جنگل‌های آفریقا طی هفت سال ۱۰۶ میلیارد کیلوگرم زیست‌توده جنگلی از دست داده‌اند

جنگل‌های آفریقا که زمانی به عنوان بزرگ‌ترین ذخایر کربن شناخته می‌شدند، از سال ۲۰۱۰ بە بعد به منبعی برای انتشار گاز کربن تبدیل شده‌اند. فعالیت‌های انسانی مانند کشاورزی، معدن‌کاری و توسعه زیرساخت‌ها باعث تخریب این جنگل‌ها و کاهش ظرفیت جذب کربن آنها شده‌اند. بنابە گزارشهای منتشرشدە اخیر، جنگل‌های آفریقا بین ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۷، ۱۰۶ میلیارد کیلوگرم زیست‌توده خود را از دست داده‌اند. در این میان، حوضه کنگو، یکی از بزرگ‌ترین منابع جذب کربن، با شتاب جنگل‌زدایی مواجه گشتە و نیاز به توجه و حمایت جهانی برای حفاظت بیش از پیش افزایش پیدا کردە است.

جنگل‌های آفریقا که زمانی به عنوان یکی از بزرگ‌ترین ذخایر کربن جهان شناخته می‌شدند، اکنون به منبعی برای انتشار گاز کربن تبدیل شده‌اند.

این تغییر نگران‌کننده، که از سال ۲۰۱۰ آغاز شده است، به این معناست که سه منطقه اصلی جنگل‌های بارانی سیاره، آمازون در آمریکای جنوبی، جنوب شرقی آسیا و آفریقا، دیگر تنها متحدان در مبارزه با بحران تغییرات اقلیمی نیستند، بلکه بخشی از مشکل نیز شده‌اند.

تحقیقات جدیدی که در مجله Scientific Reports منتشر شده است، نشان می‌دهد که فعالیت‌های انسانی نظیر کشاورزی، توسعه زیرساخت‌ها، معدن‌کاری و گرمایش جهانی، به تخریب گسترده جنگل‌ها و کاهش تاب‌آوری اکوسیستم‌ها منجر شده‌اند.

این روند، که موجب کاهش ذخیره کربن در جنگل‌ها و در نتیجه ورود بیشتر دی‌اکسید کربن به جو می‌شود، هشدار جدی برای آینده سیاره است.

بر اساس گزارش‌ گاردین، بین سال‌های ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۷، جنگل‌های آفریقا تقریباً ۱۰۶ میلیارد کیلوگرم زیست‌توده را از دست داده‌اند، کە میتواند معادل وزن ۱۰۶ میلیون خودرو قلمداد شود.

از سوی دیگر، جنگل‌های گرمسیری در جمهوری دموکراتیک کنگو، ماداگاسکار و غرب آفریقا نیز بیشترین آسیب را متحمل شدەاند. این جنگل‌ها دیگر به عنوان مخازن کربن عمل نمی‌کنند و به یک منبع کربن تبدیل شده‌اند که بر مشکل تغییرات اقلیمی می‌افزاید.

حوضه کنگو: ریه‌های آفریقا در بحران

حوضه کنگو، که به «ریه‌های آفریقا» معروف بودە و به عنوان یکی از بزرگ‌ترین منابع جذب کربن در جهان شناخته می‌شود، در سال‌های اخیر با کمبود توجه جهانی و سرمایه‌گذاری در زمینه حفاظت از محیط زیست مواجه شده است.

این حوضه که دربردارندە شش کشور در مرکز آفریقابودە و خانه تقریبا ۱۳۰ میلیون نفر است، هنوز در بیشتر سیاست‌گذاری‌ها و بودجه‌های بین‌المللی تغییرات اقلیمی نادیده گرفته شده است.

در اکتبر ۲۰۲۳، رهبران، دانشمندان و سیاست‌گذاران از سه منطقه بزرگ جنگل‌های بارانی جهان، آمازون، کنگو و بورنئو-مکونگ، در برازاویل، پایتخت جمهوری کنگو، گرد هم آمدند تا راهکارهایی برای نجات جنگل‌های گرمسیری از تخریب فزاینده بیابند.

اما به گفته سیمون لوئیس ، یکی از محققان برجسته در این زمینه، و به نقل از مقاله‌ای از تام پاتاشاکو، این کنفرانس نتایج چشمگیری در سیاست‌گذاری‌ها و تأمین مالی نداشته است و کمترین توجه جهانی به حوضه کنگو معطوف شده است.

کمبود تأمین مالی برای حفاظت از جنگل‌های کنگو

طبق گزارش‌ها، بین سال‌های ۲۰۰۸ تا ۲۰۲۲، از مجموع ۲۰ میلیارد دلار کمک‌های مالی بین‌المللی ارائە شدە برای حفاظت از جنگل‌ها، تنها ۳.۲ میلیارد دلار به حوضه کنگو اختصاص یافته است.

این در حالی است که بخش عمده‌ای از این بودجه صرف حفاظت از تنوع زیستی و سیاست‌های زیست‌محیطی شده و تنها ۰.۱٪ آن به تحقیقات علمی و ارزیابی‌های دقیق وضعیت کربن اختصاص داشته است.

حوضه کنگو همچنان به جذب حدود ۶۰۰ میلیون تن دی‌اکسید کربن در سال ادامه می‌دهد، اما با توجه به شتاب جنگل‌زدایی و تخریب‌های انسانی، این ظرفیت در حال کاهش است.

بە نظر می رسد در صورت تداوم این روند، جنگل‌های این منطقه نمی‌توانند به عنوان یک حائل طبیعی برای تغییرات اقلیمی عمل کنند.

پژوهشگران امیدوارند که توجه و حمایت بین‌المللی بیشتری به حوضه کنگو جلب شود و کمک‌های مالی لازم برای حفاظت از این جنگل‌ها افزایش یابد.