ابتکار ترامپ برای پایان جنگ غزه؛ سکوت حماس و شکاف در کابینه اسرائیل

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده آمریکا، روز دوشنبه ۷ مهرماه (۲۹ سپتامبر) در کاخ سفید همراه با بنیامین نتانیاهو از طرحی ۲۰ ماده‌ای برای پایان دادن به جنگ نزدیک به دو ساله غزه پرده برداشت. این طرح شامل آتش‌بس فوری، آزادی گروگان‌ها، خروج مرحله‌ای نیروهای اسرائیل و خلع سلاح کامل حماس است. ترامپ آن را "روز تاریخی برای صلح" توصیف کرد، اما ابهام‌ها در خصوص قابلیت اجرایی آن همچنان گسترده است، هم به دلیل نامشخص‌بودن موضع حماس و هم به دلیل شکاف‌های درون دولت اسرائیل.

طبق سند منتشرشده توسط کاخ سفید، یک کمیته‌ تکنوکرات فلسطینی اداره موقت خدمات عمومی در غزه را به‌عهده می‌گیرد. هم‌زمان یک شورای صلح به ریاست ترامپ و با عضویت شخصیت‌هایی مانند تونی بلر، نخست‌وزیر سابق بریتانیا، بازسازی و تأمین مالی را مدیریت خواهد کرد. این طرح همچنین خروج تدریجی نیروهای اسرائیل و جایگزینی آنها با نیروی امنیتی بین‌المللی را در نظر دارد.

نتانیاهو در کنفرانس خبری مشترک با ترامپ اذعان داشت که این ابتکار «اهداف جنگی اسرائیل» را محقق می‌سازد. این اهداف که بارها از زبان مقامات دولت نتانیاهو اعلام شده است، شامل بازگرداندن گروگان‌ها، نابودی توان نظامی حماس و پایان حاکمیت سیاسی آن گروه بر غزه می‌شود.

او، اما پس از کنفرانس خبری و در یک پیام ویدیویی جداگانه، مدعی شد که نیروهای ارتش اسرائیل در غزه باقی خواهند ماند و قاطعانه هرگونه اشاره به تشکیل کشور فلسطینی در این طرح را رد کرد.

این درحالی است که در متن رسمی طرح آمریکا اشاره شده که روند صلح در نهایت به‌سوی تشکیل دولت فلسطینی در آینده چشم دوخته است.

در صحنه داخلی اسرائیل، طرح ترامپ دیوار دیگری پیش روی نتانیاهو گذاشته است و آن، مخالفت بخشی از کابینه است. ایتامار بن‌گویر، رهبر حزب افراطی «قدرت یهودیت» و وزیر امنیت داخلی، بلافاصله اعلام کرد که نتانیاهو «هیچ اختیاری برای توقف جنگ» ندارد، مگر پس از شکست کامل حماس.

او بندهایی مانند آزادی ۲۰۰ زندانی فلسطینی محکوم به حبس ابد و بازگشت تشکیلات خودگردان به غزه را غیرقابل قبول دانست.

بزالل اسموتریچ، وزیر دارایی و رهبر حزب «صهیونیسم دینی» نیز علاوه بر مخالفت با تشکیل کشور مستقل فلسطینی، خواهان الحاق بخش بزرگی از کرانه باختری و بازگشت شهرک‌سازی به غزه شده است؛ اهدافی که ترامپ صراحتا رد کرده است.

این مخالفت‌ها در تضاد با حمایت صریح گیدئون ساعر، وزیر خارجه، قرار دارد که گفته است «پس از دو سال جنگ، منفعت روشن اسرائیل پایان آن است.»

ساعر از نتانیاهو خواسته است با ترامپ همکاری کند، اما موازنه میان حامیان و مخالفان در کابینه نشان می‌دهد تصویب هر توافقی آسان نخواهد بود.

از سوی دیگر حماس هنوز واکنش نهایی نشان نداده است. منابع دیپلماتیک می‌گویند مصر و قطر سند را به رهبران این گروه رسانده‌اند و آنها وعده داده‌اند با حسن نیت آن را بررسی کنند. اما سوابق پیشین، از جمله مخالفت آنها با خلع سلاح، تردیدها را تشدید کرده است.

ترامپ این ابتکار را دستاوردی بزرگ معرفی کرده است و نتانیاهو آن را گامی تاریخی می‌خواند. اما تضاد میان متن و برداشت طرف‌های درگیر، مخالفت بخشی از کابینه اسرائیل و بی‌اعتمادی عمیق میان طرف‌ها نشان می‌دهد حتی اگر حماس چراغ سبز بدهد، به سرانجام رسیدن این طرح و پایان جنگی که در طی دو سال گذشته منجر به کشته شدن بیش از ۶۶ هزار فلسطینی و ویرانی کامل باریکه غزه شده است همچنان با ابهام روبرو است.