آتشبس شکننده ایران ممکن است برای بسیاری از کشورهای آفریقایی خیلی دیر شده باشد
- 3 hours ago
- 3 min read
بسته شدن تنگه هرمز در جنگ ایران و ائتلاف آمریکا-اسرائیل بیش از هر جای دیگر به بحران اقتصادی در آفریقا دامن زده است. اختلال در حملونقل کالا، افزایش قیمت سوخت، و کمبود کود کشاورزی مشکلات بزرگی برای کشورهای آفریقایی ایجاد کرده است. این بحرانها تهدیدی برای امنیت غذایی و انرژی قاره بهحساب میآید. آتشبس شکننده ممکن است برای بسیاری از کشورهای آفریقایی خیلی دیر شده باشد و آفریقا در آستانه اولین بحران بزرگ دوران پس از کمکرسانی باشد.
سیانان در گزارشی به مشکلات اقتصادی آفریقا که ناشی از بسته شدن تنگه هرمز در جنگ ایران و ائتلاف آمریکا-اسرائیل است، پرداخته است. بسته شدن این تنگه باعث اختلال در حملونقل کالاها و افزایش قیمتها شده است که برای کشورهای آفریقایی که به واردات سوخت، غذا و کود کشاورزی وابسته هستند، بحرانی بزرگ محسوب میشود.
در شمال مالاوی، کشاورزان هشدار دادهاند ادامه این اختلالات تا فصل کشت در نوامبر میتواند به کاهش شدید عملکرد محصولات منجر شود.
حتی آتشبس دو هفتهای که میان ایران و ائتلاف آمریکا-اسرائیل اعلام شد، بهنظر نمیرسد که اقتصاد آفریقا را بهسرعت به وضعیت عادی بازگرداند. این در حالی است که شکنندگی آتشبس پس از شکست مذاکرات اسلامآباد بیش از پیش محرز شده است.
کشورهای آفریقایی بهشدت به واردات سوخت، کود و مواد غذایی وابستهاند و این وابستگی باعث آسیبپذیری آنها در برابر تحولات جهانی میشود.
قیمت سوخت در بسیاری از کشورهای آفریقایی در این جنگ ۱۵ تا ۴۰ درصد افزایش یافته است. این بحرانها یادآور بحرانهای گذشته، بهویژه تأثیر جنگ روسیه و اوکراین بر اقتصاد آفریقاست.
پیش از جنگ اوکراین، کشورهای آفریقایی بهشدت به واردات گندم از این کشورها وابسته بودند. حالا، جنگ ایران و بسته شدن تنگه هرمز تأثیر مشابهی بر تأمین کود کشاورزی داشته است.
بسته شدن این تنگه، علاوه بر نفت، مسیر حیاتی واردات کود به آفریقا را مسدود کرده که خطر جدی برای تولیدات کشاورزی و امنیت غذایی قاره آفریقا ایجاد کرده است.
به گزارش سیانان آفریقا بهطور سالانه بین ۷۰ تا ۱۰۰ میلیارد دلار هزینه واردات مواد غذایی میکند و بیش از ۶ میلیون تن کود کشاورزی وارد میکند. همچنین، هزینه واردات فرآوردههای نفتی در این قاره بیش از ۱۲۰ میلیارد دلار است.
این وابستگیها آفریقا را در برابر بحرانهای جهانی آسیبپذیر کرده است. سازمانهای امدادی نیز هشدار دادهاند که این درگیری میتواند تلاشهای بشردوستانه را در آفریقا مختل کرده و بحران امنیت غذایی را تشدید کند.
پیشبینیها حاکی از آن است که ۵۵ میلیون نفر در غرب و مرکز آفریقا در سال جاری با بحران گرسنگی مواجه خواهند شد.
در این بارە، ملکو ییرگا، معاون موسسه مرسی کورپس در آفریقا، به سیانان گفتە است:
در کشورهای سودان، سومالی و اتیوپی میلیونها نفر با مشکلات خشکسالی، گرسنگی و آوارگی مواجه هستند. ممکن است این کشورها، در آستانه اولین بحران بزرگ دوران پس از کمکرسانی باشند که در آن نیازهای انسانی به شدت افزایش مییابد اما پاسخ کافی به آن داده نمیشود.
کشورهای آفریقایی به این بحران واکنشهای مختلفی نشان دادهاند. رئیسجمهور تانزانیا، سامیا صولحو حسن، برای صرفهجویی در مصرف سوخت، سفرهای کاروانی خود را کاهش داده و مقامات را به استفاده از اتوبوسهای مشترک فراخوانده است.
در سودان جنوبی، به دلیل کمبود نفت، سهمیهبندی برق اعمال شده است و مصر نیز برای کاهش مصرف انرژی، رستورانها و فروشگاهها را ملزم به تعطیلی زودتر از موعد کرده است.
برخی دولتها اقداماتی فوری برای مدیریت بحران اتخاذ کردهاند. در تانزانیا، استفاده از سوخت محدود شده و مقامات به کاهش سفرهای غیرضروری روی آوردهاند.
در سودان جنوبی، سهمیهبندی برق اعمال شده و مصر نیز برای کنترل مصرف انرژی، ساعات فعالیت برخی کسبوکارها را کاهش داده است.
در مجموع، بحران هرمز نشان میدهد شوکهای ژئوپلیتیکی میتوانند از مسیر قیمت و تجارت جهانی، بهسرعت به اقتصادهای دوردست منتقل شوند؛ مسیری که برای آفریقا، با توجه به وابستگی بالا به واردات، هزینهای فوری و گسترده به همراه دارد.
