اقلیم کردستان قربانی خاموش جنگ ایران و آمریکا است
- 45 minutes ago
- 5 min read
جنگ ششماهه آمریکا، اسرائیل و ایران، اقلیم کردستان را به یکی از آسیبپذیرترین نقاط در حاشیه این منازعه تبدیل کرده است. موقعیت ژئوپلیتیکی اقلیم، حضور نیروهای آمریکایی و استقرار احزاب کردستانی مخالف جمهوری اسلامی، بیطرفی اعلامشده اربیل را از ایجاد مصونیت امنیتی ناتوان کرده است. بیش از هزار حمله موشکی و پهپادی، تلفات انسانی، کاهش ۷۰ درصدی تجارت و اختلال در تولید نفت نشان میدهد تداوم جنگ، هزینه موقعیت راهبردی اقلیم را افزایش داده و همزمان محدودیت بغداد در مهار گروههای مسلح وابستە بە جمهوری اسلامی را آشکارتر کرده است.
جنگ میان آمریکا، اسرائیل و ایران اکنون در ماه ششم خود قرار دارد. در حالی که توجه جهان به مذاکرات بر سر تنگه هرمز و تبادل آتش میان نیروهای دریایی معطوف شدە است، اقلیم کردستان، بە رغم آنکە بارها اعلام نمودە است کە در این جنگ بیطرف است، بە یکی از بزرگترین قربانیان خاموش این جنگ بدل شدە است.
هزاران حمله موشکی و پهپادی، دهها کشته، افت شدید جریان تجارت و فلج شدن صنعت نفت، تصویری است که مقامهای اقلیم آن را بهای سنگین جنگی توصیف میکنند که خودش هیچ نقشی در آغاز آن نداشته است.
چرا کردستان هدف است؟
اقلیم کردستان، با مرکزیت هولیر (اربیل)، سالهاست که موقعیت ویژەای را در معادلات امنیتی منطقه کسب کردە است.
این منطقه میزبان بزرگترین کنسولگری آمریکا در جهان، حضور نیروهای ائتلاف بینالمللی و چندین حزب کردستانی مخالف جمهوری اسلامی ایران است. این احزاب دههها پیش از سرکوب دولت مرکزی ایران، در اقلیم مستقر شدهاند.
احزاب کومله و دموکرات، از جمله این احزاب هستند که دفاتر و پایگاههایی در مناطق هولیر و سلیمانیه دارند. حزب حیات آزاد کردستان، پژاک نیز در نواحی کوهستانی کردستان حضور دارد.
همین حضور، کردستان را در خط مقدم هدف حملات پهبادی و موشکی جمهوری اسلامی ایران قرار داده است.
از یک سو، ایران پایگاههای احزاب مخالف کرد را هدف حملات موشکی قرار میدهد، از سوی دیگر، شبهنظامیان همسو با ایران در داخل عراق، تحت چتر نیروهای بسیج مردمی، به مواضع ویژەای در اقلیم کردستان حمله میکنند.
مقامهای اقلیم کردستان تاکید میکنند که این حملات از سوی ایران یا گروههای همسو با آن در داخل عراق انجام شده است، و مرز میان این دو همیشه روشن نیست.
بیش از هزار حمله در پنج ماه
طبق دادههایی گردآوری شدە، از آغاز جنگ تا آن ٢ اگوست، اقلیم کردستان با ۹۶۶ حمله موشکی و پهپادی هدف قرار گرفتە شدە است.
حملات پهپادی تا یازدهم اوت، از مرز یک هزار عبور کرد. مسرور بارزانی، رئیسوزیر اقلیم کردستان، در گفتوگویی با برنامه اینترویو شبکه تلویزیونی الجزیره که نهم اوت پخش شد گفت:
بیش از هزار بار هدف قرار گرفتیم. این حملات قابل توجیه نیستند. ما کشته دادیم و زیرساختهایمان به شدت آسیب دیده است.
بر اساس دادههای منتشرشده، این حملات به مواضع نظامی و امنیتی، تاسیسات انرژی، پایگاهها و مقرهای احزاب مخالف کردستان ایران، و همچنین مناطق غیرنظامی اصابت کردهاند.
بنابه گزارش رسانههای اقلیم کردستان، از زمان آغاز جنگ، ۳۲ نفر کشته و حدود ۱۵۰ نفر مجروح شدهاند. هدفهای مکرر شامل پایگاههای پیشمرگ در منطقه نظامی تاسلوجه نزدیک سلیمانیه، و دفاتر کومله و حزب دمکرات کردستان ایران بودهاند.
در هفتههای اخیر نیز این حملات ادامه یافته است. در هشتم اوت، ایران پایگاه حزب کومله را در منطقه دوکان واقع در استان سلیمانیه، با موشک هدف قرار داد، در یازدهم اوت نیز پایگاههای احزب کردستانی در نزدیکی اربیل و سلیمانیه هدف قرار گرفتند که منجر به زخمی شدن دو نفر شد.
