده از مزایای تحصیلی نظامیان وارد دانشگاه ایالتی اوهایو شد. سپس در دانشکدۀ حقوق ییل ادامه تحصیل داد.

این مسیر زندگی، از کودکی دشوار در حاشیە آمریکا تا ورود به مرکز نخبگان حقوقی و سیاسی، بعدها به مادە اصلی کتاب مرثیه هیل‌بیلی تبدیل شد. انتشار این کتاب جایگاه ونس را تثبیت کرد. او به یکی از مهم‌ترین مفسران خشم پایگاه اجتماعی ترامپ تبدیل شد.

در سوی دیگر، سکوت نسبی مارکو روبیو قرار دارد. روبیو در طول جنگ با ایران از اصلی‌ترین مدافعان رویکرد سخت‌گیرانه بود.

او در آغاز ماه در کنگره حاضر شد. روبیو در همان جلسه تأکید کرد هرگونه کاهش تحریم‌ها به امتیازدهی هسته‌ای ایران مشروط خواهد بود. با این حال، از زمان اعلام تفاهم‌نامه، او عملاً از کارزار دیپلماسی عمومی کنار رفته است.

گزارش‌ها نشان می‌دهد روبیو در جلسات داخلی نسبت به پایبندی ایران به تعهدات هسته‌ای تردید داشته است.

جان رتکلیف، رئیس سازمان سیا، نیز همین موضع را داشت. پیت هگست، وزیر دفاع، نیز به این تردیدها پیوسته بود. در مقابل، جی‌دی ونس از توافق حمایت می‌کرد. استیو ویتکاف نیز در همین اردوگاه قرار داشت. جرد کوشنر نیز از حامیان پیشبرد توافق بود.

یک نگاه، همه چیز را آشکار کرد

این شکاف در نشست گروه هفت نیز آشکار شد. ترامپ مقابل دوربین‌ها از توافق دفاع کرد. روبیو پشت سر او ایستاده بود. چهرە روبیو بسته و سرد به نظر می‌رسید. زبان بدن او نیز به سوژە رسانه‌های آمریکایی تبدیل شد.

از منظر سیاسی، این تصویر پیام روشنی داشت. دیپلمات ارشدی که قرار بود هدایت این روند را بر عهده بگیرد، در صحنه حضور داشت. اما نشانه‌ای از همراهی کامل در رفتار او دیده نمی‌شد. حضور فیزیکی او آشکار بود. همراهی سیاسی او آشکار نبود.

با این وجود بر اساس تصمیم کنونی ترامپ، بە نظر می رسد رئیس جمهور آمریکا در مقطع کنونی بیش از ونس به روبیو نیاز دارد. زیرا جناح سنتی‌تر و تندروتر حزب جمهوری‌خواه نسبت به توافق بدبینی بیشتری دارد.

در صورتیکە روبیو به‌زودی موضع علنی خود را بازتاب ندهد، سکوت او خود پیامی بلند و معنادار خواهد داشت.

در مقابل، ونس خشم اسرائیل را به‌خوبی درک می‌کند. به همین دلیل، به توضیح دادن برای مخاطب داخلی آمریکا بسنده نکردە است. از همین رو او تصمیم گرفت مستقیماً با مخاطبان تندرو و حامی اسرائیل سخن بگوید.

ونس در گفت‌وگو با شبکه NBC ابتدا لحنی آشتی‌جویانه داشت. او گفت این توافق اسرائیل را امن‌تر خواهد کرد.

با این حال، نشانه‌های نارضایتی نیز در سخنانش آشکار بود. ونس گفت اطلاعات نادرست زیادی درباره توافق در رسانه‌های اسرائیلی منتشر شده است.

او افزود مردم اسرائیل در نهایت مفاد توافق را درک خواهند کرد. به گفته او، این توافق می‌تواند مسیر شکل‌گیری خاورمیانه‌ای جدید، همراه با صلح و رفاه، باشد.

ونس در گفت‌وگو با مگین کلی لحن خود را تغییر داد. او در این گفتگو موضعی بسیار سخت‌تر گرفت و اظهار داشت کە منتقدان توافق در حال تبلیغ جنگی بی‌پایان هستند.

او افزود این مسیر در نهایت به استقرار ۳۰۰ هزار نیروی آمریکایی در خاک ایران منجر خواهد شد. این دیگر زبان آشتی نبود. این یک حمله مستقیم بود. ونس در عمل، تندروهای اسرائیلی و آمریکایی را مسئول کشاندن آمریکا به جنگی معرفی کرد که واشنگتن خواهان آن نیست.

ونس در نشست خبری کاخ سفید لحن خود را باز هم تندتر کرد. او به گزارش‌هایی اشاره کرد که از خشم نتانیاهو خبر می‌دادند. در این بارە ونس گفت:

طی سه ماه گذشته، دوسوم تسلیحات دفاعی محافظ سرزمین شما را آمریکایی‌ها ساخته‌اند و هزینه آن را مالیات‌دهندگان آمریکایی پرداخته‌اند.

او افزود اگر عضو کابینه دولت اسرائیل بود، تنها متحد قدرتمند باقی‌مانده خود در جهان را هدف حمله قرار نمی‌داد. تفسیر این سخنان به چیزی جز تهدید علنی دشوار است.

برای اسرائیل، این سخنان یک یادآوری جدی است. بحث در جناح راست آمریکا دیگر فقط بر سر مفید بودن توافق برای آمریکا یا اسرائیل نیست. پرسش عمیق‌تر به جایگاه ملاحظات امنیتی اسرائیل در آینده سیاست آمریکا مربوط می‌شود.

اگر جناح انزواگرا در نبرد بر سر روح راست آمریکا و جنبش ماگا پیروز شود، امنیت اسرائیل چه جایگاهی خواهد داشت؟ این پرسش با رهبری احتمالی ونس در آینده حساس‌تر می‌شود، زیرا بخشی از این جناح مواضع ضداسرائیلی دارد.