حملە بە لهستان و قطر به اعتبار جهانی ترامپ ضربە وارد کردەاند
- Arena Website
- Sep 11, 2025
- 5 min read
حمله هوایی اسرائیل به دوحه، نقض آشکار حاکمیت قطر و ضربهای جدی به اعتبار دیپلماتیک ترامپ ارزیابی میشود. همزمانی این عملیات با تشدید حملات روسیه، محدودیت نفوذ واشنگتن بر متحدان را آشکار می کند. واکنش محتاطانەی ترامپ و انتقاد کارشناسان، ضعف او در مهار نتانیاهو را برجسته ساخته و چشمانداز میانجیگری قطر در مسالە غزە، توافقهای منطقهای و آزادی گروگانهای اسرائیلی را مبهم کرده است.
حمله هوایی اسرائیل به یک منطقه مسکونی در پایتخت قطر، دوحه، ضربهای جدی به جایگاه بینالمللی رئیسجمهور دونالد ترامپ وارد کرده است. این حمله، که روز سهشنبه ۱۸ شهریور در روشنایی روز انجام شد، پنج عضو حماس را کشت اما مذاکرهکنندگان ارشد این گروه جان سالم بدر بردند.
استفان کولینسن تحلیلگر شبکه سیانان در یاداشتی حملەی اسرائیل بە قطر و روسیە بە اوکراین را چالشی برای وجاهت ترامپ تلقی کردە با اشارە بە سوء استفادە پوتین از ترامپ نوشتە است پوتین در جریان نشست آلاسکا نیز همراه با پوزخندی بر لب، حملات به غیرنظامیان اوکراینی را تشدید کرد.
تحلیلگران بر این باورند کە همزمانی نسبی تشدید حملات روسیە بە اوکراین و لهستان و سرانجام حملە اسرائیل بە قطر، نفوذ محدود ترامپ بر متحدان نزدیک آمریکا را آشکار کرده و پرسشهایی جدی درباره توانایی او برای تحقق وعدههایش ایجاد کرده است.
حمله هوایی اسرائیل بە مقامات حماس در قطر، متحد کلیدی آمریکا و میزبان بزرگترین پایگاه نظامی این کشور در خاورمیانه در العدید، انجام شد.
اگرچە اسرائیل تأکید کرده است که این عملیات کاملاً مستقل بوده است، با این حال، اقدام اسرائیل پیامدهای مهمی برای منافع آمریکا بە دنبال خواهد داشت. آنهم بە ویژە در شرایطی که قطر به درخواست کاخ سفید در حال میانجیگری برای آتشبس در غزه بود.
ترامپ، کە بە گفتە مقامات آمریکایی، تنها هنگام وقوع عملیات از آن مطلع شد، تلاش کرد خود را از این تصمیم دور نگه دارد و اصرار داشت که فوراً به مقامات قطری اطلاع داده است. در این بارە، وی در حالی که شامگاه سهشنبه عازم یک رستوران استیکفروشی در واشنگتن دیسی بود، گفت:
من از کل ماجرا راضی نیستم. این موقعیت خوبی نیست... ما از نحوه انجام این کار راضی نیستیم.
این موضع محتاطانه نادری برای ترامپ است، که به دلیل سخنان پرهیاهوی خود شناخته میشود، و نشاندهنده شدت تحقیر دیپلماتیک است.
زمانبندی حمله نیز از نظر تحلیلگران بدترین حالت ممکن بود. این اقدام تنها یک روز پس از دیدار رون درمر، مشاور بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، با ستیو ویتکوف، فرستاده ترامپ، در واشنگتن انجام شد، بدون اینکه هیچ اشارهای به عملیات قریبالوقوع شود.
شبکه سیانان گزارش داده است که برخی مقامات کاخ سفید این حمله را توهینی عمدی به دولت ترامپ میدانستند، که تمرکز خود را بر آتشبس جامع در غزه، شامل آزادی گروگانها و تبادل زندانیان، قرار داده بود.
ادوارد جرجیان، سفیر سابق آمریکا در اسرائیل گفته است: «اسرائیل به وضوح توجه چندانی به منافع امنیت ملی آمریکا ندارد.»
توهین شخصی و دیپلماتیک
برای ترامپ، که در ژانویه ۲۰۲۵ به کاخ سفید بازگشت و وعده داده بود جنگهای غزه و اوکراین را به سرعت پایان میدهد، این حمله یک توهین شخصی و دیپلماتیک محسوب میشود.
تحلیلگران میگویند این اقدام تصویر او را بهعنوان یک رهبر قدرتمند و سختگیر که رهبران جهان از او هراس دارند، تضعیف میکند. این حمله نه تنها حاکمیت یک متحد حیاتی آمریکا را نقض کرده است، بلکه امیدها برای دستیابی بە توافق آتشبسی را که ترامپ آن را پیشبینی نیز کرده بود، به خطر انداخته است.
نخستوزیر قطر اسرائیل را به تروریسم دولتی متهم کردە و کارشناسان هشدار دادهاند که این احتمال وجود دارد که تمایل دوحه برای ادامه میانجیگری کاهش یابد.
پیامدهای این حمله میتواند برای سیاست خارجی آمریکا گسترده باشد. احتمالاً روابط ترامپ و نتانیاهو، که به نظر میرسد نابودی کامل حماس را به بازگشت گروگانهای اسرائیلی ترجیح میدهد، تیره خواهد شد.
