Search this site

به گفته دو مقام آمریکایی، حمله پهپادی اوکراین به پایگاه‌های نظامی روسیه، برخلاف ادعای کی‌یف، خسارت کمتری به ناوگان هوایی روسیه وارد کرده است. بە نقل از روزنامە اشپیگل دو مقام رسمی آمریکا که نخواستند نامشان فاش شود، به خبرگزاری رویترز گفتند که عملیات «تار عنکبوت» اوکراین، که کی‌یف آن را ضربه‌ای بزرگ به نیروی هوایی روسیه توصیف کرده بود، کمتر از آنچه ادعا شده بە انهدام هواپیماهای استراتژیک و جنگی روسیە منجر شدە است. اوکراین پیش‌تر اعلام کرده بود که در این حمله هماهنگ‌شده بیش از ۴۱ هواپیمای نظامی روسیه از جمله بمب‌افکن‌های استراتژیک «توپولف-۹۵»، «توپولف-۲۲» و هواپیماهای هشدار زودهنگام «بریف آ-۵۰» را نابود کرده است. این حمله که روز یک‌شنبه اول ژوئن انجام شد پایگاه‌هایی در مناطق مورمانسک، ایرکوتسک، ایوانوو و ریازان را هدف قرار داد. با این حال، مقامات آمریکایی بدون ارائه جزئیات خسارت وارده را کمتر از ادعای اوکراین ارزیابی کردند. وزارت دفاع روسیه تنها تأیید کرد که چند هواپیما در مورمانسک و ایرکوتسک دچار آتش‌سوزی شده‌اند و مدعی شد حملات به سایر مناطق دفع شده است.

عمر چلیک، سخنگوی حزب عدالت و توسعه (آ.ک پارتی)، با رد ادعاهای مظلوم عبدی، فرمانده کل نیروهای سوریه دمکراتیک مبنی بر تماس مستقیم با ترکیه، تأکید کرد که هیچ مذاکره رسمی با وی انجام نشده است. چلیک خلع سلاح کامل حزب کارگران کردستان، اس‌دی‌اف و پژاک را پیش‌شرط هرگونه گفت‌وگو دانست.    عمر چلیک، روز سه‌شنبه چهارم ژوئن (۱۴ خرداد)، پس از شرکت در نشست هیئت اجرایی مرکزی آ.ک پارتی کە با ریاست رجب طیب اردوغان برگزار شد، در یک کنفرانس خبری به ادعای مظلوم عبدی، فرمانده کل نیروهای سوریه دمکراتیک (اس‌دی‌اف) مبنی بر تماس مستقیم با مقامات ترکیه واکنش نشان داد. در این بارە وی گفت: هیچ مذاکره رسمی به معنایی که آنها ادعا کرده‌اند، بین مقامات جمهوری ترکیه و اس‌دی‌اف انجام نشده است. این را به صراحت اعلام می‌کنم. زمانی می‌توان با همه گفت‌وگو کرد که آنها سلاح‌های خود را کنار بگذارند.  چلیک تأکید کرد که هرگونه تماس احتمالی با اس‌دی‌اف تنها در صورت تحقق خلع سلاح و از طریق سازمان اطلاعات ملی ترکیه (میت) انجام خواهد شد. او افزود : «اگر آنها ادعا کنند که به عنوان نمایندگان یک ساختار خودمختار یا منطقه خودگردان با مقامات ترکیه دیدار کرده‌اند، این کاملاً نادرست است.»   وی فرآیند مورد نظر ترکیه را انحلال کامل حزب کارگران کُردستان و تحویل سلاح‌های آن توصیف کرد و گفت: این اظهارات نباید صرفاً یک شعار باشند. تمامی شاخه‌های این سازمان، از جمله اس‌دی‌اف در سوریه، پژاک در ایران و ساختارهای غیرقانونی در اروپا که برای تأمین مالی تروریسم فعالیت می‌کنند، باید منحل شوند. چلیک انتظار ترکیه را پیشرفت ملموس فرایند خلع سلاح ظرف چند ماه عنوان کرد و افزود که سازمان اطلاعات ملی و نیروهای مسلح ترکیه مکانیزم‌هایی برای رصد و تأیید این فرآیند دارند. درباره وضعیت سوریه، چلیک گفت که اس‌دی‌اف باید خود را منحل کند، "عناصر پ‌ک‌ک" از این کشور خارج شوند و نیروهای باقی‌مانده به ارتش سوریه ملحق شوند. او با اشاره به بیانیه‌های عبداللە اوجالان، رهبر دربند کردها تأکید کرد که موضوعاتی مانند خودمختاری یا فدرالیسم در دستور کار نبودە و این امر برای سوریه نیز صدق می‌کند. سخنگوی حزب عدالت و توسعە در رابطە با سوریە نیز افزود: «رئیس‌جمهور ما همواره بر تمامیت ارضی سوریه تأکید کرده‌اند و ما اجازه نمی‌دهیم هیچ ساختار تروریستی در مرزهای ما شکل بگیرد.» چلیک همچنین به مذاکرات بین دولت سوریه و اس‌دی‌اف اشاره کرد و گفت که توافقی برای تحویل سلاح‌های اس‌دی‌اف به دولت سوریه حاصل شده است. در مقابل، مظلوم عبدی در مصاحبه‌ای با شبکه شمس در روز نهم خرداد، بر تلاش‌های اس‌دی‌اف برای کاهش تنش با ترکیه تأکید کرد. او گفت که اس‌دی‌اف از طریق کانال‌های مستقیم و میانجی‌ها با ترکیه در ارتباط است و آتش‌بس موقت دو ماهه با گروه‌های مورد حمایت آنکارا برقرار شده است. عبدی اظهار داشتە بود: این یک آرامش موقت و مشروط است. امیدواریم به آتش‌بس دائمی تبدیل شود. برخی مسائل امنیتی وجود دارد که ترکیه خواهان حل‌وفصل آنهاست و ما اکنون روی این پرونده‌ها کار می‌کنیم، از جمله خطوط مرزی و خطوط تماس.  عبدی از آمادگی خود برای دیدار با اردوغان خبر دادە و گفتە بود: «ما با ترکیه در جنگ نیستیم و در آینده، روابط بین ما می‌تواند توسعه یابد. من برای چنین دیداری مشکلی ندارم.» فرماندە کل نیروهای سوریە دموکراتیک با اشارە بە به توافق اخیر اس‌دی‌اف با دولت موقت سوریه به رهبری احمد الشرع در مارس ۱۴۰۴ اعلام کردە بود کە نیروهای سوریە دموکراتیک پذیرفته اند کە در مناطق تحت کنترل خود، گذرگاه‌های مرزی و میادین نفتی را به دولت مرکزی واگذار کند. عبدی این توافق را گامی در جهت حفظ وحدت سوریه دانستە و تأکید کردە بود که اس‌دی‌اف به دنبال تجزیه یا خودمختاری نیست، بلکه خواستار یک سیستم غیرمتمرکز در چارچوب وحدت ملی است.   در همین حال امیر کریمی، رئیس مشترک پژاک در روزهای گذشتە در گفت‌وگویی اعلام کردە بود که این گروه نه خود را منحل خواهد کرد و نه خلع سلاح را می‌پذیرد. وی اعلام نمودە بود: ما از روند آغازشده توسط اوجالان حمایت می‌کنیم، اما استراتژی پژاک بر حل دموکراتیک مسئله کرد در ایران متمرکز است و ما سلاح را کنار نمی‌گذاریم. در حالیکە رهبر دربند کردها، عبداللە اوجالان بر لزوم تغییر ذهنیت و واقعیت سیاسی موجود تاکید می کنند، اما مقامات دولت ترکیە، با عدم تغییر رتوریک خود، همچنان از ترکیە بدون ترور سخن می گویند. علیرغم تاکید طرف کردی بر مسئولیت پذیری در این مقطع حساس، اما تداوم رویکرد پیشین مقامات دولت ترک، از خوشبینی ها نسبت بە دستیابی بە توافق را کاهش می دهد.

