حضور حوثیهای یمن در عراق، ائتلافی فراتر از هماهنگی است
- 1 hour ago
- 4 min read
سمیە توحیدی
همکاری حوثیهای یمن با گروههای مسلح همسو با ایران در عراق، دیگر صرفاً یک رابطه سیاسی یا تبلیغاتی نیست. این شبکه اکنون کارکردی عملیاتی دارد و حوزههای آموزش، پهپاد، موشک، تأمین مالی، اطلاعات و پشتیبانی لجستیکی را پوشش میدهد. انتقال بخشی از فعالیتها به بابل و جرفالصخر نیز نشان میدهد عراق به عمق پشتیبانی منطقهای حوثیها تبدیل شده است. این روند، نفوذ بازیگران غیردولتی را افزایش میدهد، حاکمیت بغداد را تضعیف میکند، خطر کشیده شدن عراق به درگیریهای منطقهای را بالا میبرد و اقتدار دولت را فرسودهتر میکند.
رابطه میان گروه حوثی و گروههای مسلح عراقی همسو با ایران، طی سالهای اخیر بهطور مستمر گسترش یافته و از سطح هماهنگی سیاسی و رسانهای به شراکتی عملیاتی در حوزههای نظامی، لجستیکی و اطلاعاتی ارتقا یافته است. این شراکت در چارچوب آنچه کە محور مقاومت به رهبری تهران در منطقه خوانده میشود، شکل گرفته و همچنان نیز ادامە دارد.
ناظران بر این باورند که این تحول به حوثیهای یمن کمک کرده است تا شبکه روابط نظامی خود را گسترش دادە و از تجربهها و توانمندیهای گروههای مسلح عراقی، آنهم در شرایطی که خاک عراق به یکی از عرصههای هماهنگی میان طرفهای محور ایران در پروندههای مربوط به موشکها، پهپادها و پشتیبانی لجستیکی تبدیل شده است، بهرەمند شوند.
اطلاعات امنیتی نشان میدهد فعالیت این گروه در عراق دیگر به حضور سیاسی یا رسانهای محدود نمیشود، بلکه نشان دهندە ایجاد مراکز هماهنگی و انجام تحرکات میدانی با همکاری گروههای بانفوذ عراقی را نیز میباشد.
دادههای میدانی حاکی از آن است که هیات حوثی طی سالهای گذشته، پس از ترک پایگاههای علنی خود در بغداد، حضور خود در عراق را بازساماندهی کرده و به مناطق امنتر، بهویژه استان بابل، منتقل شده است.
منابع آگاه بر این باورند کە گروه حوثی پایگاە خود را در منطقه جرف الصخر، در شمال غربی استان بابل، مستقر کرده است. این منطقه از مهمترین پایگاههای گروههای مسلح همسو با ایران به شمار میرود و بستر مناسبی را برای فعالیتهای لجستیکی و آموزشی فراهم نمودە است.
افزون بر این، این منطقه به مسیرهای اصلی تدارکاتی نزدیک است.
در این مناطق، کادرهای حوثیهای یمن تحت حمایت گروههای بانفوذ عراقی تردد میکنند و از ظرفیتهای امنیتی و شبکههای لجستیکی آنها بهره میبرند. این موضوع انتقال افراد و تجهیزات میان استانهای عراق را تسهیل کرده و آزادی عمل بیشتری برای اداره فعالیتهای این گروه فراهم میکند.
این همکاری همچنین شامل استفاده از مقرهای مشترک، تبادل اطلاعات میدانی و فراهم کردن امکانات حملونقل و پشتیبانی است که توانایی گروه حوثی برای فعالیت خارج از صحنه یمن را تقویت میکند.
ساختار فرماندهی چندمنظوره
منابع یمنی و عراقی میگویند گروه حوثی فعالیت خود در عراق را از طریق یک ساختار تشکیلاتی با وظایف تقسیمشده، اداره میکند. این ساختار مسئول هماهنگی با گروههای مسلح و نظارت بر حوزههای نظامی، مالی و فکری است.
بر اساس این منابع، ابو ادریس الشرفی ریاست هیات حوثی در عراق را بر عهده دارد. او مسئول مدیریت روابط با رهبران گروههای مسلح عراقی، هماهنگی با سازمان الحشد الشعبی و نظارت بر فعالیتهای کلی این گروه در عراق است.