کاهش ٧٠ درصدی تجارت در اقلیم کردستان
پیامدهای اقتصادی جنگ بر اقلیم کردستان، کمنمودتر از اثر امنیتی نیست. مسرور بارزانی در مصاحبه با الجزیره گفت که پیامدهای امنیتی و منطقهای منجر به ۷۰ درصد کاهش تجارت در سراسر اقلیم کردستان شده است.
این رقم، اقتصادی را توصیف میکند که پیش از جنگ در حال رشد بود و اکنون با تعطیلی گسترده کسبوکارها و اختلال در مسیرهای تجاری مواجه است.
وضعیت صنعت نفت نیز نگرانکننده است. وزیر کشور اقلیم کردستان در یازدهم اوت ۲۰۲۶ گفت که تولید نفت در سطح بسیار پایینی قرار دارد، زیرا شرکتهای بینالمللی فعالیت خود را به دلیل تهدیدهای امنیتی تعلیق کردهاند.
او افزود که شرکتها تنها در صورت دریافت تضمینهای امنیتی کافی باز خواهند گشت. این در حالی است که وزارت نفت عراق پیشتر به دلیل اختلال در ناوبری از تنگه هرمز، حالت اضطراری را برای همه میدانهای نفتی که توسط شرکتهای خارجی توسعه یافتهاند اعلام کرده بود.
بر اساس دادههای اعلامشده توسط دولت اقلیم، خسارات وارده تا ماه آوریل، یک هزار و پانصد میلیارد دینار عراق، یعنی حدود یک میلیارد و صد و چهل میلیون دلار برآورد شده است.
این رقم، تنها بخشی از خسارت کل است، زیرا از آوریل تا اوت نیز حملات ادامه داشته و بخشهای جدیدی از زیرساختها آسیب دیدهاند.
آوارگی و زندگی در سایه پهپادها
پشت این آمارها، زندگی روزمره مردم مختل شده است. هزاران نفر از مناطق مرزی و روستاهای هدفقرارگرفته آواره شدهاند.
کسبوکارهای محلی در اربیل و سلیمانیه با کاهش شدید مشتری مواجهاند. مسیرهای تجاری سنتی که کردستان را به ترکیه، ایران و سایر نقاط عراق وصل میکرد، به دلیل ناامنی عملا فلج شده است. بارزانی در مصاحبه خود تاکید کرد: ما به دنبال حفظ ثبات و راهحلهای صلحآمیز هستیم.
اما در عمل، مردم اقلیم هر شب با صدای آژیرها و دیدن پهپادها در آسمان زندگی میکنند. کودکان در مدارس، تاجران در بازارها، و خانوادهها در خانههایشان همگی با اضطراری مواجهاند که پیش از آغاز جنگ وجود نداشت.
فشار بر بغداد و منطقه
حملات به اقلیم کردستان، فشار مضاعفی بر دولت بغداد نیز وارد کرده است. عراق از سوی کشورهای همسایه از جمله عربستان سعودی، کویت و اردن تحت فشار است تا شبهنظامیان همسو با ایران را مهار کند.
احمد الحمیداوی، رهبر کتائب حزبالله در چهارم اوت فراخوان صادرە برای خلع سلاح شبهنظامیان را رد کرد. این موضوع نشان میدهد که بغداد کنترل محدودی بر این گروهها دارد، و اقلیم کردستان در عمل باید به تنهایی با پیامدهای امنیتی آن روبهرو شود.
در سطح منطقهای نیز، اقلیم تلاش دیپلماتیک فعال خود را ادامه میدهد. نچیروان بارزانی، رئیس اقلیم، در سوم اوت در سفر به دمشق با احمد الشرع، رهبر دولت انتقالی سوریه دیدار کرد و او را به دیدار از اقلیم دعوت کرد.
این سفر علاوه براینکه در رابطه با حل مسائل و مشکلات میان کردهای روژآوا و دمشق بود، نشاندهنده تلاش اقلیم کردستان برای گسترش روابط و کاهش انزوای منطقهای در میان بحران است.
تنگه هرمز و آینده نامعلوم
در حالی که مذاکرات ایران و عمان بر سر مدیریت تنگه هرمز در مراحل نهایی قرار دارد، ایران شش شرط جدید برای باز شدن کامل این آبراهه حیاتی اعلام کرده است.
برخی از این شرایط عبارتند از، پایان تحریمها، خروج نیروهای دریایی آمریکا از اطراف ایران، و غرامت برای خسارات جنگ. دونالد ترامپ نیز در دهم اوت گفت که از ایران غرامت میخواهد، و گفتوگوها همچنان بنبست دارد.
تا زمانی که این بنبست ادامه دارد، اقتصادی که به صادرات نفت و تجارت گذری وابسته است بر تداوم انسداد یا ناکارآمدی پویشهای اقتصادی و سیاسی منطقە تاثیرگذار خواهد بود.
در حاشیه این تحولات بزرگ، اقلیم کردستان یکی از قربانیان این جنگ است، منطقهای نیمه مستقل که میگوید جنگ را نخواسته، اما هزینەهای سنگین آن را بر دوش میکشد.
