فیگارو: لاریجانی تلاش روحانی و ظریف برای کنار زدن خامنهای را خنثی کرد
- 9h
- 4 min read
بر اساس گزارش روزنامه لوفیگارو، تلاش نافرجام حسن روحانی و محمدجواد ظریف برای به حاشیه راندن علی خامنهای در اوج ناآرامیهای داخلی، به تمرکز کمسابقه قدرت در دست علی لاریجانی منجر شد. لاریجانی با خنثیسازی این ابتکار و اتکا به اعتماد رهبر جمهوری اسلامی ایران، به بازیگر محوری مدیریت کشور بدل شده و اکنون همزمان سرکوب اعتراضها و هدایت پرونده هستهای را در اختیار دارد.
بر اساس گزارشی که روزنامه فرانسوی لو فیگارو منتشر کرده است، حسن روحانی، رئیسجمهور پیشین ایران، و وزیر خارجه او محمدجواد ظریف، در اوج ناآرامیهای سراسری تلاش کردند علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، را به حاشیه برانند، اما بە گزارش این روزنامە، این تلاش ناکام ماند.
مقامی که این اقدام را خنثی کرد، علی لاریجانی بود که از آن زمان اختیارات گستردهای را در دست گرفته و از او به عنوان فردی یاد میشود که عملا کشور را اداره میکند.
در این گزارش آمده است که این ابتکار عمل در شب هفتم به هشتم ژانویه، یک روز پیش از آنکه اعتراضها به اوج برسد، شکل گرفت، اعتراضهایی که به ادعای مخالفان با کشتار هزاران نفر همراه بود.
منابعی که لو فیگارو به آنها استناد کرده است، گفتهاند روحانی رهبری این تلاش را بر عهده داشت و چهرههایی از دولت پیشین او، از جمله ظریف، چند روحانی از شهر قم و افرادی مرتبط با سپاه پاسداران انقلاب اسلامی نیز در آن مشارکت داشتند.
بنا بر این گزارش، این اقدام به دلیل فقدان حمایت علی لاریجانی، که در ماه اوت به عنوان دبیر شورای عالی امنیت ملی منصوب شده بود، فروپاشید.
برای جلوگیری از افشای طرح، مسعود پزشکیان، رئیسجمهور، از جریان گفتوگوها کنار گذاشته شد. پس از آشکار شدن ماجرا، روحانی و ظریف برای چند روز در حصر خانگی قرار گرفتند و برخی چهرههای اصلاحطلب نزدیک به آنها نیز به طور موقت بازداشت شدند.
نیویورک تایمز روز یکشنبه گزارش دادە بود که لاریجانی، تلاش برای آنچە کە آن را کودتای داخلی توصیف شدە است، متوقف نمود. وی بیش از یک ماه پیش از آن برهە از سوی خامنهای مأمور اداره امور کشور شد.
بە نظر کارشناسان، از آن زمان، این سیاستمدار ۶۷ ساله عملا زمام امور را در دست گرفته و پزشکیان را به حاشیه رانده است.
اختیارات لاریجانی در ماههای اخیر گسترش یافته است. او سرکوب اعتراضهای ماه گذشته را مدیریت کرده و اکنون برای مهار نارضایتیهای بیشتر مردم تلاش میکند.
او همچنین با متحدان ایران، از جمله روسیه، و کشورهای منطقه مانند قطر و عمان هماهنگی دارد. افزون بر این، نظارت بر مذاکرات هستهای با واشنگتن را بر عهده دارد و گفته میشود در حال آمادهسازی سناریوهای اضطراری در صورت وقوع جنگ با ایالات متحده آمریکا است.
با این حال، لاریجانی تنها فرد مورد اعتماد رهبر جمهوری اسلامی ایران نیست. دنی سیترینوویچ، پژوهشگر برنامه ایران در مؤسسه مطالعات امنیت ملی اسرائیل و رئیس پیشین شاخه ایران در اطلاعات نظامی اسرائیل، گفت علی شمخانی نیز از جمله چهرههای مورد اعتماد است.
او هشدار داد گزارشهایی که از ایران منتشر و در خارج از بازنشر میشوند باید با احتیاط و تردید بررسی شوند.
به گفته او، اگر این گزارشها دقیق باشند، نشان میدهند که نظام سیاسی ایران در پی تضمین تداوم کارکردی خود در صورت کشته شدن یا ناتوانی رهبر جمهوری اسلامی ایران است.
سیترینوویچ گفت حتی در چنین شرایطی نیز رهبر دیگری به همان معنا شکل نخواهد گرفت و اصل ولایت فقیه همچنان محور اصلی نظام باقی میماند. او افزود این تحولات جایگاه نسبتا ضعیف پزشکیان را برجسته میکند، هرچند رئیسجمهور ایران به طور رسمی مشروعیت خود را از رأی مردم میگیرد.
به گفته او، در اصل، جایگاه رئیسجمهور از دبیر شورای عالی امنیت ملی مهمتر است، اما کمتجربگی پزشکیان در کنار اعتمادی که لاریجانی نزد خامنهای دارد و سابقه گسترده او، احتمالا باعث شده است لاریجانی در نگاه خامنهای دست بالا را داشته باشد.
لاریجانی پیش از بازگشت به نقش کنونی، مشاور خامنهای بود. او در نوامبر ۲۰۲۴، یک ماه پیش از تحولات سوریه، با بشار اسد، رئیسجمهور وقت سوریه، دیدار کرد و سپس در جریان درگیریها با اسرائیل به لبنان سفر کرد.
در دیداری بعدی در ماه ژوئیه، جوزف عون، رئیسجمهور لبنان، به صراحت اعلام کرد که دخالت ایران در امور داخلی لبنان را نخواهد پذیرفت.
در پنجم اوت، لاریجانی به طور رسمی به عنوان دبیر شورای عالی امنیت ملی منصوب شد و عملا به سمتی بازگشت که پیشتر بین سالهای ۲۰۰۵ تا ۲۰۰۷ در اختیار داشت. این منصب به عنوان جایگاهی در نظر گرفتە میشود کە پس از رهبر و حتی پرنفوذتر از رئیسجمهور بودە و نقش مجری اصلی سیاستهای رهبر را ایفا میکند.
لاریجانی پیشتر ریاست مذاکرات هستهای با قدرتهای غربی را بر عهده داشت، اما به دلیل اختلافات سیاسی از سوی محمود احمدینژاد، رئیسجمهور وقت، کنار گذاشته شد.
او سه بار نامزد ریاستجمهوری شد و هر سه بار شکست خورد و در سال ۲۰۲۱ و بار دیگر در سال ۲۰۲۴ پس از مرگ ناگهانی ابراهیم رئیسی از حضور در انتخابات منع شد.
چند نفر از اعضای خانواده لاریجانی، از جمله خود او، در ایالات متحده آمریکا تحصیل کردهاند. یکی از دختران او تحصیلات خود را در آمریکا به پایان رسانده و در همان کشور زندگی میکند. این واقعیت که او و خواهران و برادرانش متولد شهر نجف عراق هستند، انتقاد برخی از ایرانیان را نیز برانگیخته است.
