کریدور جدید ترکیه و عراق، اقلیم کردستان را به حاشیه میراند
- 6 hours ago
- 3 min read
یک کاروان ترانزیتی ترکیه برای نخستین بار از مسیر سوریه وارد عراق شد. اگرچە این مسیر از سوی بغداد و دمشق گامی مهم برای توسعه تجارت منطقهای قلمداد میشود، اما در اقلیم کردستان با نگرانیهایی درباره کاهش نقش گذرگاه ابراهیم خلیل همراه شده است.
روز دوشنبه یک کاروان ترانزیتی ترکیه از طریق گذرگاه مرزی گرەسپی (تل ابیض) وارد سوریه شد و با عبور از مرز الربیعه موصل وارد عراق شد. این مسیر استراتژیک که از سوی عراق و سوریه یک موفقیت اقتصادی و لجستیکی توصیف شدە است، اقلیم کردستان آن را تضعیف و از کاهش اهمیت گذرگاه ابراهیم خلیل میداند.
دولت عراق این مسیر جایگزین استراتژیک را در چارچوب سیاست تنوع اقتصادی و تقویت روابط با همسایگان میداند.
عمر وائلی رئیس هیاتی مرزهای عراق گفت این مسیر ترانزیتی جزئی از راە توسعه بغداد است و عراق را به یک مرکز لجستیک جهانی تبدیل میکند.
از سوی دیگر اداره کل گمرک و گذرگاەهای مرزی سوریه در اطلاعیەای اعلام نمود کە عبور این کاروان در چارچوب تلاشهای مستمر برای فعالسازی خطوط ترانزیتی بینالمللی و تسریع جابهجایی کالاها میان کشورهای منطقه انجام شده است و این اقدامی به حمایت از اقتصاد ملی و بهبود کارایی زنجیرههای تأمین و حملونقل کمک میکند.
در این خصوص، مازن علوش، مدیر روابط اداره کل گمرک و گذرگاههای مرزی سوریه گفت اکنون با از سرگیری کریدور ترانزیتی، سوریه مرکزی لجستیک و نقطه اتصال اقتصاد منطقه است.
بە نظر می رسد کە با فعال شدن این مسیر، مرز ابراهیم خلیل دهوک در اقلیم کردستان کنار گذاشته میشود.
تاثیر گشایش مسیر جدید بر اقلیم کردستان
تغییر مسیر ترانزیتی که عراق آن را در چارچوب سیاست خارجی خود ارزیابی میکند، مستقیما بر اقتصاد اقلیم کردستان تاثیر میگذارد.
مرز ابراهیم خلیل علاوه بر اینکه از مهمترین مراکز درآمدی اقلیم کردستان و بە ویژە حزب دموکرات کردستان (PDK) بهشمار میرود، همزمان نیز یک ابزار سیاسی است.
به عقیده ناظران، اکنون آنکارا و بغداد از طریق گشایش این مسیر با حذف هولیر (اربیل)، قدرت نفوذ و چانهزنی اقلیم را بهویژه در برابر بغداد کاهش دادهاند.
سروه محمد عضو کمیسیون اقتصاد پارلمان عراق، نسبت به این چرخش هشدار داد و گفت دولت اقلیم کردستان برای محافظت از تجارت باقیمانده خود با جهان خارج، باید سریعا با بغداد وارد گفتگو شود و در مورد سامانه الکترونیکی آسیکیودا (ASYCUDA) و گذرگاههای مرزی به توافق برسد.
سامر قاسم داود، مدیرکل اداره گذرگاههای مرزی عراق ماه گذشته تاکید کردە بود کە استفاده بغداد از این مسیر جایگزین به نحوه عملکرد گذرگاههای اقلیم کردستان مرتبط است. بە گفتە وی:
اگر گذرگاههای مرزی اقلیم کردستان به سامانه الکترونیکی آسکیودا مجهز و متصل شوند، دیگر نیازی به تجارت از طریق سوریه با ترکیه وجود نخواهد داشت.
مسیری فراتر از یک تصمیم اقتصادی
گذرگاه مرزی الربیعه در ۲۴ آوریل با حضور مقامهای سوری و عراقی افتتاح شد. این اقدام پس از اجرای روند ادغام نیروهای دموکراتیک سوریە در ساختار دولتی سوریه شتاب گرفت.
این جهتگیری سیاسی میتواند مسیر ریلی ترکیه-سوریه-عراق را به یک مسیر لجستیکی یکپارچه تبدیل کند.
این کریدور ترانزیتی با مسدودکردن تنگه هرمز از سوی ایران، توجه مقامات عراقی را بیشتر به خود معطوف کرده است. بهویژه پس از آنکه اربیل درخواست وزارت نفت دولت فدرال را برای صادرات نفت کرکوک از طریق خط لوله کرکوک–جیهان در خاک اقلیم کردستان را رد کرد.
ناظران این مسئله را فراتر از تصمیمی اقتصادی ارزیابی کرده و ابعاد آن را گستردەتر از شکاف داخلی عراق میدانند.
اکنون اقلیم کردستان در یک موقعیت ابهام و تحت فشار سیاسی قرار دارد که میتواند بر جایگاه هولیر در معادلات منطقه تاثیر بگذارد.