‏ماهنامه سرخوبون (استقلال) در شماره ٥٢١ خود، همزمان با اعلام توقف انتشار خود بعد از چهار دهە فعالیت، برای نخستین بار چشم اندازهای ارائە شدە بە کنگرە دوازدهم حزب کارگران کردستان را در ٢٠ صفحە منتشر نمود. اگر چە فراخوان رهبر دربند کردها، عبداللە اوجالان در ٢٧ فوریە ٢٠٢٥ مبنی بر انحلال حزب کارگران کردستان، برای دومین بار بعد از سال ٢٠٠٣، برای برخی از ناظران سیاسی مسائل خاورمیانە شگفت برانگیز بود، اما برای برخی دیگر کە تحولات زمینەای خاورمیانە و جنبش کرد را پیگیری می کنند، فراخوان انحلال پ، ک، ک چندان غیر منتظرە نبود. اوجالان در سال ١٩٩٩ نیز قبل از دستگیری، بر لزوم اندیشیدن بە یک ایجاد سازمان جدید و انحلال حزب کارگران کردستان تاکید کردە بود. در مجموعە آثار وی نیز کە در دورە زندان امرالی بە عنوان دفاعیە نگاشتە است، از لزوم گذار از سنت سازمانهای تمرکزگرایانە مارکسیست-لنینیستی بە کرات سخن گفتە است. اوجالان در پیام خود بە کنگرە انحلال حزب کارگران کردستان، کە دروزنامە سرخوبون بازتاب یافتە است، اعلام نمودە است کە نشستهای بازاندیشی می‌تواند نیمی از راه‌حل قلمداد گردد. در این بارە وی تاکید کردە است کە خاتمە دادن بە فعالیتها تحت عنوان حزب کارگران کردستان صرفا یک مسالە ظاهری نبودە بلکە لازم است آن را در چارچوب یک مسأله عمیق و نیازمند بازاندیشی عمیق معرفت شناختی معرفی کرد. از نظر اوجالان: مسالە صرفا پایان دادن و اعلام انحلال حزب کارگران کردستان نیست، این مسالە با برخورداری از جنبه‌های مثبت و منفی میتواند ماه‌ها نیاز به بحث داشته باشد... زیرا ما تنها از یک ساختار صحبت نمی‌کنیم. ما از تغییر اساسی ذهن و شخصیت صحبت می‌کنیم. از نظر اوجالان لازم است کە فرایند کنونی کە طرف کرد و ترک [با وجود اختلافات، حتی بر عنوان آن نیز اتفاق نظر ندارند] بە گونەای سازنده پیش رفتە و بە نتیجە دست پیدا کند. اوجالان در پیام خود بە کنگرە دوازدهم حزب کارگران کردستان تاکید می نماید کە دستیابی بە این نتیجە نیازمند صبر و بردباری است. از سوسیالیسم دولت‌محور تا سوسیالیسم جامعه دموکراتیک در این پیام، اوجالان با تاکید بر نوشتەهای پیشین خود در زندان و تاکید بر تبدیل ساختار متمرکز حزبی بە یک جنبش فراگیر بر این باور است کە: چشم‌انداز ما در دوران جدید بر پایه ملت دموکراتیک، اقتصاد-اکولوژی و کمونالیسم، بازسازی جامعه است. برای پایه‌گذاری فلسفی این ساختار، جنبه‌های ایدئولوژیکی آن و بسط آن در جامعه، ما مسئولیت داریم که چارچوب نظری و مفهومی را ایجاد کنیم. اوجالان با شناخت قابلیتهای جنبش کردی در طول بیش از ٥٠ سال مبارزە در کردستان می افزاید: ما عناصر ایدئولوژیک، برنامه های عملی و جنبه‌های تاکتیکی-استراتژیکی آینده را ایجاد می‌کنیم. ایجاد یک جامعه دموکراتیک، برنامه سیاسی این عصر است. از همینرو انحلال حزب کارگران کردستان نە بە منظور تداوام نگرش دولت محور، بلکە مبتنی بر پیگیری فرایند شکلدهی بە سیاست جامعه دموکراتیک و سیاست دموکراتیک بودە و خواهند بود. از همین منظر، اوجالان، چشم اندازهای نظری خود را را در رابطە با انحلال حزب کارگران کردستان با نگاهی بە مسالە مدرنیتە مفصل بندی نمودە و با اشارە بە تلاشهای نظریش در راستای گذار از مدرنیته و سوسیالیسم رئال بە ایجاد یک نظریه سوسیالیستی بر این باور است کە: ملت دموکراتیک به عنوان معادل های ملت دولت، کمون‌ـ‌کمونالیست به جای سرمایه‌داری و اقتصاد‌ـ‌اکولوژی به جای صنعتی‌گرایی قرار می گیرند. از این منظر، نگاە اوجالان سوسیالیسم دموکراتیک به معنای اجتماعی بودن و دموکراتیک بودن است. تا جاییکە زندگی آزاد خلق‌ها با ایجاد کمونها امکان‌پذیر می گردد. از همین رو اوجالان بران باور است: ملت-دولت سلاح سرمایه‌داری است، کمون نیز سلاح و معیار بنیادین خلق‌هاست. این جامعه کمونی می‌تواند بر اساس شهرداری‌ها سازماندهی شود. از لحاظ نظری و عملی قابل انجام است. اما این امر تنها با حساسیت و مبارزه‌ای واقعی ضد سرمایه‌داری امکان‌پذیر است. اوجالان بر این باور است در صورتیکە دستیابی بە صلح از طریق فرایند گذار امکان پذیر شود، نتایج آن صرفا به کردها و کردستان محدود نخواهد شد، بلکە این مسالە می‌تواند پیامدهای گسترده‌ای برای منطقه و فراتر از آن داشته باشد: پیروزی در اینجا [ ترکیە و کردستان ترکیە] بر سوریه، ایران و عراق نیز تاثیر خواهد گذاشت. جمهوری ترکیه این شانس را خواهد داشت که هم خود را نوسازی کند، خود را با دموکراسی آراسته کند و هم نقش پیشاهنگی در منطقه را بر عهده گیرد. از سوی دیگر کنفدرالیسم منطقه به عنوان یک ضرورت مطلق خود را نشان می‌دهد... اما این راه‌حل در عین حال یک بین‌الملل‌گرایی جدید را نیز تحمیل می‌کند. رهبر دربند کردها در خاتمە چشم انداز خود برای انحلال حزب کارگران کردستان در دوازدهمین کنگرە خود می نویسد: ایمان و امید من به موفقیت زیاد است. موفقیت این کار نه تنها برای کررد و کوردستان، بلکه برای منطقه نیز به موفقیت‌های مهمی منجر خواهد شد. موفقیتی که در اینجا به دست آید، در سوریه، ایران و عراق نیز منعکس خواهد شد. همزمان با حمایت بسیاری از چهرەهای جهانی از پیام اوجالان برای ایجاد صلح در منطقە، حزب کارگران کردستان نیز اعلام نمودە است کە در برهە کنونی، این حزب از یک ساختار سازمانی صرفا حزبی فراتر رفتە و مبارزە کردها در منطقە خاورمیانە را احیا کردە است. از همین رو، این حزب عمر خود را به پایان رسانده و بنابراین باید رسما به هرگونە فعالیتی تحت عنوان پ‌ک‌ک پایان داده شود و راههای جدیدی برای برای تحقق سوسیالیسم و به رسمیت شناخته شدن هویت کردی در پیش گرفتە شود.

سازمان کُردستان حزب کمونیست ایران (کومله) و کوملە کُردستان ایران با انتشار بیانیەای ضمن اعلام همکاری با یکدیگر، بر ترسیم راهکارهایی برای گسترش مبارزە تودەای تاکید کردند. این بیانیه روز سه‌شنبه، ۱۳ ژوئن ۲۰۱۵، درپی دیدار مسئولان این دو حزب چپگرای کُردستان ایران، سازمان کُردستان حزب کمونیست ایران (کومله) منتشر شد. ابراهیم علیزادە و عبداللە مهتدی دبیران کل به همراه اعضای کمیتە مرکزی هر دو حزب در این دیدار حضور داشتند. در بیانیە مشترک منتشر شدە آمدە است کە طرفین ضمن تحلیل اوضاع داخلی ایران بر این باور هستند کە بنابە دلایل فراوان، جمهوری اسلامی ایران توان گذار از بحران کنونی را نداشتە و در حال فروپاشی اقتصادی، سیاسی و اجتماعی است. در این بیانیە هر دو طرف معتقد هستند که «واقعیت‌ها و تغییرات در منطقه، حال و آینده ایران، وظیفه خطیری را بر دوش این دو حزب و نیروهای سیاسی کردستان قرار می دهد». از همین رو، حساسیت اوضاع داخلی ایران و احتمالات آینده در کُردستان، طرفین را ملزم به کار سریع و مسئولانه، جدیت در انجام وظایف و استفاده هماهنگ از فرصت‌ها و ایستادگی در برابر تهدیدها می‌کند. در بخش دیگری از بیانیە مشترک دو سازمان آمدە است: تحولات قریب الوقوع در ایران و منطقە، مسئولیت فراوانی را بر عهدە دو سازمان و سایر نیروهای سیاسی کُردستان بە منظور همکاری و هماهنگی متقابل میگذارد. این بیانیە همچنین تاکید نمودە است کە نحوە ارتباط با اپوزیسیون ایرانی «با مد نظرقرار دادن منافع مردم کُردستان»، هرگونە مذاکرە مجزای یک حزب یا سازمان کُردستانی را با مقامات جمهوری اسلامی ایران یا اپوزیسیون مردود قلمداد می‌کند. در بخش دیگری از این دیدار، با توجە بە وجود مشکلاتی در ایجاد یک سازمان چتر بە منظور همکاری احزاب و سازمان‌های کُردستانی، سازمان کُردستانِ حزب کمونیست ایران بە طرح چهار مادە پرداختە است: نخست: تمامی گفت‌وگوها و مذاکرات با حکومت مرکزی ایران بە عنوان مساله ملی کُرد در نظر گرفتە شود. از همین رو لازم است کە تمامی احزاب و سازمان‌ها در اینگونە مذاکرات شرکت داشتە باشند. دوم؛ تکیە بر مبانی دمکراسی در کُردستان برای حل مسائل و مشکلات سوم؛ طرح ضوابط مشترک برای ایجاد همپیمانی و ائتلاف با نیروهای اپوزیسیون جمهوری اسلامی ایران با توجە بە منافع مردم کُردستان چهارم؛ بە رسمیت سناختن حق حاکمیت مردم طرفین اعلام نمودەاند کە بە منظور ایجاد یک سازمان چتر، و بدون بە حاشیەراندن هیچ گروە دیگری، دیدارهایشان ادامە خواهد یافت. بە نظر می رسد علاوە بر اهمیت همکاری احزاب و گروه‌های کُردستانی در ایران، شایعاتی مبنی بر وجود مذاکرە حزب دموکرات کُردستان ایران با مقامات جمهوری اسلامی ایران یکی از دلایل انجام این دیدار بودە است. حزب کوملە کردستان ایران نیز در دورە جنبش ژن، ژیان آزادی، بە صورت یکطرفە با سلطنت طلبان وارد ائتلافی شدە بود کە با انتقادات فراوان از سوی مردم کُردستان مواجە شد.

