اجرای طرح مالیات بر ثروتمندان آزمون بزرگ نخست‌وزیر جدید فرانسه خواهد بود

سباستین لکورنو نخست‌وزیر جدید فرانسه در نخستین ماه‌های کاری خود با یک بحران بودجه‌ای و سیاسی روبه‌روست. سوسیالیست‌ها برای تصویب بودجه ۲۰۲۶ خواستار مالیات جدیدی بر ثروتمندان شده‌اند که می‌تواند رویکرد فرانسه به نابرابری اقتصادی را دگرگون کند و سرنوشت دولت را تعیین نماید.

چهارده ماه پس از آغاز بحران سیاسی به ظاهر لاینحل فرانسه و با وجود بە منصب رسیدن سه نخست‌وزیر، بە نظر می رسد کە اکنون احتمال رهایی از بن بست پیش آمدە، در اخذ مالیات بر ثروت سرمایەدارانی نهفته باشد که با نام اقتصاددان گابریل زوکمان شناخته می‌شود و هفته‌نامه فرانسوی لو نوول اوبس آن را «زوروی مالیات» لقب داده است.

از زمان انتصاب سباستین لکورنو به نخست‌وزیری فرانسە در روز سه‌شنبه، بە عنوان سومین نخست‌وزیر امانوئل مکرون، اصطلاح «مالیات زوکمان» بە اصطلاحی فراگیر در فرانسە تبدیل و هم از سوی هواداران و هم از سوی مخالفان به عنوان یک خط قرمز مطرح می‌شود.

در این میانە، چپ میانه‌رو در فرانسە تهدید کرده است که در صورتیکە دولت لکورنو از مالیات زوکمان حمایت نکند، آن را سرنگون خواهد کرد. اما نخست‌وزیر تازه همچنین به حمایت محافظه‌کاران جریان اصلی نیاز دارد که اصولاً مالیات‌ستانی از ثروتمندان را تابو می‌دانند.

در همین راستا سؤال کلیدی در پاریس حول این محور مطرح میگردد کە آیا دولت فرانسە حاضر است از میلیاردرها مالیات بیشتری بگیرد یا با خطر سقوط مواجه شود؟

چالش اصلی

پیشنهاد سوسیالیست‌ها شامل وضع مالیات دو درصدی بر ثروت ۰٫۰۱ درصد از ثروتمندترین شهروندان این کشور است. سوسیالیستها این شرط را برای حمایت از بودجه مطرح کرده‌اند و این در حالی مطرح می شود که اقدام یادشده، هرچند در افکار عمومی محبوب بە نظر می رسد اما می‌تواند جناح راست را علیه دولت بشوراند.

لکورنو که تنها یک هفته است در مقام نخست‌وزیر نشسته و پنجمین فرد در این سمت در کمتر از دو سال محسوب می‌شود، باید تا ۷ اکتبر بودجه را به پارلمان ارائه دهد. نتیجه این نبرد بودجه‌ای می‌تواند سرنوشت سیاسی او را رقم بزند.

«مالیات زوکمان»؛ طرحی بحث‌برانگیز

پیشنهاد مالیات جدید که به «مالیات زوکمان» مشهور شده است منتسب بە طراح آن به نام گابریل زوکمان اقتصاددان فرانسوی است.

زوکمان می‌گوید ثروتمندترین خانوارهای فرانسه به نسبت درآمدشان کمتر از دیگران مالیات می‌پردازند و این شکاف در ۱۵ سال اخیر عمیق‌تر شده است.

برآوردهای زوکمان نشان می‌دهد که این مالیات فقط حدود ۱٬۸۰۰ خانوار با دارایی بیش از ۱۰۰ میلیون یورو را هدف می‌گیرد اما می‌تواند تا ۲۰ میلیارد یورو درآمد سالانه ایجاد کند که به کاهش کسری بودجه ۵٫۴ درصدی فرانسه کمک خواهد کرد.

با این حال، برخی اقتصاددانان هشدار داده‌اند که درآمد واقعی ممکن است بسیار کمتر ـ حدود پنج میلیارد یورو ـ باشد و خطر خروج سرمایه از کشور را در پی داشته باشد.

حمایت عمومی قوی

طبق نظرسنجی تازه ایفوپ نشان میدهدکە ۸۶ درصد از رأی‌دهندگان فرانسوی از اجرای این طرح مالیات گیری جدید حمایت می‌کنند و حتی ۹۲ درصد از حامیان حزب امانوئل ماکرون نیز موافق اجرای آن هستند.

در پارلمان فرانسە، چپ‌ها قبلاً موفق به تصویب این طرح در مجلس ملی شده‌اند، اما مجلس سنا آن را رد کرده است.

این‌بار، با توجه به شکننده بودن موقعیت دولت، احتمال بیشتری برای گنجاندن این مالیات در بودجه وجود دارد.

