منازعه پنهان در تبعید: چگونه رامی مخلوف و کمال حسن برای بازگشت به صحنه قدرت در سوریه تلاش میکنند
- Arena Website
- Dec 7, 2025
- 5 min read
با گذشت نزدیک به یک سال از سقوط بشار اسد و انتقال قدرت به احمد الشرع، دو چهره بانفوذ از درون نظام سابق، رامی مخلوف، تاجر میلیاردر و پسرعموی بشار، و کمال حسن، رئیس پیشین سازمان اطلاعات نظامی، در مسکو و بیروت شبکههایی از نفوذ، پول، شبهنظامیان و عملیات سایبری را فعال کردهاند تا زمینه بازگشت خود یا دستکم بیثباتسازی دولت جدید سوریه را فراهم کنند.
خبرگزاری رویترز با انتشار گزارشی از فعالیت فرماندهان پیشین رژیم بعث سوریە، ابعاد جدیدی را از زندگی و اقدامات این فرماندهان بلندپایە بە منظور تاثیرگذاری بر عرصە سیاسی سوریە افشا کردە است.
بررسی اسناد مالی، پیامهای صوتی واتساپ، مکاتبات داخلی شبکههای وابسته و گفتوگو با بیش از ۲۰ مقام، افسر، تاجر و منبع نزدیک به این این فرماندهان پیشین اسد نشان میدهد که فعالیت و البتە رقابت پنهان در تبعید، هماکنون مهمترین تهدید داخلی برای دولت انتقالی سوریه است.
رامی مخلوف؛ میلیاردر منزوی با خوانش آخرالزمانی
بهگفته نه تن از نزدیکان و بستگانش، رامی مخلوف اکنون در یک طبقه اختصاصی در هتل رادیسون مسکو زیر تدابیر شدید امنیتی زندگی میکند.
آنها میگویند مخلوف در دوران حبس خانگی در دمشق به شدت گرایشهای مذهبی پیدا کردە و زمان انزوا را صرف نگارش مجموعهای سهجلدی درباره آموزههای اسلامی کرده است. هتل رادیسون در مسکو و دفتر مرکزی این هتل در بروکسل از اظهار نظر خودداری کردهاند.
بر اساس پستهای فیسبوکی و پیامهای واتساپی او به اطرافیان، مخلوف باور دارد که ثروت و نفوذش مأموریتی الهی در بستر یک پیشگویی شیعی درباره نبرد آرماگدون در دمشق است که او پایان آن را پس از پایان دوران ریاستجمهوری دونالد ترامپ پیشبینی کرده است.
او در این قرائت، رئیسجمهور جدید سوریه، احمد الشرع، را السفیانی می نامد که ارتشش توسط شکاف زمین بلعیده میشود.
اسناد مالی که رویترز مشاهده کرده نشان میدهد مخلوف با استفاده از مدیران تجاری مورد اعتمادش در لبنان، امارات و روسیه، پولهایی را برای پرداخت حقوق و مجهز کردن افسران علوی در سوریه انتقال میدهد.
بهگفته یکی از مدیران مالی او، این شبکه همچنان فعال است اما بهدلیل مسدود شدن حسابهای خارجی مخلوف در پی تحریمهای بینالمللی، با مشکلات نقدینگی روبهرو شده است؛ بهطوریکه حقوق ماه اکتبر نیروهایش هنوز پرداخت نشده است.
کمال حسن، فرمانده مخوف و امنیتی که اکنون بهدنبال بازگشت است
در سوی دیگر، کمال حسن، رئیس پیشین دستگاه امنیت نظامی و مسئول مدیریت شبکه بازداشتگاههای سوریه قرار دارد کە پس از فرار از دمشق در دسامبر ۲۰۲۴ ابتدا از سفارت امارات و سپس از سفارت روسیه پناه گرفت.
به گفته منابع نزدیک، او چند روزی را در اتاقی با یک صندلی چوبی گذراند و از این بیاحترامی عمیقاً خشمگین بود. حسن بعدها در یک ویلای سهطبقه در حومه مسکو مستقر شد.
به گفته افسرانی که در تابستان با او دیدار کردهاند، حسن یک بار با ماهر اسد, برادر بشار، ملاقات کرده و همچنان با شبکه روسی حامی خاندان اسد در تماس است.
طبق اسناد مالی و گفتههای هماهنگکننده عملیاتی او در لبنان، حسن از ماه مارس تاکنون ۱.۵ میلیون دلار برای ۱۲ هزار جنگجو در سوریه و لبنان هزینه کرده است.
در پیامهای واتساپی خطاب به فرماندهان میدانی، او خود را «کسی که کرامت شما را بازخواهد گرداند» معرفی کرده و از آنها خواسته است اسلحه زمین نگذارند. دو دریافتکننده پیامها تأیید کردهاند که صدا متعلق به اوست.
در تابستان امسال، حسن همچنین حدود ۳۰ هکر وابسته به سازمان اطلاعات نظامی سابق را دوباره سازماندهی کردە است.
یکی از این مهندسان میگوید مأموریت آنان نفوذ سایبری، کاشت نرمافزارهای جاسوسی در سیستم دولت جدید و فروش دادههای سرقتشده در دارکوب بود.