وزیر دفاع ترکیه، یاشار گولر، اعلام کرد آنکارا هیچ برنامه‌ای برای خروج نیروهایش از سوریه نداشتە و در حال ارائه آموزش نظامی و مشاوره به نیروهای سوری جهت تقویت توان دفاعی این کشور است. وزیر دفاع ترکیه، یاشار گولر، در گفتگویی با خبرگزاری رویترز اعلام کرد آنکارا برنامه‌ای برای خروج نیروهایش از سوریه ندارد. این خبر در حالی اعلام می شود پروازهای تجاری ترکیه به دمشق پس از سال‌ها وقفه از سر گرفتە است. در این گفتگو وزیر دفاع ترکیه صراحتاً هر برنامه فوری برای خروج یا جابجایی بیش از ۲۰ هزار نیروی ترکیه‌ای مستقر در شمال سوریه را رد کرد. وی همچنین تأکید نمود که آنکارا «ارائه آموزش‌های نظامی و خدمات مشاوره‌ای» به نیروهای مسلح سوریه را آغاز کرده و همزمان اقداماتی برای «افزایش ظرفیت دفاعی» این کشور در دست اجرا دارد، او اولویت‌های ترکیه در سوریه را حفظ تمامیت ارضی و وحدت این کشور، ریشه‌کنی تروریسم، تضمین امنیت مرزهای ترکیه و امکان بازگشت آوارگان عنوان نمود و تصریح کرد تنها با تحقق این شرایط می‌توان در رابطە با حضور نظامی آنکارا در سوریە بازنگری کرد. گولر همچنین از ادامه مذاکرات «فنی و محرمانه» با اسرائیل «به منظور» ایجاد «سازوکار جلوگیری از حوادث ناخواسته یا درگیری مستقیم» در خاک سوریه خبر داد. او افزود این تلاش‌ها به معنای عادی‌سازی روابط نیست.

مذاکرات هسته‌ای ایران و آمریکا، پس از ماه‌ها رایزنی و چانه‌زنی، در باتلاقی از بن‌بست و تنش گرفتار شده است؛ جایی که هر دو طرف در برابر اصول بنیادین خود ایستاده‌اند و گمانه‌زنی‌ها درباره سناریوهای احتمالی – از توافق موقت تا تقابل نظامی – آینده ‌آن را در هاله‌ای از ابهام فرو برده است. مذاکرات هسته‌ای میان جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا، پس از ماه‌ها رایزنی‌های فشرده و رفت‌وآمدهای مکرر نمایندگان دو طرف، همچنان در فضایی پر از ابهام و تنش جریان دارد. این گفت‌وگوها به‌رغم تلاش‌های پی‌درپی، به نتیجه مشخصی منجر نشده‌اند. رهبر جمهوری اسلامی ایران بارها اعلام نموده است که توقف یا محدودسازی برنامه غنی‌سازی خط قرمز ایران بودە و هیچگونە عقب‌نشینی در این زمینه را نمی‌پذیرد. در مقابل، ایالات متحده می‌کوشد با به‌کارگیری ابزارهای دیپلماتیک و فشارهای اقتصادی، تهران را به پذیرش توافقی تازه وادار کند. این کشاکش فراتر از یک اختلاف صرفاً فنی یا حقوقی، به‌خوبی نشان می‌دهد پرونده هسته‌ای ایران تا چه اندازه با مشروعیت سیاسی حاکمیت جمهوری اسلامی ایران در داخل ایران و نگاه تردیدآمیز آمریکا به تهدیدهای منطقه‌ای گره خورده است. مواضع رسمی جمهوری اسلامی ایران ، به‌ویژه در سخنان روز گذشتە علی خامنه‌ای، آشکارا پیوند موضوع هسته‌ای با بنیان‌های ایدئولوژیک نظام را نشان می‌دهد. از منظر تهران، پافشاری بر ادامه غنی‌سازی و مقاومت در برابر فشارهای خارجی، تنها یک موضوع فنی یا اقتصادی نیست. این موضع به بخش جدایی‌ناپذیری از روایت مشروعیت و حتی هویت سیاسی نظام تبدیل شده است. از همین‌رو هرگونه عقب‌نشینی در این حوزه، به‌منزله عقب‌نشینی از اصول بنیادینی تلقی می‌شود که ساختار سیاسی حکومت ایران را شکل داده‌اند. چنین نگاهی، راه هرگونه مصالحه یا توافق جامع را دشوارتر کرده و مذاکرات را در یک بن‌بست طولانی و پرهزینه قرار داده است. اهرم‌های فشار و نقش بازیگران منطقه‌ای ایالات متحده در پی کسب موفقیتی دیپلماتیک است و برای این منظور، فشار حداکثری را به‌عنوان راهبرد اصلی خود انتخاب کرده است. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری عمل‌گرا و معامله‌محور، امیدوار است با کمترین هزینه، ایران را وادار به عقب‌نشینی از برنامه هسته‌ایش کند. اما ناکامی‌های چندین ماه گذشته آمریکا – از بحران اوکراین تا جنگ غزه – ضرورت دستیابی بە توافق را برای او پررنگ‌تر ساخته است. این چالش‌ها، همراه با تهدیدهای ناشی از بی‌ثباتی‌های خاورمیانه و جنگ‌های نیابتی، به عاملی تعیین‌کننده در محاسبات کاخ سفید تبدیل شدە و هر تغییری در رویکرد واشنگتن را به ملاحظات امنیتی و منافع سیاسی و اقتصادی آن گره می‌زنند. در همین راستا، طرحی برای