اسرائیل بە منظور تدوام جنگ فرسایشی با ایران، درصدد بازسازی ناوگان هوایی است

در حالی که سطح تنش‌ها در خاورمیانه، به‌ویژه در ارتباط با ایران، سوریه و لبنان، رو به افزایش است، ارتش اسرائیل و نهادهای امنیتی این کشور در آستانه نهایی‌سازی یکی از گسترده‌ترین برنامه‌های چندساله تقویت توان نظامی خود قرار دارند که مستقیماً بر آمادگی برای جنگ‌های آینده، از جمله احتمال یک رویارویی مستقیم و فرسایشی با ایران، متمرکز است. در قلب این برنامه، یک تصمیم کلیدی و بحث‌برانگیز قرار دارد: انتخاب جنگنده بعدی نیروی هوایی اسرائیل.

بر اساس گزارشی از روزنامه یدیعوت آحارنوت، این بحث بخشی از یک طرح چندمیلیارد شِکِلی برای افزایش توان نظامی اسرائیل است که هم از تجربه‌های عملیاتی اخیر، به‌ویژه عملیات شیر خیزان، تأثیر گرفته و هم از ارزیابی‌های تازه درباره ماهیت جنگ احتمالی آینده.

در همین چارچوب، بر اساس گزارس این روزنامە، روز پنجشنبه نشست مهمی با حضور مقام‌های ارشد دفاعی و به ریاست امیر بارام، مدیرکل وزارت دفاع و سرتیپ ذخیره، برگزار شد؛ نشستی که در آن ارتش اسرائیل توصیه‌ها و اولویت‌های اصلی خود را ارائه داد.

انتظار می‌رود این برنامه به‌زودی برای تصویب به اسرائیل کاتز، وزیر دفاع، و سپس به کمیته کابینه در امور خریدهای دفاعی به ریاست بنیامین نتانیاهو ارائه شود.

طبق توافق چارچوبی موجود، حدود ۳۵۰ میلیارد شِکِل برای تقویت نیروهای مسلح اسرائیل در بازه‌ای ده‌ساله اختصاص خواهد یافت.

به گفته مقام‌های دفاعی، ارتش اسرائیل قرار است نزدیک به ۱۰۰ میلیارد شِکِل از این مبلغ را از طریق افزایش بهره‌وری، اصلاح ساختارها و صرفه‌جویی داخلی تأمین کند.

اگرچه این ارقام بسیار سنگین به نظر می‌رسند، اما مسئولان امنیتی تأکید می‌کنند که این هزینه‌ها بازتاب‌دهنده افزایش چشمگیر بهای سامانه‌های تسلیحاتی پیشرفته و نیازهای امنیتی اسرائیل در محیطی به‌شدت ناپایدار است.

این بودجه طیفی گسترده از تجهیزات و سامانه‌ها را از موشک‌های رهگیر سامانه «پیکان» گرفته تا جنگنده‌های اف-۳۵، بالگردهای تهاجمی آپاچی، هواپیماهای سوخت‌رسان هوایی و حجم انبوهی از مهمات پوشش می‌دهد.

همزمان، رقابت جهانی در حوزه تسلیحات و افزایش قیمت مواد اولیه و هزینه‌های تولید نظامی، فشار مضاعفی بر این برنامه‌ها وارد کرده است.

این روند در سطح بین‌المللی نیز قابل مشاهده است؛ چنان‌که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده آمریکا، اخیراً خواستار افزایش بیش از ۵۰ درصدی بودجه دفاعی آمریکا و رساندن آن به حدود ۱.۵ تریلیون دلار تا سال ۲۰۲۷ شده است.

معضل جنگنده‌ها؛ اف-۳۵ یا اف-۱۵آی؟

در مرکز این برنامه تقویت نیروها، مسئله خرید یک اسکادران جنگنده جدید قرار دارد. ارتش و وزارت دفاع اسرائیل میان دو گزینه مردد هستند: ایجاد اسکادران چهارم جنگنده‌های پنهانکار اف-۳۵ – که در اسرائیل با نام «ادیر» شناخته می‌شوند – یا خرید یک اسکادران جدید از جنگنده‌های اف-۱۵آی.