رویترز چند مجموعه داده دولتی، شامل اطلاعات کارمندان وزارت ارتباطات و وزارت بهداشت، را که به قیمت ۱۵۰ تا ۵۰۰ دلار عرضه شده است مشاهدە کردە است.
همزمان، حسن نیز مانند مخلوف یک پوشش بشردوستانه ایجاد کرده است. نهادی به نام توسعه سوریه غربی در میانه سال اعلام موجودیت کرد و در این بارە نوشت که توسط شهروند سوری، سرتیپ کمال حسن تأمین مالی میشود.
این نهاد در اوت گذشتە ۸۰ هزار دلار برای اسکان ۴۰ خانواده علوی پرداخت کردە و طبق یک جدول حقوقی که رویترز دیده است، همان ماه مبلغ ۲۰۰ هزار دلار را بە صورت نقد بین ۸۰ افسر مقیم لبنان توزیع کرده است.
ماهر اسد، بازیگر بالقوهای که هنوز تصمیم نگرفته است
یک فرمانده ارشد لشکر چهارم زرهی که اکنون در لبنان است، میگوید امپراتوری مالی ماهر اسد، با وجود تحریمها و سقوط رژیم، تا حد زیادی عملیاتی مانده است.
به گفته او، تنها فعالیتی که تا کنون متوقف شده است، تجارت گسترده کپتاگون است که بهطور گسترده به ماهر منتسب میشد.
منابع نزدیک به ماهر معتقدند او هنوز خود را وارث طبیعی خاندان اسد میداند و نمیتواند بپذیرد که فرزندان حافظ اسد از سوریه رانده شوند.
دو افسر لشکر چهارم میگویند بسیاری از ۲۵ هزار نفر نیروی این لشکر در داخل و خارج سوریه هنوز ماهر را فرمانده واقعی خود میدانند و در صورت صدور دستور، آماده بسیج هستند. اما تاکنون، ماهر قدمی برای حمایت از مخلوف یا حسن برنداشته است.
مسکو؛ پناه دادن بدون حمایت
شش منبع آگاه در این بارە گفتەاند کە روسیه در ماههای گذشته درخواستهای مخلوف و حسن برای حمایت سیاسی یا عملی را پذیرفته اما تأیید نکرده است.
اگرچه مسکو تبعیدیها را میپذیرد، اما اولویت کرملین همچنان حفظ پایگاههای نظامی خود در ساحل سوریه است.
یکی از کانالهای کلیدی میان تبعیدیها و مقامات روسی، احمد المله، افسر سوری دارای تابعیت روسیه است که از اوایل جنگ داخلی این تابعیت را دریافت کرده بود.
یادداشتهای یکی از جلسات غیررسمی در مسکو که رویترز آنها را مشاهده کرده نشان میدهد روسها به نمایندگان مخلوف و حسن گفتهاند کە خودتان را سازماندهی کنید، برنامه بیاورید، سپس تصمیم می گیریم.
اما پس از سفر شرع به مسکو در اکتبر و کسب حمایت رسمی کرملین، ارتباطات روسیه با جناحهای مخالف متوقف شد. یکی از دیپلماتها گفتە است کە این دیدار پیامی روشن به علویهای شورشی بود: نجاتدهندهای از خارج در کار نیست.
مرد دولت جدید: خالد الاحمد
در حالی که مخلوف و حسن از مسکو برنامهریزی میکنند، خالد الاحمد، از چهرههای اصلی دوران اسد، در دمشق و بیروت مشغول خنثیسازی شبکههای آنان است.
الاحمد، که زمانی بنیانگذار نیروهای دفاع وطنی و از نزدیکان بشار بود، پس از اختلاف با دیکتاتور سابق، ابتدا به قبرس گریخت و سپس در ۲۰۲۱ در ادلب با احمد شرع دیدار کرد که به گفته سه نفر از اطرافیانشان، نخستین بحث درباره سرنگونی اسد در آن شکل گرفت.
پیامهای صوتی واتساپی کە در سال ٢٠٢٤ رویترز آن را بررسی کرده است نشان میدهد او فرماندهان نظامی را قانع میکرد که همراهی با اسد بیهوده است و در ازای عدم حمایت از وی، امنیت و جلوگیری از خونریزی بیشتر امکان پذیر می گردد.
پس از انتقال قدرت، او اکنون در یک پنتهاوس مشرف به دریا در بیروت و ویلایی محافظتشده در دمشق رفتوآمد دارد و بنا به گفته فرماندار طرطوس، نقشی حیاتی را در بازسازی اعتماد میان جامعه علوی و دولت جدید ایفا میکند.
در اواخر اکتبر، وزارت کشور اعلام کرد یک هستە ترور وابسته به مخلوف را بازداشت کردە است؛ بر اساس این گزارش، این هستە قصد داشت چند روزنامهنگار و فعال را ترور کند. فرماندار طرطوس گفت تعداد بازداشتشدگان مرتبط با دو جناح به دهها نفر رسیده است.
یک فرمانده میدانی در ساحل سوریه میگوید در زیرزمینهای منطقه، انبوهی از تجهیزات نظامی انباشته شده که برای روز لازم آمادهاند، اما هنوز هیچ طرفی ارزش انتخاب شدن ندارد.