تشکیل یک کنسرسیوم منطقه‌ای به‌عنوان راه‌حلی برای خروج از بن‌بست مطرح شده است. این ابتکار، با مشارکت کشورهای خلیج فارس، می‌کوشد امکان ادامه محدود برنامه هسته‌ای ایران را در چارچوبی کنترل‌شده فراهم آورد. با این حال، این پیشنهاد، از منظر تهران، تهدیدی علیه استقلال و اقتدار ملی به نظر برسد. به باور جمهوری اسلامی ایران، برنامه هسته‌ای صرفاً یک ظرفیت فنی نیست، بلکه پشتوانه‌ای حیاتی برای بقای نظام و ابزاری برای بازدارندگی در برابر فشارهای خارجی است. سایه تهدیدات اسرائیل و فشارهای جدید غرب از سوی دیگر، اسرائیل را نیز باید بە عنوان یکی از بازیگران مهم در پروندە هستەای ایران قلمداد کرد. علیرغم تهدیدهای اسرائیل مبنی بە حمله نظامی به تأسیسات هسته‌ای ایران، اما بە نظر می رسد اسرائیل به‌خوبی می‌داند که حمله به ایران بدون حمایت و هماهنگی آمریکا بسیار دشوار است و می‌تواند به واکنش‌های احتمالاً شدید تهران و گروه‌های نیابتی آن –حوثی‌های یمن – منجر شود و منطقه را با بحرانی تازه روبه‌رو کند. در همین حال، گزارش‌ها حاکی از آن هستند که ترامپ در تماس‌های خصوصی با نتانیاهو هشدار داده است از هرگونه اقدام نظامی خودسرانه خودداری کند تا روند مذاکرات آسیب نبیند. این اختلاف نظر میان دو متحد سنتی، گویای پیچیدگی‌های امنیتی و سیاسی در سطح منطقه است. در کنار این تهدیدات، نشست آتی شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و پیش‌نویس قطعنامه‌ای که توسط آمریکا و سه کشور اروپایی آماده شده، به یک نقطه عطف در مسیر مذاکرات تبدیل شده است. این قطعنامه، ایران را به نقض تعهدات خود ذیل پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای متهم می‌کند. اگرچه این پرونده هنوز به شورای امنیت ارجاع داده نشده است، اما چنین اقدامی فشار سیاسی و دیپلماتیک تازه‌ای بر تهران وارد کرده است. جمهوری اسلامی ایران این تلاش‌ها را بخشی از سیاست‌های غرب برای مشروعیت‌زدایی از برنامه هسته‌ای خود می‌داند و در پاسخ، گفتمان «مقاومت در برابر فشار خارجی» را در داخل کشور تقویت می‌کند. هم‌زمان، وقفه‌ای دو هفته‌ای در اعمال تحریم‌های جدید آمریکا، گمانه‌زنی‌هایی را درباره احتمال بازنگری در سیاست‌های واشنگتن یا ایجاد فرصتی تازه برای گفت‌وگو برانگیخته است. برخی این وقفه را صرفاً یک تاکتیک موقت ارزیابی می‌کنند و تحلیل‌گران هشدار می‌دهند که به معنای نرمش پایدار نخواهد بود. اگر ایران پیشنهادهای تازه را به‌طور رسمی رد کند، تحریم‌ها به‌سرعت از سر گرفته خواهد شد. چشم‌انداز مبهم و سناریوهای پیش‌رو در این فضای پرتنش و متغیر، شماری از تحلیل‌گران به احتمال شکل‌گیری یک توافق موقت و محدود اشاره می‌کنند. با دستیابی بە چنین توافقی، ایران ممکن است برخی اقدامات شفاف‌سازانه یا توقف‌های کوتاه‌مدت را بپذیرد و در مقابل، بخشی از فشارها کاهش یابد. اما برداشت تهران از محدودیت‌های قدرت نظامی آمریکا و هزینه‌های سنگین هر درگیری مستقیم، مانع از شتاب در امضای توافق شده است. این وضعیت به شکل گرفتن نوعی بازدارندگی شکننده منجر و حل نهایی بحران را به تأخیر انداخته است. برخی منابع غربی – مانند وال‌استریت ژورنال – پیش‌بینی کرده‌اند که ایران به‌زودی پیشنهادات جدید را رد خواهد کرد. این پیش‌بینی‌ها هرچند هنوز قطعی نیستند، اما مواضع قاطع علی خامنه‌ای در ۱۴ خرداد، فضای بدبینی را در واشنگتن افزایش داده‌ است. هم‌زمان، گزارش‌هایی منتشر شده که نشان می‌دهد تهران آماده ارائه پاسخ رسمی خود است؛ پاسخی که می‌تواند مسیر آینده بحران را شفاف‌تر کند. در نهایت، بحران هسته‌ای ایران دیگر یک اختلاف صرفاً فنی یا حقوقی نیست. این بحران به‌طور عمیق با مشروعیت سیاسی و هویت ایدئولوژیک جمهوری اسلامی ایران و نگاه آمریکا به مدیریت قدرت و امنیت منطقه‌ای در هم تنیده است. در چنین فضایی، ایالات متحده تلاش می‌کند بدون ورود به درگیری‌های پرهزینه، موازنه قدرت در خاورمیانه را حفظ کند. روزها و هفته‌های آینده – از نشست شورای حکام گرفته تا پاسخ رسمی ایران – نقشی کلیدی در تعیین سرنوشت این بحران و اثرات آن بر ثبات منطقه‌ای ایفا خواهند کرد.