ابو علی العزی نیز از برجستهترین کارشناسان نظامی حوثی به شمار میرود. مسئولیت توسعه و مدیریت برنامههای پهپادی، نظارت بر آموزش، انتقال تجربههای فنی و همچنین مشارکت در هماهنگی جنبههای عملیاتی مرتبط با این سلاح، به او واگذار شده است.
بخش مالی
اطلاعات موجود نشان میدهد فضل الشرفی مدیریت منابع مالی هیات حوثی را بر عهده دارد. او بر فعالیتهای مربوط به جمعآوری کمکهای مالی از طریق نهادهای خیریه پوششی نیز نظارت میکند. به گفته منابع، یکی از این نهادها با نام مؤسسه خیریه المواطن در شهر نجف فعالیت میکند.
همچنین عبدالملک مرتضی (ابوطالب)، که پیشتر نماینده این گروه در سوریه بود، مسئولیت مدیریت خطوط تدارکاتی و هماهنگی لجستیکی میان جبهههای مختلف را بر عهده دارد. یک فرمانده امنیتی نیز با نام ابوهبه مسئول پروندههای اطلاعاتی و امنیتی است.
تقسیم این مسئولیتها نشان میدهد حضور حوثیها در عراق از یک فعالیت محدود به یک ساختار تشکیلاتی منسجمتر تبدیل شده است.
این ساختار بر تقسیم روشن وظایف در حوزههای سیاسی، نظامی، مالی و امنیتی استوار است و هماهنگی با گروههای مسلح عراقی و گسترش همکاری میان دو طرف را تسهیل میکند.
منابع عراقی نیز میگویند افراد مرتبط با گروه حوثی در عراق، از سالها پیش، در فعالیتهای مالی و تجاری مشکوک مشارکت داشتهاند.
به طور گسترده اعتقاد بر این است که از این فعالیتها به عنوان پوششی برای پولشویی و تأمین مالی فعالیتهای این گروه در یمن و منطقه استفاده میشود. به گفته این منابع، این فعالیتها رستورانها، صرافیها، شرکتهای حملونقل و شرکتهای باربری را نیز در بر میگیرد.
تبادل تجربههای نظامی
برجستهترین جنبه همکاری میان حوثیها و گروههای مسلح عراقی، تبادل تجربههای نظامی است. این همکاری بهویژه در حوزه پهپادها و موشکهای دوربرد صورت میگیرد که به یکی از ابزارهای اصلی درگیریها در منطقه تبدیل شدهاند.
تجربهای که حوثیها طی سالهای جنگ در یمن در بهکارگیری پهپادها و توسعه شیوههای استفاده از آنها به دست آوردهاند، به این گروه تجربه گستردهای در بهرهبرداری از این سامانهها داده است.
در مقابل، گروههای مسلح عراقی وابستە بە جمهوری اسلامی ایران زیرساختهای لجستیکی، پایگاههای استقرار، انبارهای تسلیحات و شبکههای پشتیبانی را فراهم میکنند و به تقویت این فعالیت کمک میکنند.
برآوردها نشان میدهد هماهنگی مستمری میان دو طرف در زمینههای آموزش و برنامهریزی عملیاتی وجود دارد. این هماهنگی امکان تبادل تجربههای فنی و توسعه تاکتیکهای مورد استفاده در مدیریت حملات را فراهم کرده و بر سطح هماهنگی میان طرفهای محور در بیش از یک جبهه تأثیر گذاشته است.
ناظران معتقدند این همافزایی نظامی یکی از برجستهترین جلوههای ائتلاف میان دو طرف است. به گفته آنها، این موضوع نشان میدهد روابط دو طرف از مرحله حمایت متقابل فراتر رفته و به ایجاد یک ساختار عملیاتی با اهداف مشترک رسیده است.
گسترش همکاری میان حوثیها و شبهنظامیان مسلح عراقی، نگرانیهای فزایندهای را در کشورهای منطقه برانگیخته است.
این نگرانیها بهویژه با تکرار اتهامها درباره استفاده از خاک عراق برای فعالیتهای مرتبط با درگیریهای منطقهای افزایش یافته است.
این وضعیت، دولت عراق به ریاست علی الزیدی را با چالشهای دشواری در زمینه انحصار سلاح در اختیار دولت و جلوگیری از استفاده از خاک عراق در منازعات خارجی روبهرو کرده است.