آژانس بینالمللی انرژی اتمی: راستیآزمایی ذخایر اورانیوم غنیشده ایران ماههاست به تعویق افتاده است
- Arena Website
- Nov 13, 2025
- 3 min read
آژانس بینالمللی انرژی اتمی در گزارشی محرمانه اعلام کرد که ماههاست نتوانسته است ذخایر اورانیوم غنیشده ایران در سطح نزدیک به درجه تسلیحاتی را راستیآزمایی کند.این مساله به گفته مقامهای این نهاد، نگرانیهای فزایندهای را درباره جهتگیری برنامه هستهای تهران برانگیخته است.
بر اساس گزارش محرمانهای که در اختیار خبرگزاری آسوشیتدپرس قرار گرفتە است، این نهاد نظارتی سازمان ملل تأیید کرده است که از زمان حملات اسرائیل به تأسیسات هستهای ایران در جریان جنگ ۱۲روزه ماه ژوئن، هیچ بازرسی مستقیمی از تأسیسات هدف قرار گرفتهشده، انجام نشده و آژانس «دسترسی آگاهیبخش» خود به ذخایر اورانیوم غنیشده ایران را از دست داده است.
نگرانی درباره ذخایر نزدیک به سطح تسلیحاتی
طبق آخرین گزارش آژانس در ماه سپتامبر، ایران ۴۴۰.۹ کیلوگرم اورانیوم با غنای تا ۶۰ درصد در اختیار دارد که تنها یک گام فنی کوتاه با غنای ۹۰ درصدیِ مورد استفاده در تسلیحات اتمی فاصله دارد.
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس، در گفتوگویی با آسوشیتدپرس هشدار داده بود که این میزان ذخیره، در صورت تصمیم تهران برای نظامیسازی برنامه هستهایاش، بهطور بالقوه برای تولید حدود ۱۰ بمب اتمی کافی است، هرچند او تأکید کرد که هیچ نشانهای از چنین تصمیمی وجود ندارد.
در مقابل، ایران همواره تأکید کرده است که برنامه هستهایاش صرفاً اهداف صلحآمیز دارد و برای تولید برق و کاربردهای پزشکی طراحی شده است.
اما کشورهای غربی و خود آژانس میگویند شواهد تاریخی نشان میدهد تهران تا سال ۲۰۰۳ برنامهای سازمانیافته برای ساخت سلاح هستهای در دست داشته است.
آژانس در گزارش خود به کشورهای عضو هشدار داده است که نبودِ دسترسی به این مواد هستهای طی پنج ماه گذشته بدان معناست که راستیآزمایی موجودی اعلامشده ایران مدتهاست به تعویق افتاده است.
طبق دستورالعملهای داخلی، آژانس موظف است بهطور ماهانه وضعیت اورانیوم با غنای بالا در کشورهای عضو را بررسی کند.
این در حالی است که پس از حملات هوایی اسرائیل و آمریکا به هفت مرکز غنیسازی ایران، هیچ بازرسی مستقیمی از این تأسیسات انجام نشده است.
در گزارش آمده است که این نهاد تاکنون تنها به ۱۳ مرکز آسیبندیده دسترسی یافته اما به هیچیک از مراکز آسیبدیده اجازه ورود نداشته است. یکی از سه مرکز اصلی غنیسازی ایران به گفته آژانس کاملاً نابود» شده و دو مرکز دیگر نیز بهشدت آسیب دیدهاند.
پس از پایان درگیری ۱۲روزه ایران و اسرائیل در ماه ژوئن، تهران تمام همکاریهای فنی و بازرسی با آژانس را تعلیق کرد. با این حال، در پی گفتوگوی رافائل گروسی با عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، در قاهره در ماه سپتامبر، تهران بهطور موقت اجازه بازرسی از تأسیسات آسیبندیده را صادر کرد.
این توافق بهعنوان گامی برای بازسازی اعتماد متقابل تلقی شد، اما تنها چند هفته بعد، شورای امنیت سازمان ملل متحد، در واکنش به ادامه غنیسازی در سطوح بالا، تحریمهای متوقفشده علیه ایران را با استفاده از سازوکار بازگشت خودکار تحریمها (Snapback) دوباره اعمال کرد. ا
این تصمیم با واکنش تند تهران مواجه شد و در نتیجه، ایران اجرای توافق قاهره را متوقف کرد.
آژانس بینالمللی انرژی اتمی در گزارش خود تصریح کرده است که ایران، طبق تعهداتش در چارچوب معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای (NPT)، موظف است گزارشی ویژه و تفصیلی را درباره وضعیت مواد هستهای در تأسیسات آسیبدیده ارائه دهد.
آژانس تأکید کرده است که بدون دریافت چنین گزارشی، امکان راستیآزمایی و اطمینان از صلحآمیز بودن فعالیتهای هستهای ایران وجود ندارد.در بیانیه رسمی این نهاد آمده است:
ارائه فوری گزارش ویژه برای اطمینان از باقیماندن مواد هستهای تحت پادمان و جلوگیری از انحراف احتمالی آنها از اهداف صلحآمیز، امری حیاتی است.
در این بارە، دیپلماتهای غربی در وین میگویند ادامه وضعیت کنونی میتواند به از دست رفتن کامل توان آژانس در ردیابی ذخایر اورانیوم ایران منجر شود.
یک مقام اروپایی که نخواست نامش فاش شود به رویترز گفت: اگر این روند ادامه یابد، در آینده نزدیک بازسازی تصویر دقیق از آنچه ایران در اختیار دارد تقریباً غیرممکن خواهد بود.
در مقابل، مقامهای ایرانی گزارش آژانس را سیاسی و مغرضانه توصیف کردهاند و میگویند تهران برای حفظ امنیت ملی خود و جلوگیری از تکرار حملات، محدودیتهایی موقت بر بازرسیها اعمال کرده است. دولت ایران هنوز بهصورت رسمی به گزارش جدید واکنش نشان نداده است.
بهرغم تأکید تهران بر صلحآمیز بودن برنامه هستهایاش، گزارش تازه آژانس نشانهای از عمیقتر شدن بحران اعتماد میان ایران و جامعه بینالمللی است.
کارشناسان میگویند اگر بنبست کنونی ادامه یابد، امکان ازسرگیری گفتوگوهای دیپلماتیک در قالب توافق جدیدی که جایگزین برجام شود، بیش از پیش کاهش خواهد یافت.