ایالات متحده آمریکا روز چهارشنبه از تصویب پیش‌نویس قطعنامه‌ای که خواستار آتش‌بس در غزه و اجازه دسترسی نامحدود بشردوستانه به این منطقه محاصره‌شده بود، ممانعت بەعمل آورد. این اقدام با موجی از واکنش‌های منفی جامعە جهانی مواجە شدە است. روز چهارشنبه ۱۴ خرداد، پیش‌نویس قطعنامه بە منظور رفع تحریم‌ها علیە غزە که توسط ۱۰ عضو غیردائم شورای امنیت به رأی گذاشته شد، با ۱۴ رأی موافق و یک رأی مخالف از سوی آمریکا وتو شد. پیش‌نویس قطعنامه خواستار «آتش‌بس فوری، بدون قید و شرط و دائمی» و آزادی بی‌قید و شرط گروگان‌ها بود. این قطعنامه همچنین «وضعیت فاجعه‌بار انسانی» در نوار غزه را برجسته کردە و خواستار «رفع فوری و بدون قید و شرط تمامی محدودیت‌ها بر تحویل ایمن، بدون مانع و گسترده کمک‌های بشردوستانه به غزه»، از جمله توسط سازمان ملل متحد، شدە بود. عاصم افتخار احمد، سفیر پاکستان، ضمن انتقاد شدید از وتوی ایالات متحده آن را «چراغ سبزی برای نابودی» فلسطینیان در غزه و «لکه سیاهی بر وجدان» شورای امنیت سازمان ملل توصیف کرد. همچنین، همزمان با اظهار تاسف سفیران فرانسه و بریتانیا از نتیجه رأی‌گیری، فو کونگ، سفیر چین، مستقیماً ایالات متحده را مقصر دانست و از این کشور درخواست کرد: ملاحظات سیاسی را کنار گذاشتە و موضعی منصفانه و مسئولانه در رابطە با وضعیت انسانی اتخاذ کند. دوروتی شیا ، سفیر ایالات متحده آمریکا نیز ، بعداز رأی‌گیری اعلام کرد: این متن به خاطر آنچه می‌گوید غیرقابل قبول است و همچنین به خاطر آنچه نمی‌گوید نیز غیرقابل قبول است وی در ادامە بر حق اسرائیل برای «دفاع از خود» تأکید کرد. در مقابل، دنی دانون، سفیر اسرائیل، پیش‌نویس قطعنامه را «هدیه‌ای به حماس» توصیف کرد و از ایالات متحده به خاطر «ایستادگی در کنار حقیقت» در دفن آن تشکر کرد. پس از محاصره‌ای خفقان‌آور که بیش از دو ماه به طول انجامید، اسرائیل اجازه داد تعداد محدودی از کامیون‌های سازمان ملل در ۱۹ مه وارد غزه شدند. به موازات آن، بنیاد بشردوستانه غزه تحت حمایت ایالات متحده، توزیع کمک‌ها در نوار غزه را در ۲۶ مه آغاز کرد. با این حال، روز چهارشنبه، پس از کشته شدن ده‌ها نفر در حوادث روزهای اخیر در مجاورت این مراکز که به گفته دفاع مدنی در نوار غزه، توسط آتش اسرائیل کشته شده‌اند، این مراکز از تعطیلی موقت مراکز خود خبر داد. این اولین وتوی واشنگتن در شورای امنیت سازمان ملل از زمان بازگشت دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا به کاخ سفید در ٢٠ ژانویه است. همچنین اولین رأی‌گیری شورای ۱۵ عضوی در مورد جنگ غزه از ماه نوامبر است، زمانی که ایالات متحده، تحت ریاست جمهوری جو بایدن، رئیس جمهور سابق نیز، پیش‌نویس قطعنامه‌ای را که خواستار آتش‌بس در این درگیری تقریباً ۲۰ ماهه بود، مسدود کرد. آخرین قطعنامه شورای امنیت در مورد غزه به ژوئن ۲۰۲۴ برمی‌گردد، زمانی که طرح ایالات متحده را برای آتش‌بس چند مرحله‌ای که شامل آزادی گروگان‌های اسرائیلی بود تأیید کرد. این آتش‌بس تا ژانویه ۲۰۲۵ محقق نشد.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، چهارشنبه ١٤ خرداد (٤ ژوئن ٢٠٢٥ ) با صدور فرمان اجرایی جدیدی ورود شهروندان ۱۲ کشور به آمریکا را به حالت تعلیق درآورده است. گفته می‌شود که این فرمان واکنشی به حمله یک مرد مصری به اجتماع یهودیان در کلرادو بوده و قرار است از روز دوشنبه آینده (۹ ژوئن) اجرایی شود. کشورهایی که مشمول این ممنوعیت شده‌اند عبارتند  از: افغانستان، ایران، یمن، لیبی، سودان، سومالی، گینه استوایی، چاد، کنگو، برمه، اریتره و هائیتی. مطابق این فرمان، ورود شهروندان این کشورها به آمریکا مگر در موارد خاص مانند داشتن گرین کارت، ویزای قبلی یا دیگر استثناهای تعیین‌شده متوقف شده است. علاوه بر این، برای ۷ کشور دیگر محدودیت‌های جدی‌تری اعمال می‌شود. این کشورها شامل ترکمنستان، بروندی، کوبا، لائوس، ونزوئلا، توگو و سیرالئون هستند. کاخ سفید علت این محدودیت‌ها را افزایش تهدیدات امنیتی و ناکافی بودن فرایندهای شناسایی و بازبینی در این کشورها عنوان کرده است. به گفته سخنگوی کاخ سفید، این تصمیم به‌ منظور حفاظت از امنیت شهروندان آمریکایی و جلوگیری از ورود افراد مظنون به این کشور اتخاذ شده است. در این فرمان، ایران به عنوان حامی تروریسم معرفی و به دلیل عدم همکاری با آمریکا برای مقابله با تهدیدهای امنیتی و امتناع از پذیرش شهروندان اخراجی خود، هدف این ممنوعیت قرار گرفته است.این ممنوعیت‌ها البته شامل استثناهایی هم هستند. دارندگان گرین کارت، فرزندخواندگان، دو تابعیتی‌هایی که با پاسپورت کشوری دیگر سفر می‌کنند، اقلیت‌های مذهبی و اتنیکی دارای ویزای مهاجرتی، اعضای خانواده‌های دارای ویزای مهاجرتی، ورزشکاران و مربیان تیم‌های ملی، کارمندان دولت آمریکا، ویزای دیپلماتیک و موارد مشابه، مشمول این استثناها می‌شوند. این تصمیم تازه ترامپ در حالی اتخاذ شده است که پیش‌تر هم در دور اول ریاست‌جمهوری، ممنوعیت‌هایی را برای شهروندان چند کشور مسلمان از جمله ایران وضع کرده بود. این ممنوعیت‌ها با اعتراض گسترده منتقدان روبه‌رو و از سوی دموکرات‌ها به عنوان اقدامی تبعیض‌آمیز و غیرقانونی مورد انتقاد قرار گرفته است.

