بن‌بست در مذاکرات اسرائیل و سوریه بر سر جنوب این کشور

مذاکرات میان اسرائیل و دولت جدید سوریه، که با میانجی‌گری چند بازیگر بین‌المللی برای دستیابی به یک توافق امنیتی آغاز شده بود، بنا بر گزارش‌ رسانه‌های اسرائیلی، متوقف شده است؛ تواقفی که به نظر می‌رسد نه تنها ناشی از اختلافات تاکتیکی، بلکه بازتابی از موازنه‌های داخلی اسرائیل و وضعیت پرتنش جنوب سوریه پس از سقوط حکومت بشار اسد در دسامبر ۲۰۲۴ است.

شبکه تلویزیونی کان اسرائیل روز دوشنبه اعلام کرد که گفت‌وگوها به دلیل اختلاف بر سر آینده مناطق تازه اشغال‌شده در جنوب سوریه متوقف شده است. نیروهای اسرائیلی بلافاصله پس از فروپاشی رژیم پیشین سوریه در این مناطق شروع بە پیشروی کردە بودند.

دمشق خواهان بازگشت این مناطق به کنترل دولت مرکزی است، اما اسرائیل اعلام کرده است کە تنها در صورت دستیابی به یک توافق صلح جامع حاضر به عقب‌نشینی خواهد بود؛ نه صرفاً یک توافق امنیتی مبتنی بر چارچوب توافق آتش‌بس ۱۹۷۴.

گفته می‌شود که این موضع سخت‌گیرانه اسرائیل، ریشه در معادلات سیاسی و اجتماعی این کشور دارد. کشتار در سویدا بخش بزرگی از جامعه اسرائیل را در وضعیت انزجار و هراس نسبت به قدرت جدید در دمشق قرار داده است.

همین فضای عمومی، هرگونه تفاهم با سوریه را برای دولت نتانیاهو به معادله‌ای پرهزینه تبدیل کرده است؛ زیرا یکی از بدترین اتهامات ممکن علیه یک نخست‌وزیر اسرائیل، نرمش در برابر یک رژیم تهدید کننده تلقی می‌شود.

در چنین بستری، مقام‌های اسرائیلی بر این باورند که تا زمانی که واشنگتن فشار جدی را اعمال نکند، دولت اسرائیل از مواضع کنونی عقب نخواهد نشست؛ مواضعی که عملاً مانع ایجاد هر توافقی می‌شود که آزادی عمل نظامی اسرائیل در خاک سوریه را محدود کند یا آن را ملزم به خروج از مواضع جدیدش سازد.

در همین بارە، روزنامه یدیعوت آحرونوت نیز در روزهای اخیر از نگرانی رو به افزایش در تل‌آویو نسبت به احتمال فشار دولت آمریکا خبر داده است.

دیدار اخیر میان احمد الشرع، رئیس‌جمهور موقت سوریه با دونالد ترامپ در واشنگتن، این فرض را تقویت کرده است که کاخ سفید ممکن است از نتانیاهو بخواهد دست‌کم از بخش‌هایی مانند قله‌های استراتژیک جبل‌الشیخ عقب‌نشینی کند.

این در حالی است که گزارش‌های میدانی نشان می‌دهد اسرائیل همچنان در ارتفاعات این منطقه در حال استحکام‌سازی و ایجاد زیرساخت‌های زمستانی است.

از سوی دیگر، الشرع در گفت‌وگویی با شبکه فاکس‌نیوز، هرگونه مذاکره مستقیم با اسرائیل را در مقطع کنونی رد کرده و تأکید نموده است که وضعیت سوریه اساساً با کشورهایی که به توافقات ابراهیم پیوسته‌اند تفاوت دارد.

او تأکید کرده است که تا زمانی که اراضی اشغالی ۱۹۶۷ تحت کنترل اسرائیل باقی بماند، بحث از عادی‌سازی یا گفت‌وگوی مستقیم موضوعیت ندارد.

در مقابل، تام باراک، فرستاده آمریکا به سوریه، ادعاهای مربوط به شکست کامل مذاکرات را نادرست خوانده و گفته است تلاش‌های دیپلماتیک همچنان ادامه دارد.

با این حال، واقعیت میدانی جنوب سوریه نشان می‌دهد که راه رسیدن به هر توافقی بسیار دشوارتر از آن است که در بیانیه‌های دیپلماتیک بازتاب می‌یابد.