سوسیالیست‌ها هشدار داده‌اند در صورت نادیده گرفتن خواسته‌اشان مبنی بر اجرای آن، می‌توانند به همراه سایر احزاب رأی عدم اعتماد بدهند و دولت را ساقط کنند.

نگرانی‌های اقتصادی و کسب‌وکار

در رابطە با تبعات اجرای این طرح، لکورنو گفته است کە حاضر به گفت‌وگوست اما بیم آن را دارد کە گنجاندن دارایی‌های تجاری در این مالیات به کارآفرینان و ایجادکنندگان شغل آسیب بزند.

پاتریک مارتین، رئیس فدراسیون کارفرمایان MEDEF، هشدار داده مالیات بر دارایی‌های تجاری سرمایه‌گذاری را دلسرد می‌کند و یادآور شده چنین دارایی‌هایی از مالیات ثروت قبلی فرانسه معاف بودند.

از سال ۲۰۱۷ که امانوئل ماکرون به ریاست‌جمهوری رسید، مالیات ثروت فرانسه تنها شامل املاک شد و سایر دارایی‌ها از آن خارج شدند؛ تغییری که به او لقب «رئیس‌جمهور ثروتمندان» داد.

استارتاپ‌ها در خط مقدم بحث

منتقدان این طرح می‌گویند مالیات زوکمان ممکن است به استارتاپ‌های نوآور آسیب بزند. نمونه بارز آن شرکت میسترال AI است که در زمینه هوش مصنوعی فعالیت می‌کند و از امیدهای اروپا در رقابت با غول‌های آمریکایی مانند OpenAI به شمار می‌رود.

آرتور منش، مدیرعامل میسترال AI، گفته فرانسه به عدالت مالیاتی بیشتری نیاز دارد اما باید جذابیت خود را برای سرمایه‌گذاری حفظ کند. او در تلویزیون فرانسه ۲ افزود: «همیشه تنشی میان بازتوزیع ثروت و نوآوری وجود دارد» و تأکید کرد که شخصاً توان پرداخت چنین مالیاتی را ندارد.

چنین نگرانی‌هایی به‌ویژه برای استارتاپ‌هایی که سال‌ها طول می‌کشد تا سودآور شوند جدی است، چرا که ممکن است بنیان‌گذاران برای پرداخت مالیات مجبور به فروش سهام شوند.

پیشنهاد سازش

سوسیالیست‌ها می‌گویند هدفشان میلیاردرهایی مانند برنار آرنو، ثروتمندترین شهروند فرانسه، است و نه استارتاپ‌ها. فیلیپ برون، نماینده این حزب، پیشنهاد کرده است شرکت‌ها تا زمانی که پنج سال سودآوری متوالی نداشته‌اند، از مالیات معاف شوند.

زوکمان اما با هرگونه معافیت مالیاتی مخالف است و می‌گوید صاحبان شرکت‌های نوپا می‌توانند در صورت نداشتن نقدینگی با سهام خود مالیات را بپردازند.

حتی اگر دولت و پارلمان فرانسە بر سر جزئیات این طرح نیز توافق کنند، مالیات زوکمان ممکن است با چالش‌های قانونی مواجه شود.

برخی حقوقدانان می‌گویند این مالیات می‌تواند به عنوان اقدامی «مصادره‌ای» یا تبعیض‌آمیز علیه گروهی خاص تلقی شود.

زوکمان در پاسخ بر این باور است کە نظام کنونی ناقض اصل برابری در پرداخت مالیات است که در اعلامیه حقوق بشر و شهروند ۱۷۸۹ آمده است. او معتقد است مالیات جدید فوق‌ثروتمندان را مجبور نمی‌کند بیش از دیگران بپردازند، بلکه تضمین می‌کند کمتر نپردازند.

آزمون بزرگ برای دولت لکورنو

برای نخست‌وزیر جدید فرانسه، این موضوع نه فقط یک چالش مالی بلکه آزمونی برای توانایی‌اش در ایجاد ائتلاف‌های سیاسی است. او باید تعادل میان عدالت مالیاتی، جلوگیری از فرار سرمایه و حفظ نوآوری را بیابد.

برای مکرون نیز هرگونه مالیات تازه همچون دارویی تلخ خواهد بود، چرا که تصمیم او برای لغو مالیات بر ثروت در آغاز نخستین دوره ریاست‌جمهوری‌اش، لقب ماندگار «رئیس‌جمهور ثروتمندان» را برایش به همراه آورد.

اگر لکورنو نتواند سوسیالیست‌ها را نسبت بە اجرای این طرح راضی کند، خطر سقوط دولت او بسیار بالاست؛ اما در صورت تصویب آن، چنین طرح می‌تواند به الگویی در اروپا تبدیل شود و نشان دهد دولت‌های قاره می‌توانند با نابرابری اقتصادی مقابله کنند.