جنبش آزادی کُردستان مرحلەای دیگر از عقب نشینی نیروهای خود را اعلام کرد

در حالیکە بە نظر می رسد طی دو هفتە گذشتە، بە دلیل عدم برداشتن گامهای ملموس از سوی دولت ترکیە، روند گفتگوها بە منظور حل مسالە کرد در ترکیە با کندی پیش رفتە باشد، روز یکشنبه، شورای رهبری جنبش آزادی کردستان (حزب کارگران کردستان سابق) با صدور بیانیه‌ای اعلام کرد که نیروهای گریلا در منطقه زاپ، واقع در اقلیم کردستان، به دلیل خطر درگیری، از چند نقطه عقب‌نشینی کرده‌اند. این عقب نشینی چە تاثیراتی را بە ایران و خاورمیانە از خود بر جا میگذارد؟

بنابە گزارش خبرگزاری مزوپوتامیا کە اخبار مرتبط با کردستان و ترکیە را پوشش میدهد، رهبری جنبش آزادی کُردستان (حزب کارگران کردستان سابق) با انتشار بیانیەای اعلام نمودە است که روز ۲۵ آبان ١٤٠٤ آن بخش از نیروهای گریلا که در منطقه زاپ در معرض خطر درگیری بودند، به مواضع دیگری منتقل شده‌اند. این بیانیە تأکید کردە است:

ما بر این باوریم کە این گام جدید می‌تواند به حل مسئله‌ی کُرد، برقراری صلح و فرایند دموکراتیزاسیون در ترکیه کمک کند.

حزب کارگران کُردستان پیشتر نیز نیروهایش را از مناطق کردستان و ترکیه خارج و به مناطق امن در اقلیم کردستان منتقل کردە بود. این اقدام جدید ادامه‌ی روند خروج مرحله‌به‌مرحله و پایان‌دادن به حضور گریلاهای این جنبش در خاک ترکیه به شمار می‌رود.

این حرکت بخشی از مسیری است که حزب کارگران کردستان پس از تحولات درونی و تصمیمات کنگره دوازدهم این سازمان با هدف انتقال از مبارزه مسلحانه به عرصه سیاسی و تلاش برای ایجاد چارچوبی تازه میان کُردها و دولت ترکیه پی گرفتە است.

خروج اخیر نیروهای گریلا نیز بخشی از توافقی است کە برای ایجاد تغییرات بنیادین سیاسی در این کشور میان پ‌ک‌ک و دولت اردوغان انجام شدە است.

اما این روند صرفاً محدود به ترکیه نخواهد بود؛ پیامدهای آن میتواند کردستان ایران و ایران را نیز تحت تاثیر قرار دهد. زیرا ایران همواره نسبت به تحولات کُردستان در بخشهای دیگر حساس بوده و نگاه امنیتی آن به کُردهای داخل، تحت تأثیر همین تحولات منطقه‌ای قرار گرفته است.

در صورتیکە ترکیه در مسیر تازه‌ای حرکت کردە و نسبت بە کُردها، بە گشایش سیاسی دست بزند، می‌تواند الگوی تازه‌ای را در منطقه ایجاد کند که تهران نیز ناگزیر از مواجهه با پیامدهای آن خواهد شد.

در صورت تثبیت و نهادینە شدن گفتمان کُردیِ بە صورت سیاسی در ترکیه، مطالبات مشابه در ایران نیز از امکان تقویت برخوردار خواهند شد. این مطالبات سال‌هاست در عرصه عمومی کردستان ایران وجود دارد اما به دلیل رویکردهای امنیتی پاسخ سیاسی روشنی نگرفته است.

ایران، به دلیل تفاوت در محاسبات و اولویت‌ها،  برخلاف ترکیه، به سمت مدل مشابهی حرکت نکرده است. اما ترکیە تاکنون هزینه‌های سنگینی را از استمرار درگیریها پرداخت کردە و نهایتاً با واقعیتی مواجە شدە است که تغییر مسیر را ضروری می کند.

اما در ایران نگاه امنیتی همچنان تعیین‌کننده است و ساختار سیاسی هزینه‌ ادامه این رویکرد را کمتر حس کرده است. در نتیجه، کمتر نشانه‌ای جدی از تمایل تهران برای پذیرش راه‌حل سیاسی گسترده‌تر در «مسئله کُرد» دیده می‌شود.

با این حال، خروج نیروهای پ‌ک‌ک از ترکیه و چرخش آنکارا به سمت کاهش نظامی‌گری، برای ایران یک هشدار و در عین حال یک فرصت است.

این هشدار ناظر بر آن است که تحولات مرتبط با جامعه کُردی در سطح منطقه وارد مرحله‌ای کیفی و متفاوت گشتە و نمی‌توان آن را با الگوها و سازوکارهای سنتی مدیریت کرد.

افزون بر این، در صورتیکە تهران در پیِ ایجاد الگوی تعامل پایدارتر و مؤثرتر با جامعه کُرد در درون فضای سرزمینی ایران باشد، شرایط فعلی منطقه می‌تواند فرصت مناسبی برای بازنگری بنیادین و اصلاح سیاست‌های موجود فراهم آورد.

تحولات اخیر یک پیام روشن دارد: مسئله کُرد در خاورمیانه همچنان زنده است، اما شیوه مواجهه با آن می‌تواند دگرگون شود.

ترکیه حداقل تا مقطع کنونی، نخستین نشانه‌ها را از تمایل حداقلی نسبت به حل مسئله کُرد بروز داده است. با این حال، ایران همچنان در نقطه مقابل چنین تصمیمی قرار داشتە و نوع انتخاب آن، اعم از تعامل سیاسی یا تشدید اختلافاتمسیر تحولات آتی را تعیین خواهد کرد.

استمرار این روند برای تمامی بازیگران منطقه، از جمله ایران، منجر به شکل‌گیری یک نظم نوین در مسالە کُرد خواهد شد.