اف-۳۵ به دلیل توان بالای پنهانکاری و قابلیت‌های پیشرفته اطلاعاتی و شناسایی، جایگاهی ویژه در دکترین عملیاتی اسرائیل دارد.

این جنگنده می‌تواند اهداف حساس را شناسایی کند، سامانه‌های پدافند هوایی دشمن را آشکار سازد و اطلاعات میدان نبرد را به‌صورت لحظه‌ای با دیگر یگان‌ها و سامانه‌ها به اشتراک بگذارد.

چنین ویژگی‌هایی، اف-۳۵ را به ابزار اصلی مرحله آغازین هر درگیری، به‌ویژه علیه دشمنی با پدافند هوایی متراکم مانند ایران، تبدیل کرده است. با این حال، محدودیت اصلی آن کاهش ظرفیت حمل مهمات در حالت کاملاً پنهانکار است.

در مقابل، اف-۱۵آی یک جنگنده سنگین و دوربرد محسوب می‌شود که توان حمل حجم بالایی از مهمات، از جمله بمب‌های سنگرشکن، و اجرای مأموریت‌های تهاجمی مکرر در بازه‌های زمانی طولانی را دارد.

اگرچه قابلیت‌های اطلاعاتی آن نسبت به اف-۳۵ محدودتر است، اما مقام‌های دفاعی اسرائیل از این جنگنده به‌عنوان ستون فقرات قدرت تهاجمی یاد می‌کنند که بر داده‌های اطلاعاتی تولیدشده توسط جنگنده‌های پنهانکار، پهپادها و دیگر سامانه‌ها تکیه دارد.

اهمیت این دوگانگی پس از عملیات شیر خیزان پررنگ‌تر شده است. این عملیات مقامات اسرائیل را بە این این جمع‌بندی رساندە است که هرگونه رویارویی با ایران، احتمالاً نه یک حمله محدود و کوتاه، بلکه جنگی طولانی و فرسایشی خواهد بود.

بر اساس این ارزیابی، مرحله نخست چنین جنگی نیازمند برتری اطلاعاتی، نفوذ پنهانکارانه و فلج‌کردن سامانه‌های دفاعی دشمن است، در حالی که مراحل بعدی بر قدرت آتش مستمر علیه تأسیسات هسته‌ای، پایگاه‌های موشکی، مراکز فرماندهی و سایت‌های تولیدی متکی خواهد بود.

از همین رو، نیروی هوایی اسرائیل ترجیح می‌دهد ترکیبی از هر دو نوع جنگنده را در اختیار داشته باشد. با این حال، اگر محدودیت‌های بودجه‌ای تنها اجازه خرید یک اسکادران جدید را بدهد، انتظار می‌رود ایال زمیر، رئیس ستاد ارتش، خرید یک اسکادران پیشرفته اف-۱۵آی را توصیه کند که بخشی از آن به فرسودگی برخی از جنگنده‌های فعلی نیروی هوایی بازمی‌گردد که عمرشان به چند دهه می‌رسد.

سوخت‌رسانی، بالگردها و پدافند هوایی

برنامه تقویت نظامی اسرائیل صرفاً به جنگنده‌ها محدود نمی‌شود. ارتش این کشور قصد دارد دو فروند هواپیمای سوخت‌رسان هوایی دیگر، علاوه بر شش فروندی که پیش‌تر سفارش داده شده، خریداری کند.

نخستین دو هواپیمای سوخت‌رسان قرار است در سال ۲۰۲۶ وارد خدمت شوند که وجود این سوخت رسانها از نگاه مقام‌های دفاعی، برای عملیات‌های دوربرد و مأموریت‌های طولانی‌مدت کاملاً حیاتی است.

در کنار آن، خرید دست‌کم یک اسکادران بالگرد تهاجمی آپاچی برای تقویت پشتیبانی نزدیک هوایی از نیروهای زمینی و گسترش ناوگان بالگردهای ترابری سنگین به‌منظور جایگزینی بالگردهای فرسوده «یاسور» نیز در دستور کار قرار دارد. همچنین وزیر دفاع به‌دنبال تصویب برنامه‌های چندساله برای تأمین مهمات زمین