وزیر امور خارجه ایران در سفر غیرهماهنگ شدە خود به بیروت، هدف از سفر بە این کشور را گشودن صفحه‌ای جدید در روابط دو کشور اعلام کرد. این سفر در شرایطی انجام می‌شود که لبنان پس از جنگ ویرانگر با اسرائیل، بر انحصار سلاح در دست دولت، خلع سلاح حزب اللە بە عنوان گروە نیابتی ایران و بازسازی اقتصادی تأکید دارد و تهران با چالش‌های هسته‌ای و تهدیدات نظامی روبه‌روست. عباس عراقچی وزیر امور خارجە ایران، در سفر غیرمترقبه خود که به درخواست وی و بدون هماهنگی قبلی با دولت لبنان انجام شد، با تمامی مقامات ارشد شامل رئیس‌جمهور، نخست‌وزیر، وزیر خارجه و رئیس پارلمان (نبیه بری) دیدار کرد. منابع لبنانی اعلام کردند گفت‌وگوها بر پرونده‌های حساس برای تهران متمرکز بود. در دیدار روز سەشنبە با رئیس‌جمهور لبنان، ژوزف عون، عباس عراقچی تصریح کرد: «لبنان به تقویت روابط دولت با دولت با ایران چشم دارد و گفت‌وگوی داخلی، دروازه حل مسائل اختلافی است». عراقچی با تأکید بر عدم دخالت در امور داخلی لبنان هدف از سفر خود را گشودن صفحه‌ای تازه با توجه به تحولات جدید منطقه عنوان کرد. وی گفت: ایران از حاکمیت و تمامیت ارضی لبنان حمایت می‌کند و آماده مشارکت در بازسازی است. او همچنین موضوع خلع سلاح حزب‌الله را تصمیم داخلی لبنان خواند و از تلاش‌های دیپلماتیک بیروت برای "اخراج اشغالگران اسرائیلی" حمایت کرد. سفر عراقچی در شرایطی انجام می‌شود کە: حزب‌الله پس از ۱۴ ماه جنگ با اسرائیل، رهبران کلیدی خود را از دست داده و زیر فشارهای بین‌المللی برای خلع سلاح قرار داشتە و از سوی دیگر، دولت لبنان با محدود کردن پروازهای ایرانی و نظارت بر نقل‌وانتقالات مالی، مانع حمایت‌های مالی تهران از حزب‌الله شده است. این سفر فشرده را میتوان واکنشی راهبردی به تحولات سه‌گانه منطقه ای از جملە تلاش تهران برای حفظ نفوذ در لبنان، جستجوی مکانیسم‌های جایگزین برای تداوم نقش حزب‌الله و بهره‌گیری از اهرم دیپلماتیک لبنان برای کاهش فشارهای بین‌المللی در پرونده هسته‌ای و انزوای منطقه‌ای قلمداد کرد.

Josephine Pepin/US Air Force/AFP/Getty Images ارتش اسرائیل طی مجموعه‌ای از حملات مواضعی را در جنوب سوریه بمباران کرد. این حملات ساعاتی پس از شلیک دو پرتابه از خاک سوریه به سمت مناطقی در اسرائیل صورت گرفت که هیچ تلفات یا خسارتی به دنبال نداشت. به گفته ارتش اسرائیل ، بامداد چهارشنبه ۱۴ خرداد (چهارم ژوئن)، حملات هوایی و خمپارەای به اهدافی در مناطق قنیطره، درعا و حومه دمشق متمرکز بود و مواضع تسلیحاتی سوریه را هدف قرار داد. وزارت خارجه سوریه این حملات را «نقض آشکار حاکمیت ملی» این کشور توصیف کرد و مدعی شد که این اقدامات اسرائیل به «خسارات قابل‌توجه انسانی و مادی» منجر شده و با هدف «بی‌ثبات کردن منطقه» انجام گرفته است. دیده‌بان حقوق بشر سوریه ، مستقر در بریتانیا گزارش داد که انفجارهای شدیدی در مناطق قنیطره و درعا به وقوع پیوسته و حملات بر زیرساخت‌های نظامی متمرکز بوده است. رسانه‌های دولتی سوریه همچنین از حملات خمپاره‌ای اسرائیل به منطقه وادی یرموک در غرب درعا، نزدیک به بلندی‌های جولان خبر دادند. این حملات پس از آن انجام شد که اسرائیل گزارش داد دو پرتابه از خاک سوریه به مناطق باز در این کشور شلیک شده است. هویت گروه یا افرادی که مسئول شلیک این پرتابه‌ها بودند هنوز مشخص نیست. برخی رسانه‌های عربی و فلسطینی مدعی شدند که گروه ناشناخته‌ای به نام «تیپ‌های شهید محمد ضیف»، با اشاره به محمد ضیف، رهبر نظامی حماس که در سال ۲۰۲۴ در حمله اسرائیل کشته شد، مسئولیت این اقدام را بر عهده گرفته است. این ادعا هنوز به طور مستقل تأیید نشده است.  یسرائیل کاتس، وزیر دفاع اسرائیل در بیانیه‌ای احمد الشرع، رئیس‌جمهور موقت سوریه را مسئول مستقیم هرگونه تهدید یا حمله از خاک سوریه به اسرائیل دانست و هشدار داد: هرگونه تهدید علیه دولت اسرائیل با پاسخ کامل مواجه خواهد شد. وزارت خارجه سوریه در واکنش اعلام کرد که گزارش‌های مربوط به شلیک پرتابه‌ها از خاک این کشور هنوز تأیید نشده است. این وزارتخانه تأکید کرد که «سوریه هیچ‌گاه تهدیدی برای هیچ کشوری در منطقه نبوده و نخواهد بود» و افزود که «طرف‌های متعددی ممکن است با هدف بی‌ثبات کردن منطقه در این اقدامات دست داشته باشند.» تنش‌ها بین اسرائیل و سوریه پس از سرنگونی رژیم بشار اسد در دسامبر ۲۰۲۴ به رهبری احمد شرع و گروه‌های اسلام‌گرای جهادیست تشدید شده است. اسرائیل از آن زمان حملات هوایی خود را علیه زیرساخت‌های نظامی سوریه شدت بخشیده و همزمان شهرک‌سازی در بلندی‌های جولان ، که از سال ۱۹۶۷ تحت اشغال اسرائیل است را گسترش داده است. اشغال این منطقه طبق قوانین بین‌المللی غیرقانونی تلقی می‌شود. در ماه گذشته اسرائیل منطقه‌ای نزدیک به کاخ ریاست‌جمهوری در دمشق را بمباران کرد. بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل این حمله را «پیامی روشن« برای جلوگیری از استقرار نیروهای نظامی در جنوب دمشق توصیف کرد. با وجود مذاکرات غیرمستقیم اخیر بین اسرائیل و سوریه برای کاهش تنش‌ها، حملات اخیر نشان‌دهنده ادامه بی‌ثباتی و شکنندگی روابط دو کشور است.

