در آستانه خروج کامل از عراق، آمریکا سامانههای پاتریوت را از کردستان خارج کرد
- 6 minutes ago
- 3 min read
خروج سامانههای پاتریوت از اقلیم کردستان صرفاً یک جابهجایی نظامی نیست، بلکه نشانهای از تغییر هندسه بازدارندگی آمریکا در خاورمیانه است. واشنگتن با تمرکز بر دفاع از مراکز حیاتی انرژی و متحدان عرب خود، منابع محدود پدافندی را از مناطق کماولویتتر به جبهههای حساستر منتقل میکند. این تحول، اگرچه به معنای قطع همکاری امنیتی با اقلیم کردستان و عراق نیست، اما هزینههای امنیتی اقلیم کردستان را افزایش میدهد و میتواند خلأ بازدارندگی ایجادشده را به عاملی برای افزایش تحرک بازیگران غیردولتی و تشدید رقابتهای منطقهای تبدیل کند.
المانیتور به نقل از منابع آگاه گزارش داد عملیات کاهش حضور نظامی واشنگتن در اقلیم کردستان از هفته گذشته آغاز و بخش عمده نیروها و تجهیزات سنگین این کشور از پایگاه مستقر در نزدیکی فرودگاه هولیر (اربیل)، پایتخت اقلیم کردستان خارج شدهاند.
به گفته این منابع، تمامی سامانههای پاتریوت مستقر در این پایگاه به مقصدی نامشخص منتقل شدهاند، هرچند برخی از تجهیزات دفاعی دیگر همچنان در محل باقی ماندهاند.
این خروج در چارچوب توافق بغداد و واشنگتن برای پایان دادن به حضور نظامی آمریکا در عراق انجام میشود. بر اساس برنامه اعلامشده، نیروهای باقیمانده آمریکا در اقلیم کردستان باید تا ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۶ این کشور را ترک کنند.
حدود ۲ هزار نیروی آمریکایی که در پایگاه هوایی حریر در اقلیم کردستان مستقر هستند، آخرین بخش از نیروهای آمریکا در عراق محسوب میشوند. واشنگتن پیشتر خروج خود از مناطق تحت کنترل دولت مرکزی عراق را تکمیل کرده و پایگاههایی مانند عینالاسد را تخلیه کرده بود.
خروج در سایه افزایش تهدیدهای امنیتی
خروج سامانههای پاتریوت از اربیل در شرایطی صورت میگیرد که اقلیم کردستان طی ماههای اخیر با افزایش حملات موشکی و پهپادی پهپادی از سوی ایران و گروههای مسلح مورد حمایت تهران مواجه بوده است.
بخش عمده این حملات، احزاب مخالف کرد مستقر در اقلیم را هدف قرار داده است، اما پایگاههای مورد استفاده نیروهای آمریکایی نیز بارها هدف حمله قرار گرفتهاند.
سامانههای پاتریوت که توانایی رهگیری موشکها، پهپادها و دیگر تهدیدهای هوایی را دارند، پیش از خروج نیروها نقش مهمی در حفاظت از پایگاه اربیل ایفا میکردند. منابع آگاه میگویند این سامانهها توانستهاند بخش عمده حملات انجامشده علیه این پایگاه را خنثی کنند.
با این حال، خروج این سامانهها اقدامی دو وجهی تلقی میشود. از یک سو، پاتریوتها لایه مهمی از دفاع نیروهای آمریکایی در منطقه بودند و از سوی دیگر، خود این سامانهها نیز به اهدافی برای حملات تبدیل شده بودند.
در این بارە، مایکل نایتس، رئیس بخش پژوهش مؤسسه «Horizon Engage»، به المانیتور گفته است که خروج نیروهای آمریکایی به معنای پایان همکاری امنیتی میان واشنگتن و بغداد نبودە و احتمال دارد نیروهای ویژه آمریکا همچنان در برخی پایگاەهای محرمانه و کمحاشیه به فعالیت خود ادامه دهند.
تغییر اولویتهای دفاعی آمریکا
خارج کردن سامانههای پاتریوت پیش از پایان کامل خروج نیروهای زمینی آمریکا، پرسشهایی را درباره وضعیت ذخایر موشکهای رهگیر این کشور و نحوه توزیع آنها در منطقه ایجاد کرده است.
یکی از منابع آگاه که مایل بە افشای هویت خود نبود گفت: اقلیم کردستان دیگر در اولویت قرار نداشتە و اولویت اصلی اکنون کشورهای حوزه خلیج فارس و اردن هستند.
این تغییر اولویت در حالی مطرح میشود که آمریکا طی سالهای اخیر با افزایش تقاضا برای سامانههای دفاع هوایی خود مواجه بوده است.
گزارشهای مراکز پژوهشی آمریکایی از کاهش ذخایر پاتریوت خبر دادهاند. کاهش این موشکها پس از ارسال تجهیزات به اوکراین و استفاده گسترده از این سامانهها در عملیاتهای اخیر تشدید شده است.
مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی (CSIS) نیز در گزارشی اعلام کرده است که ذخایر پاتریوت آمریکا در دوره اخیر کاهش یافته است.
همچنین مؤسسه پژوهش سیاست خارجی آمریکا برآورد کرده است که واشنگتن سالانه حدود ۶۰۰ موشک رهگیر پاتریوت تولید میکند که به گفته کارشناسان ممکن است با سطح تقاضای فعلی همخوان نباشد.
پایان مأموریت نظامی، ادامه همکاری امنیتی
خروج نیروهای آمریکایی از عراق بر اساس توافق دوجانبهای میان بغداد و واشنگتن انجام میشود که در سپتامبر ۲۰۲۴ درباره تغییر شکل حضور نظامی آمریکا در عراق به امضا رسید.
بر اساس این توافق، مأموریت گسترده ائتلاف بینالمللی پایان یافته و همکاریها به سمت آموزش، تبادل اطلاعات و عملیات محدود ضدتروریسم حرکت میکند.
تجربه خروجهای پیشین آمریکا از عراق نیز بر نگرانیهای کنونی سایه انداخته است. خروج نیروهای آمریکایی در سال ۲۰۱۱ با دورهای از بیثباتی منطقهای همراه شد که در نهایت به ظهور داعش و بازگشت مجدد نیروهای آمریکا به عراق در سال ۲۰۱۴ انجامید.
اکنون واشنگتن تلاش میکند با کاهش حضور مستقیم نظامی، منابع دفاعی خود را به مناطقی منتقل کند که از نظر راهبردی اهمیت بیشتری دارند.
در مقابل، مقامهای اقلیم کردستان نگراناند که کاهش این چتر امنیتی، این منطقه را در برابر تهدیدهای گروههای مسلح آسیبپذیرتر کند.