قطر نیز در این میان از نقش حساسی برخوردار است. در گذشتە این کشور در پیشبرد اولویتهای دیپلماتیک آمریکا، از جمله مذاکرات آزادی گروگانها در افغانستان و ونزوئلا، نقش کلیدی ایفا کرده است.
برخی ناظران آمریکایی قطر را به بازی دوگانه با میزبانی از رهبران حماس متهم کردهاند، اما دوحه این حمله را خیانتی از سوی نزدیکترین متحد آمریکا در منطقه تلقی خواهد کرد. دریاسالار بازنشسته جیمز استاوریدیس، فرمانده سابق ناتو در رابطە با این حملە و تبعات آن گفته است:
این هزینه بزرگی برای اسرائیلیها برای انجام این حمله است. نتانیاهو، سالهاست در قدرت است، بسیار راحت عمل میکند و دقیقاً آنچه را کە میخواهد انجام میدهد.
توجیه اسرائیل مبنی بر اینکه رهبران تروریست را در هر کجا که باشند هدف قرار میدهد، نگرانیها درباره بیپروایی این حمله را کاهش نداده است.
استراتژی گستردهتر نتانیاهو در منطقه، شامل حملات علیه حزبالله در لبنان، حوثیها در یمن و ایران، شرایط دیپلماتیک را پیچیدهتر کرده است.
پیامدهای گستردهتر برای منافع آمریکا
با این حمله، امیدهای گسترش توافقهای ابراهیم، که روابط اسرائیل و برخی کشورهای عربی را عادیسازی کرده است، اکنون در معرض خطر قرار گرفتەاند. این توافقها که ترامپ آنها را مسیری به سوی جایزه صلح نوبل میبیند، به نظر میرسد بیش از پیش دور از دسترس باشند.
کشورهای خلیج که پیشتر نسبت به اقدامات اسرائیل محتاط بودند، ممکن است در مورد قابلیت اطمینان تضمینهای امنیتی آمریکا، بە ویژە پس از انجام عملات در نزدیکی پایگاە العدید، دچار تردید شوند.
تحلیلگران همچنین هشدار دادهاند اگر اسرائیل بتواند با مصونیت به قطر حمله کند، سایر رهبران منطقه ممکن است نگران حمله بعدی به خود باشند.
در این راستا کاخ سفید تلاش کرده است تا پیامدهای زیانبار آن را محدود و کنترل کند. سخنگوی کاخ سفید این حمله را یکجانبه خوانده و گفته است که بمباران یک متحد مستقل آمریکا اهداف اسرائیل یا آمریکا را پیش نمیبرد.
ترامپ نیز در شبکه اجتماعی تروث سوشال تأکید کرد که این تصمیم تنها از سوی نتانیاهو اتخاذ و افزود که به وزیر امور خارجه دستور داده است کە بە قطر اطلاع دادە شود.
با این حال، دولت دوحه اعلام کرده است که تنها پس از پایان حمله از آن مطلع شده است، این موضوع نیز بە نوبەی خود ادعاهای اقدام سریع آمریکا را تضعیف میکند.
پیچیدگیها و اعتبار
این حملە فرسایش اعتبار ترامپ بهعنوان یک میانجی جهانی را برجسته کرده است. وعدههای او برای پایان دادن به جنگهای غزه و اوکراین با شکست مواجه شدهاند و هشت ماه پس از آغاز دوره دوم ریاستجمهوری، هر دو درگیری شدت بیشتری یافتهاند.
در خاورمیانه، این حمله باور گستردهای را تقویت کرده است که بە رغم نقش حیاتی آمریکا در دفاع از اسرائیل، ترامپ هیچگونە نفوذی بر نتانیاهو ندارد.
زمانبندی حمله، در حالی که مذاکرهکنندگان حماس در حال بررسی طرح صلح آمریکا بودند، باعث شده است بسیاری از تحلیلگران نتیجه بگیرند که نتانیاهو به دنبال طولانی کردن جنگ است.
تحلیلگران میگویند ممکن است هدف وی به تعویق انداختن تحقیقات درباره ناکامیهای امنیتی پس از حملات ۷ اکتبر ۲۰۲۳ و حفظ قدرت در میان چالشهای حقوقی باشد.
مسیری شکننده به جلو
این حملە از پیامدهای عمیقی برخوردار است. اعتبار ترامپ بهعنوان میانجی جهانی در خطر است، روابط آمریکا و قطر تیره گشتە و تهاجم اسرائیل در غزه که دهها هزار غیرنظامی فلسطینی در آن کشته شدهاند تشدید شده است.
متعاقب این حملە، گروگانهای باقیمانده اسرائیلی که نزدیک به دو سال در اسارت هستند، با محو شدن چشمانداز یک توافق، با سرنوشتی تاریکتر روبهرو هستند.
کشورهای خلیج و دیگر متحدان آمریکا ممکن است درباره قابلیت اطمینان تعهدات امنیتی آمریکا دچار تردید شوند. چشمانداز ترامپ برای به جا گذاشتن میراثی بهعنوان یک صلحساز جهانی به شدت تهدید شده است.
حمله دوحه نه تنها شکنندگی سیاست خارجی ترامپ را بە نمایش گذاشتە است، بلکه چالش هدایت جهانی را نیز برجسته کرده است که حتی متحدان نزدیک بە ترامپ نیز در مصونیت کامل عمل میکنند.
با از بین رفتن امیدهای دولت ترامپ برای دستیابی بە صلح در غزه، ترامپ با نبرد دشواری برای بازسازی اعتبار بینالمللی خود و اعتماد متحدان روبهرو است.