بر اساس آخرین گزارش مرکز آمار ایران، نرخ تورم سالانه کالاهای خوراکی در مناطق شهری کشور در اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۴ به ۲۸۴.۴ درصد جهش کرد. این افزایش بی‌سابقه قیمت‌ها، به‌ویژه در اقلامی مانند لوبیاچیتی و لیموترش، فشار سنگینی بر سبد معیشتی خانوارها وارد کرده و نگرانی‌ها درباره بحران هزینه‌های زندگی را شدت بخشیده است. مرکز آمار ایران با انتشار نرخ تورم در اردیبهشت‌ماه اعلام کرد که از میان ۵۳ قلم کالای خوراکی منتخب در مناطق شهری، ۲۲ قلم افزایش قیمتی بالاتر از نرخ تورم عمومی ایران (۳۸.۴ درصد نقطه‌به‌نقطه) تجربه کرده‌اند. لوبیاچیتی با تورم سالانه ۲۰۱ درصد، رکورددار افزایش قیمت در میان اقلام خوراکی بود، در حالی که لیموترش با تورم ۲۴۵ درصدی، بیشترین رشد قیمت را در دسته میوه‌ها به خود اختصاص داد. اقلام دیگری مانند برنج ایرانی با ۹.۱ درصد افزایش ماهانه و شیرینی خشک با ۲.۶ درصد رشد ماهانه نیز شاهد جهش قیمتی بودند. در مقابل مرغ ماشینی با کاهش ۶.۱ درصدی قیمت نسبت به ماه گذشته جزو معدود اقلامی بود که افت قیمت را ثبت کرد. این موج تورمی تأثیر عمیقی بر معیشت خانوارهای ایرانی به‌ویژه اقشار کم‌درآمد گذاشته است. تورم افسارگسیخته در ایران تحت تأثیر عواملی مانند تحریم‌های بین‌المللی، کاهش شدید ارزش ریال و سیاست‌های ناپایدار پولی تشدید شده است. در همین حال افزایش نقدینگی و کسری بودجه مزمن دولت از عوامل اصلی این بحران هستند. در پی این‌ها قدرت خرید مردم را به شدت کاهش داده و هزینه‌های زندگی را به سطحی غیرقابل تحمل برای بسیاری از خانوارها رسانده است. کارشناسان اقتصادی هشدار می‌دهند که بدون اصلاحات ساختاری از جمله کاهش وابستگی به چاپ پول و تقویت تولید داخلی، مهار تورم دشوار خواهد بود. گزارش‌های اخیر نشان می‌دهند که تورم نقطه‌به‌نقطه در اردیبهشت ۱۴۰۴ به ۳۸.۷ درصد رسیده که نسبت به ماه قبل ۰.۲ واحد درصد کاهش داشته، اما همچنان در سطح بالایی قرار دارد. خوراکی‌ها، مسکن و خدمات درمانی حدود ۷۵ درصد از تورم کل را تشکیل می‌دهند و این روند فشار مضاعفی را بر خانوارهای کم‌درآمد وارد کرده است

بریتانیا اعلام کرد که تا پایان سال مالی جاری در آوریل ۲۰۲۶، تعداد ۱۰۰ هزار پهپاد به اوکراین تحویل خواهد داد و با این اقدام، تعداد پهپادهای ارسالی به این کشور را ۱۰ برابر خواهد کرد. این بسته حمایتی بخشی از برنامه گسترده‌تر کمک‌های نظامی به ارزش ۴/۵ میلیارد پوند است. جان هیلی، وزیر دفاع بریتانیا روز سه‌شنبه چهارم ژوئن (۱۴ خرداد)، در بیانیه‌ای اعلام کرد که این کشور تعهد خود به حمایت از اوکراین را با افزایش چشمگیر ارسال پهپادها و دستیابی به نقطه عطفی در تحویل مهمات توپخانه‌ای تقویت می‌کند. این بیانیه پیش از نشست گروه تماس اوکراین، متشکل از ۵۰ کشور، در بروکسل منتشر شد. این نشست که به‌طور مشترک با آلمان برگزار می‌شود فرصتی برای هیلی خواهد بود تا جزئیات این حمایت را تشریح کند. بسته پهپادی به ارزش ۳۵۰ میلیون پوند (۴۱۵ میلیون یورو)، بخشی از برنامه جامع کمک‌های نظامی بریتانیا به اوکراین به ارزش ۴/۵ میلیارد پوند است که برای تقویت توان دفاعی کی‌یف در برابر تهاجم روسیه طراحی شده است. هیلی تأکید کرد که بریتانیا نه‌تنها در زمینه پهپادها بلکه در تأمین مهمات توپخانه‌ای نیز پیشرفت‌های قابل‌توجهی داشته است. نشست گروه تماس اوکراین در مقر ناتو در بروکسل برگزار می‌شود و انتظار می‌رود وزرای دفاع از جمله بوریس پیستوریوس، همتای آلمانی هیلی، و رستم عمروف، وزیر دفاع اوکراین در آن حضور یابند. این نشست بر هماهنگی کمک‌های نظامی به اوکراین تمرکز دارد، در حالی که ایالات متحده پس از روی کار آمدن دولت جدید دونالد ترامپ، نقش رهبری خود در این گروه را کاهش داده است. بریتانیا از زمان آغاز تهاجم روسیه به اوکراین در فوریه ۲۰۲۲، یکی از حامیان اصلی کی‌یف بوده است. این کشور پیش‌تر در سال ۲۰۲۴ حدود ۱۰ هزار پهپاد به اوکراین تحویل داده بود و تعهد جدید نشان‌دهنده افزایش قابل‌توجه در حمایت نظامی لندن است. بریتانیا همچنین در سال‌های اخیر بسته‌های کمکی شامل موشک‌های ضدهوایی، رادارها و آموزش نیروهای اوکراینی ارائه کرده است. در جنگ اوکراین و روسیه ، پهپادها به‌طور گسترده توسط هر دو طرف برای شناسایی، حملات دقیق و تضعیف زیرساخت‌های نظامی و غیرنظامی استفاده شده‌اند. در آخرین مورد اوکراین در روز یکشنبه اول ژوئن عملیاتی پیچیده با نام رمز « تار عنکبوت» اجرا کرد و با استفاده از ۱۱۷ پهپاد، چهار پایگاه هوایی کلیدی روسیه در مناطق ایرکوتسک، مورمانسک، ریازان و ایوانوو را هدف قرار داد. منابع اوکراینی اعلام کردند که این حمله حدود ۷ میلیارد دلار خسارت به ناوگان بمب‌افکن‌های استراتژیک روسیه، از جمله هواپیماهای Tu-95، Tu-22M و A-50 وارد کرد و دست‌کم ۴۱ هواپیما را منهدم یا به‌شدت آسیب رساند. روسیه نیز به‌طور گسترده از پهپادها، از جمله پهپادهای شاهد ساخت ایران، برای حمله به زیرساخت‌های نظامی و غیرنظامی اوکراین استفاده کرده است. این پهپادهای انتحاری در حملات شبانه به شهرهایی مانند کی‌یف و اودسا به‌کار گرفته شده‌اند و خسارات قابل‌توجهی به شبکه‌های انرژی و تأسیسات حیاتی اوکراین وارد کرده‌اند.