سرویس جهانی بی بی سی مستند منطقە ممنوعە را منتشر کرد

جنگ پنهان ترکیە-منطقه ممنوعە، مستندی است کە روز چهارشنبه٣٠ آوریل از سوی تیم تحقیقی بی‌بی‌سی آی، سرویس جهانی بی‌بی‌سی پخش شد. این مستند کە طی دو سال ساختە شدە است ابعاد پنهان گسترش نظامی ترکیە در اقلیم کردستان را بە بهانە حضور نیروهای حزب کارگران کردستان بررسی می کند.

از سال ١٩٩١ بە بعد ترکیە بە بهانە ریشەکن کردن حزب کارگران کردستان، اما بسط قدرت نظامی و توسعە اقتصادی خود اقلیم کردستان را مورد حملە قرار دادە است. طی این مدت این کشور ١٣٦ پایگاە نظامی در این منطقە ایجاد کردە و ٢ هزار کیلومتر مربع از نواحی کوهستانی این منطقە را تحت کنترل خود درآورده است. اگر چە آمار دقیقی از قتل غیرنظامیان در این منطقە در دست نیست، اما زندگی ساکنان اقلیم کردستان شدیدا تحت تاثیر توسعەطلبی‌های ترکیە بودە است.

مستند جنگ پنهان ترکیە-منطقە ممنوعە، فیلم مستندی است کە با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای منبع باز، وسعت کامل ردپای نظامی ترکیه در این منطقه را آشکار می‌کند. این مستند با نقشه‌برداری از بیش از ۱۳۰ پایگاه ترکیه در داخل عراق، نشان می‌دهد که این کشور اکنون کنترل دوفاکتوی هزاران کیلومتر مربع از خاک عراق را در دست دارد. این منطقه وسیع که تقریباً تمام طول مرز شمالی عراق را در بر می‌گیرد، برای مردم محلی به عنوان منطقه ممنوعه شناخته می‌شود.

تیم بی‌بی‌سی آی با هدایت سیمونا فولتین، روزنامه‌نگار، به این مناطق سفر کرد تا به بررسی تلفات انسانی گزارش نشده این درگیری‌ها بپردازد. طبق گزارش CPT یک سازمان غیردولتی بین‌المللی حقوق بشری، از سال ۱۹۹۱ بە بعد بیش از ۷۰۰ غیرنظامی در اثر اقدامات نظامی ترکیه کشته یا زخمی شده‌اند، در حالی که معیشت هزاران نفر دیگر تحت تأثیر قرار گرفته است.

این مستند نشان می دهد کە ساخت پایگاه‌های نظامی ترکیه، زمین‌های کشاورزی فراوانی را از دسترس کشاورزان کُرد خارج کرده است. در این فیلم، بی‌بی‌سی، در گفتگو با برخی از افرادی که تحت تاثیر این توسعەطلبی دولت ترکیە قرار گرفتەاند، نشان می‌دهد که ساخت و ساز پایگاه‌های ترکیە در مناطق مرزی زندگی، معیشت و حیات اجتماعی آنها را بە شدت تحت تاثیر قرار دادە است.

کسانی که وارد منطقه ممنوعه می‌شوند، در معرض خطر تبدیل‌شدن به اهداف بالقوه حملات هوایی یا گلولەباران دولت ترکیە قرار می‌گیرند. بی‌بی‌سی آی پس از انجام تحقیقات عمیق در مورد حمله‌ای که منجر به کشته شدن یک مرد کُرد عراقی و زخمی شدن فردی دیگر شد، بینندگان را به محل حمله می‌برد، اسناد دادگاه را که منحصراً به دست آمده است، نشان می‌دهد و با اعضای خانواده و کارشناسان صحبت می‌کند تا بفهمد چه اتفاقی افتاده و چرا هیچ پاسخگویی وجود نداشته است. بی‌بی‌سی از دولت ترکیه اطلاعات بیشتری در مورد این حادثه درخواست کرد. آنها انجام حمله در آن روز را انکار کردند.

این فیلم این سوال را مطرح می‌کند که آیا حزب دموکرات کردستان عراق (KDP) که حزب حاکم بر منطقە اقلیم کردستان عراق است، بارها در جلوگیری از اجرای عدالت در مورد تلفات حملات ترکیه همدست بوده است یا خیر؟

با عدم ثبت علت واقعی مرگ در اسناد رسمی، به نظر می‌رسد مقامات محلی از سرزنش ترکیه برای این قتل‌های فراقضایی خودداری می‌کنند. علاوه بر این، حکومت اقلیم کردستان به طور سیستماتیک از ثبت این تلفات به عنوان «شهید» - مقوله‌ای که خانواده‌های آنها را مستحق دریافت غرامت مالی می‌کند - خودداری کرده است، زیرا انجام این کار به معنای اذعان به مسئولیت ترکیه خواهد بود.

این مستند در ادامه نشان می‌دهد که چگونه حزب دموکُرات کردستان عراق به ترکیه اجازه داده است تا نفوذ خود را در نهادهای مدنی و نظامی منطقه گسترش دهد. در بخشی از این مستند، یک کاروان نظامی ترکیه بە تصویر کشیدە می‌شود که در آن نیروهای کُرد وابستە بە حزب دموکرات کُردستان، حرکت نیروهای نظامی ترکیه را در منطقه تسهیل می‌کنند.

مردم محلی به بی‌بی‌سی گفته‌اند که این مقامات همچنین با ارتش ترکیه همکاری می‌کنند تا از دسترسی کشاورزان به زمین‌هایشان جلوگیری کنند و مظنونان به حمایت از پ.ک.ک و دیگران را که از حضور نظامی ترکیه انتقاد می‌کنند، دستگیر می‌کنند.

هوشیار زیباری، عضو ارشد حزب دموکرات کُردستان عراق و وزیر خارجه سابق عراق، در مصاحبه‌ای مهم به ادعاهای بی‌بی‌سی آی پاسخ می‌دهد. او می‌گوید ارتش ترکیه به کُردهای عراق آسیبی نمی‌رساند و اظهار می‌کند که تنها هدف ترکیه مبارزه با پ.ک.ک است.

اما قتل حداقل ١٧ غیرنظامی و روزنامەنگار در نیمە دوم سال ٢٠٢۴، در استان سلیمانیە و شهرهای هم مرز با ایران نشان می‌دهد کە مقامات حکومت اقلیم کُردستان، بە هیچ وجە خواهان برهم‌زدن روابط نزدیکشان با دولت ترکیە نیستند.