اردن و ۲۱ کشور اسلامی علیه استقلال سومالی‌لند بیانیە صادر کردند

ائتلافی متشکل از ۲۱ کشور عمدتاً مسلمان و سازمان همکاری اسلامی، اقدام اسرائیل را در شناسایی رسمی منطقه سومالی‌لند را به عنوان نقض فاحش حاکمیت سومالی محکوم کرده و نسبت به پیامدهای استراتژیک این تصمیم بر امنیت دریای سرخ و شاخ آفریقا هشدار دادند.

وزرای امور خارجه ۲۱ کشور از جمله عربستان سعودی، ایران، ترکیه، مصر، اردن، پاکستان، سوریە، تشکیلات خودگردان فلسطین و عراق در بیانیه‌ای مشترک، مخالفت قاطع خود را با اقدام اسرائیل در تاریخ ۲۶ دسامبر ۲۰۲۵ مبنی بر شناسایی منطقه سومالی‌لند اعلام کردند.

این کشورها در بیانیه خود تأکید کردند که این شناسایی، با حقوق بین‌الملل و منشور سازمان ملل متحد که بر ضرورت حفظ تمامیت ارضی دولت‌ها پافشاری می‌کند، همخوانی ندارد.

در این میان، غیبت امضاکنندگان «توافق‌های ابراهیم» شامل امارات متحده عربی، بحرین و مراکش در این بیانیه مشترک، نمایانگر شکافی دیپلماتیک در میان کشورهای عربی در قبال این بحران جدید است.

وزارت امور خارجه اردن نیز در بیانیە خود با تأکید بر حمایت از نهادهای مشروع دولت سومالی، هرگونه تلاش برای تحمیل موجودیت‌های موازی را که وحدت ملی این کشور را تهدید کند، مردود دانست.

این بیانیه تصریح میکند کە شناسایی بخشهایی از یک کشور (سومالی‌) بە عنوان کشوری مستقل، اصول بنیادین حقوق بین‌الملل و منشور سازمان ملل متحد را نقض می‌کند.

فؤاد المجالی، سخنگوی این وزارتخانه، اعلام کرد که پادشاهی اردن شناسایی متقابل میان اسرائیل و اقلیم سومالی‌لند را تجاوزی به حاکمیت ملی سومالی تلقی می‌کند.

در بیانیه مشترک ۲۱ کشور نیز تصریح شده است که شناسایی بخش‌هایی از یک کشور مستقل، تهدیدی جدی برای صلح جهانی ایجاد کرده و رویکردی توسعه‌طلبانه را به نمایش می‌گذارد که هدف آن تضعیف حاکمیت دولت‌های عضو سازمان ملل است.

وزیر امور خارجه تونس نیز شناسایی سومالی‌لند را بخشی از برنامه‌ای خواند که امارات متحده عربی پیش می‌برد و شامل ایجاد پایگاه نظامی اسرائیل با هدف یمن است.

در واکنش بە این اقدام اسرائیل، حسن شیخ محمود، رئیس جمهور سومالی، روز یکشنبه اعلام کرد که به رسمیت شناختن سومالی‌لند به عنوان یک کشور مستقل توسط بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل، گامی غیرقابل قبول، نقض هنجارهای بین‌المللی و حمله‌ای آشکار به حاکمیت این کشور است.

یکی از محورهای کلیدی بیانیه و مخالفت این کشورها، ارتباط احتمالی میان شناسایی سومالی‌لند و تلاش‌ها برای اخراج اجباری مردم فلسطین از سرزمینشان است.

علی عمر، وزیر امور خارجه سومالی، مدعی شده است که یکی از انگیزه‌های اصلی اسرائیل از این حرکت دیپلماتیک، ایجاد منطقه‌ای هدف برای انتقال فلسطینیان از نوار غزه است؛ موضوعی که کشورهای امضاکننده بیانیه آن را سابقه‌ای خطرناک برای صلح و امنیت بین‌المللی توصیف کردند.

مردم سومالی‌لند با انتشار تصاویری از پرچم اسرائیل در شبکه‌های اجتماعی به شناسایی منطقه واکنش نشان دادند. برخی ناظران، این واکنش را نمادی از خواست مردم برای اعمال حق تعیین سرنوشت و اثبات مشروعیت استقلال خود دانستند.

سومالی‌لند پیش‌تر در سال ۱۹۶۰ و پس از استقلال کوتاه‌مدت از بریتانیا، توسط ۳۵ کشور از جمله اسرائیل به رسمیت شناخته شده بود.

حتی در دوران کوتاه استقلال خود، سومالی‌لند شاهد امضای چندین توافقنامه دوجانبه با بریتانیا در ۲۶ ژوئن ۱۹۶۰ در هرگسیا بود.

رقابت‌های ژئوپلیتیک؛ از تنگه باب‌المندب تا نفوذ ترکیه

تحلیلگران معتقدند تصمیم اسرائیل در رسمیت دادن بە استقلال سومالی لند، فراتر از یک مانور دیپلماتیک ساده و بخشی از بازطراحی استراتژیک منطقه است که بر نقاط کلیدی تجارت جهانی نظیر تنگه باب‌المندب پافشاری دارد.

این اقدام درست پس از امضای توافق‌های امنیتی و دریایی میان ترکیه و دولت مرکزی سومالی صورت گرفت که نفوذ آنکارا را در مدیریت بنادر و اکتشافات انرژی در آب‌های سومالی تقویت می‌کرد.

ولید جنبلات، رهبر دروزی لبنان، با اشاره به حضور پنهان امارات متحده عربی در پشت پرده این بحران، هشدار داد که هماهنگی‌های جدید منطقه‌ای به دنبال محاصره استراتژیک کشورهای پرنفوذ و ایجاد فشار بر مرزهای جنوبی مصر از طریق تغییر موازنه قدرت در شاخ آفریقا است.